Ziyosfera

Laiy

Лаий ёки Лай (қадимги юнонча: Λάϊος) ― қадимги юнон мифологиясининг қаҳрамони[1].

Фива шоҳи, Лабдакнинг ўғли[2], Иокастанинг эри, Эдипнинг отаси. Отаси вафот этганида, Лаий 1 ёшда эди. Кейинчалик эгизаклар Зеф ва Амфион[3] томонидан Фивадан қувилган[4].

Фива тахтини эгаллаб олган Амфион ва Зетадан яшириниб, Лаий Писатис шаҳри қироли ва Танталнинг ўғли Пелоп даргоҳидан меҳмондўстлик ва паноҳ топди. Пелоп лаънат остида эди, чунки у тахтни ҳам, унинг рафиқаси Гиподамияни ҳам маккорлик орқали қўлга киритган эди. Пелоп кенжа ўғли Хрисиппни ҳаммадан ҳам кўпроқ яхши кўрарди. Лаий Хрисиппга икки ғилдиракли аравада юришни ўргатаётганида, уни севиб қолади ва ўғирлаб кетади[5]. Лаий уни алдаб, Фивага олиб боради, бунинг учун у ўз навбатида Пелоп томонидан лаънатланган (афсонанинг бошқа версиясида Хрисипп катта акалари томонидан ўлдирилган)[6].

Амфион вафотидан кейин у Фивага ҳукмронлик қилган. Менекейнинг қизи Иокастага (ёки Эпикаст) уйланган. Пелопнинг лаънати Лаийнинг никоҳида бефарзандликка олиб келди. Делфига маслаҳат сўраб борган Лаийга Аполлон оракули башорат қилади: Лаий ўғил кўриши мумкин, аммо кейин ўғли уни ўлдиради[7]. Маъбуд оракул орқали Лаийга уч марта фарзанд кўришни тақиқлайди[8]. Буни хоҳламай, Лаий фарзанд кўриш ғоясидан воз кечади, лекин бир куни маст бўлиб, у хотинини ҳомиладор қилади[9]. Лаий башорат амалга ошишидан қўрқиб, хизматкорга чақалоқ Эдипни Киферон тоғига олиб бориб ташлашни буюради, лекин хизматкор раҳм-шафқат қилиб, буйруққа итоат қилмайди ва чақалоқни чўпонларга беради.

Вояга этган Эдип ўзининг келиб чиқишини билмаган ҳолда, отасини ўлдириши ҳақида башорат олди ва даҳшатга тушиб, асраб олган ота-онасидан қочиб кетади. Тўртта ҳамроҳи билан Фокида ҳудуди бўйлаб аравада кетаётган Лаий[10], Эдип томонидан жанжалда ўлдирилган[11]. Бу Схистда (йўл чорраҳаси) рўй берган эди, Лаий ва унинг қулининг қабри шу ерга қўйилган[12]. Ёки Лаий ва хабарчисининг қабри Лафистий тоғида бўлган[13].

Эсхилнинг „Лаий“ трагедияси ва Ликофроннинг „Лаий“ трагедиясининг, Платоннинг „Лаий“ комедиясининг бош қаҳрамони.

Манбалар

  1. ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т. 2. С. 35
  2. ↑ Софокл. Цар Эдип 225
  3. ↑ Гигин. Мифи 9
  4. ↑ Гантз Т. Мйтҳес де ла Грècе арчаïқуэ (фр.) — Парис: Éдитионс Белин, 2004. — П. 1390. — ИСБН 978-2-7011-3067-5
  5. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИИ 5, 5
  6. ↑ Лай // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. ХВИИ. — С. 254.
  7. ↑ Софокл. Цар Эдип 711—715; Гигин. Мифи 66
  8. ↑ Эсхил. Семеро против Фив 745—749; Диодор Сицилийский. Историческая библиотека ИВ 64, 1
  9. ↑ Еврипид. Финикиянки 14-22
  10. ↑ Софокл. Цар Эдип 752
  11. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИИ 5, 5.7-8; 15, 7
  12. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади Х 5, 3
  13. ↑ Николай Дамасский. История, фр. 8 Якоби 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi