Kvadrupol

Квадрупол (лот. қуадрум — тўртбурчак, квадрат ва полос — қутб) — ишоралари мусбат ва манфий, миқдор жиҳатдан бир хил бўлган зарядларнинг квадрат шакл учларига кетма-кет жойлашишидан ташкил топган система. К. дипол моментлари тенг , заряд ишоралари қарама-қарши ва бир-биридан маълум масофада жойлашган иккита дипол (заряд) дан иборат. К.нинг асосий ҳарактеристикаси К. моментдир. К. дипол моменти Қ=2э/а, бу ерда е — электр заряд, /— диполлар орасидаги масофа, а—дипол ўлчами. К.дан узоқлашган сари, бундай системанинг электр майдон кучланганлиги масофанинг тўртинчи даражасига тескари пропорсионал ҳолда камайиб боради: £■= И/W. К. момент дипол моменти нолга тенг бўлган атом системаларда, молекуляр бирикмаларда ҳосил бўлади. К. таъсир 1/Л5 катталик, дипол таъсир эса 1/Л6 катталик билан ифодаланади. Шунинг учун К. таъсирда энергия кучли бўлади. К. моментнинг вақт бўйича ўзгариши натижасида К. нурланиш вужудга келади. К. тушунчаси квант механика, ядро физикаси, электроника, термодинамикада кенг қўлланади.