Ziyosfera

Kullervo

Куллерво (баъзан Каллерво) — Карелиан-фин эпосининг „Калевала“ қаҳрамони, биринчи марта Э. Ленрот томонидан нашр этилган, қасоскор қаҳрамон[1].

Куллерво ҳақидаги рунлар Петербург вилоятининг ғарбий қисмида Лöнротнинг ёрдамчиси, фолклоршунос Даниэл Европеус[2] томонидан Изҳорада ёзилган ва бошқа Болтиқбўйи-Фин халқларининг эпик руналарида учрамайди.

Куллерво тарихи

Калеваланинг 31 Руне-да иккита ака-ука, Калерво (Калерво) ва Унтамо (Унтамо) тасвирланган. Уларнинг орасида олабуға[3]  туфайли жанжал чиқди. Унтамо қўшинни тўплаб, бутун Калерво турини йўқ қилди. Фақат битта аёл омон қолди. Тез орада у ўғил туғди ва уни Куллерво (Куллерво) деб атади. Куллерво болалигида ғайриоддий кучни топди ва бир марта Унтамо бола ўз оиласи учун қасос олишга қасам ичганини эшитди. Ёвуз одам етимни ўлдиришга ҳаракат қилди, лекин уни сув ҳам, олов ҳам олмади. Унтамо ёш йигитни қул қилишга қарор қилади, лекин Куллерво нима қилишни бошламасин — ҳамма нарса бузилади ва қулайди. Кейин эгаси уни Карелияга темирчи Илмариненга сотади. Бошқа рунларда унинг хўжайини ёмон Сюэтар бўлади[4].

Темирчининг храфиқаси, эски Жодугар Лоухининг қизи, Куллервони сигир подасини боқишга юборди. Ёвуз гўзал унга йўлда пиширилган тош билан нон берди. Йигит кун бўйи подани боқади ва кечқурун, Куллерво нонни кесишни бошлаганда, у пичоқни бузади. Айниқса, пичоқ ўлган отасининг ягона хотираси эканлиги уни хафа қилди[5]. Куллерво подани ботқоққа ҳайдаб юборди ва унинг ўрнига бўрилар ва айиқларни чақириб, сигирларни ва бузоқларни ўраб, уйига олиб кетди. Илмариненнинг храфиқаси соғиш учун кетади ва ёввойи ҳайвонлар уни йиртиб ташлайди. Куллерво қулликдан қочиб, уйига қайтади ва унинг барча қариндошлари тириклигини билиб олади. Бироқ, уйда уни онасидан ташқари ҳеч ким уни яхши кўрмайди. Тез орада у бир қизни учратади ва йўлдан оздиради, ҳақиқатда у унинг болалигида йўқолган синглиси эканлигини билмайди. Қиз ўзининг Куллервонинг синглиси эканлигини билиб, уятдан ўз жонига қасд қилади[6].

Укко худоси томонидан тақдим этилган қилични олиб, Куллерво Унтамога қарши уруш олиб, душманнинг бутун турини йўқ қилиб, кулбани кулга айлантиради. Уйга қайтгач, Куллерво барча қариндошлари вафот этганини билиб қолади. Қайғуга дош беролмай, бахциз Куллерво қилични ерга тутиб, ўзини устига ташлайди[7].

Маданиятга таъсири

  • Жан Сибелийнинг оркестр, яккахон ва хор учун „Куллерво“ (1892) симфонияси, шунингдек, Леэви Мадетожанинг „Куллерво“ симфоник поэмаси (1913) қаҳрамонга бағишланган.
  • " Тугалланмаган эртаклар ва Ҳурин болалари " даги Турин Турамбар ҳикояси, Ж. Р. Р. Толкиэн муаллиф томонидан Куллерво ҳақидаги афсоналар асосида мақсадли қурилган. Худди шу воқеа ёзувчи томонидан тугалланмаган „Куллерво тарихи“ да гавдаланади.
  • Куллерво образи Майкл Муркокни Мелнибондан ўзининг Элрикини яратишга илҳомлантирди.
  • Куллерво образи Поул Андерсонни „Синган қилич“ (1954) романини ёзишга ҳам илҳомлантирган.

Манбалар

  1. ↑ „Ку́ллерво“, Мифологический словарь. Москва: Советская энциклопедия, 1991 — 297-бет. ИСБН 5-85270-032-0. 
  2. ↑ „Европеус Даниэль (1820—1884)“. 2013-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
  3. ↑ „Йҳдеснелжäттä руно“. 2019-йил 27-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
  4. ↑ Петрухин В.Я.. Мифы финно-угров. М. : Астрель : АСТ : Транзиткнига, 2005 — 131-бет. 
  5. ↑ „Колмаснелжäттä руно“. 2018-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 5-июн.
  6. ↑ „Виидеснелжäттä руно“. 2018-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 5-июн.
  7. ↑ „Куудеснелжäттä руно“. 2019-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi