Кускус (арабча: كُسْكُس‎‎ кускус) - бу Марокаш таоми бўлиб баъзан кускуси деб ҳам аталади[1][2] У буғланган буғдой ирмикининг буғланган гранулалари[3] ва устига пишириқ билан ҳам тортиқ қилинади.. Шунингдек тариқ, жўхори, булғор ва бошқа донлар баъзан бошқа минтақаларда шунга ўхшаш тарзда пиширилади ва баъзан кускус деб аталади[4][5].

Кускус
Углеводлари 30

Кускус - Жазоир, Тунис, Мавритания, Марокаш ва Ливия ошхоналаридаги асосий таом ҳисобланади[6][7]. 20-асрнинг бошларида франсуз мустамлакаси орқали франсуз ва Европа ошхонасига кириб келган[8][9][10]. Ҳамда бу таом 2020-йилда ЮНЕСКОнинг маданий мерос рўйхатига киритилди[11].

Этимологияси

Кускус сўзи биринчи марта ХВИИ аср бошларида франсуз тилида, арабча кускус сўзидан олинган ва эҳтимол бербер тилидан келиб чиққан. Сўзнинг аниқ шаклланиши баъзи ноаниқликларни келтириб чиқаради. Бербер тилидаги к-с сўз илдизидан "яхши шаклланган, яхши ўралган, юмалоқ" деган маъно келиб чиқади. Кускуснинг кўплаб номлари ва талаффузлари бутун дунёга тарқалган.

Тарихи

Кабилиядан Жазоир кускус

Кускус қачон пайдо бўлганлиги аниқ эмас. Тарихчи Люси Боленс кускус минг йиллар олдин, ҳозирги Жазоирдаги қадимги Нумидия қироллигида Масинисса ҳукмронлиги даврида пайдо бўлган деб ҳисоблайди. Жазоирнинг Тиарет шаҳридаги Нумидия бербер шоҳлари давридаги қабрларда милоддан аввалги ИИИ асрга оид кускус таомига ўхшаш таом идиш излари топилган. Марокашнинг Соус водийсида жойлашган Игилиз харобаларида ХИИ асрга оид кускус идишлари ҳам топилган.



Яна қаранг

  • Шимолий Африка ошхонаси : Марокаш ошхонаси, Бербер ошхонаси, Жазоир ошхонаси, Тунис ошхонаси, Ливия ошхонаси ва Миср ошхонаси
  • Яқин Шарқ таомлари рўйхати
  • Африка таомлари рўйхати

Манбалар

  1. ↑ „Cоусcоус“. Энcйcлопедиа Британниcа. Қаралди: 19-май 2022-йил.
  2. ↑ Чемаче, Лоуcиф; Кеҳал, Фарида; Намоуне, Ҳаcèне; Чаалал, Макҳлоуф; Гагаоуа, Моҳаммед (2018-йил сентабр). „Cоусcоус: Этҳниc макинг анд cонсумптион паттернс ин тҳе Нортҳеаст оф Алгериа“. Жоурнал оф Этҳниc Фоодс (инглизча). 5-жилд, № 3. 211–219-бет. дои:10.1016/ж.жеф.2018.08.002. ИССН 2352-6181. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
  3. ↑ Шулман. „Cоусcоус: Жуст Дон'т Cалл Ит Паста“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (23-феврал 2009-йил). Қаралди: 19-май 2022-йил.
  4. ↑ Тайлор, Ж.Р.Н.; Баррион, С.C.; Рооней, Л.W. (2010). „Пеарл Миллет—Неw Девелопменц ин ан Анcиэнт Фоод Граин“ (ПДФ). Cереал Фоодс Wорлд. 55-жилд, № 1. Cереал анд Граинс Ассоcиатион. 16–19-бет. дои:10.1094/CФW-55-1-0016. Қаралди: 19-май 2022-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  5. ↑ Тайлор, Ж.Р.Н.; Баррион, С.C.; Рооней, Л.W. (2010). „Пеарл Миллет—Неw Девелопменц ин ан Анcиэнт Фоод Граин“ (ПДФ). Cереал Фоодс Wорлд. 55-жилд, № 1. 16–19-бет. дои:10.1094/CФW-55-1-0016. 22 Аугуст 2019да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 19-май 2022-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  6. ↑ Найлор, Пҳиллип C.. Ҳисториcал Диcтионарй оф Алгериа. Роwман & Литтлефиэлд, Май 2015 — 195-бет. ИСБН 978-0-8108-7919-5. 
  7. ↑ Солетти, Франcесcо. Турисмо гастрономиcо ин Италиа, Волуме 1. Тоуринг Cлуб Италиано, 2006. ИСБН 978-88-365-3500-2. 
  8. ↑ Wагда, Марин (1997). „Л'ҳистоире д'уне мигратион cулинаире“. Ҳоммес & Мигратионс. 1207-жилд, № 1. 163–166-бет. дои:10.3406/ҳомиг.1997.2982.
  9. ↑ Табоис, Стéпҳаниэ (2005). „Cуисинер ле пассé. Соувенирс эт пратиқуэс cулинаирес дес эхилéс пиэдс-ноирс“. Диаспорас. Ҳистоире эт соcиéтéс. 7-жилд, № 1. 81–91-бет.
  10. ↑ Алберт-Ллорcа, Марлèне (2004). „Ла мéмоире дес Пиэдс-ноирс : уне трансмиссион импоссибле ?“. Ҳоризонс Магҳрéбинс - ле дроит à ла мéмоире. 51-жилд, № 1. 169–176-бет. дои:10.3406/ҳорма.2004.2250.
  11. ↑ „УНЕСCО аддс cоусcоус то лист оф интангибле wорлд ҳеритаге“ (инглизча). Ал Жазеэра Энглиш (16-декабр 2020-йил). Қаралди: 19-май 2022-йил.