Кулранг делфин (лотинча: Грампус грисеус) — делфинлар оиласига мансуб сутемизувчилар тури. Кулранг делфинлар (Грампус) жинсининг ягона вакили[1]. Африканинг ғарбий қирғоқлари, Жанубий Американинг шимоли-шарқлари ва қутб денгизлари бундан мустасно, деярли бутун дунё бўйлаб очиқ ва қирғоқ сувларида тарқалган. Россия сувларида кулранг делфин фақат Курил оролларининг жанубий қисми яқинида жойлашган[2].


Тавсиф

Вояга етган делфининг вазни 300 дан 500 кг гача бўлиши мумкин[3]. Узунлиги 4 м гача ўсади. Кулранг делфиннинг дорсал қаноти баланд, орқа четида чуқур ўйилган ва тананинг олд ярмига бир оз силжиган. Бошқа делфинларга хос тумшуғи йўқ. Моллюскаларнинг тишлари натижасида пайдо бўлган ёруғлик доғлари, чизиқлар ва тирналган жойлар танага тарқалиб кетган[4].

Кичкинтойлар қишда туғилади ва узунлиги уч метрга етганида балоғатга этади[5].

Кулранг делфиннинг умр кўриш давомийлиги 30 йилгача[6].

Ҳаёт тарзи

Ушбу тур делфинлари, барча делфинлар сингари, жуда очиқкўнгил. Делфинлар 50 донагача бўлган сурувларда тўпланишади. Кўп миқдорда озуқа тўпланадиган жойларда улар 500 тагача подада тўпланиши мумкин.

Кўпгина гуруҳларда бир жинс ва ёшдаги ҳайвонлар тўпланади.

Овқатланиш

Кулранг делфинларнинг асосий ўлжаси-тунда сув юзасига кўтариладиган калмарлар ва Бошоёқли моллюскалар[7]. Шунингдек, улар балиқ, сефалопод ва қисқичбақасимонлар билан озиқланадилар. Улар катта чуқурликда озиқ-овқат олишлари керак.

Аҳоли ва хавфсизлик

Делфинлар яшайдиган ҳудудларда доимий балиқ овлаш ишлари олиб борилмоқда ва озиқ-овқат захиралари камайиб бормоқда. Япония ва Шри-Ланка каби мамлакатларда одамлар кулранг делфинларнинг гўштини истеъмол қиладилар, шунинг учун уларнинг сони доимий равишда камайиб бормоқда[8].

Манбалар