Lapseki
Лапсеки (юнонча : Лампсакос) — Туркиянинг Чаноққал’а вилоятидаги шаҳарча . Бу Лапсеки туманининг марказидир[2]. Аҳоли сони 14984 нафар (2021)[1].Туман Мери — Эйüп Йилмаз (АКП).
Лапсеки | |
|---|---|
Қишлоқ | |
 | |
  Туркиядаги жойлашуви | |
| Координаталари: 40°20′38″Н 26°41′01″Э / 40.34389°Н 26.68361°Э | |
| Давлат | Туркия |
| Вилоят | Чаноққал'а |
| Туман | Лапсеки |
| Ҳукумат | |
| Аҳолиси (2021)[1] |
14 984 киши |
| Вақт минтақаси | ТРТ (УТC+3) |
| Ҳудуд коди | 0286 |
Лапсеки тумани ўзининг гилослари билан жуда машҳур ва шаҳарда ҳар йили олча фестивали ўтказилади[3].
Тарихи
Шаҳарга милоддан аввалги ВИ асрда Фокеялик юнон колонистлари асос солган. Кўп ўтмай у Дарданел бўғозидаги савдо йўлларини назорат қилувчи Милетнинг рақобатчисига айланган эди. Замонавий туркча номи асл юнонча номидан олинган.
Лапсеки милоддан аввалги 500-йилларда ташкил этилган. Ўша пайтда Дарданел соҳилида жойлашган 4 та аҳоли пунктидан бири эди. Қадимда шаҳар қирол Мендром ҳукмронлигида бўлган. Питяуса деб аталган бир вақтда Фоçадаги мустамлакачиларни маҳаллий халқ ҳужумларидан ҳимоя қилган қирол ўз тарихида биринчи марта қизи номидан танга зарб қилган. Лапсеке ва кейинчалик шаҳарга мустамлакачилар унга қарздорлигини билдириш учун шундай ном беришган. Ўша вақтлар, Лампсакос, кейин Лапсеки номи бугунги кунгача ўтди.
Шаҳар 1356-йилда Сулаймон Пошо томонидан босиб олинган. Шаҳар Усмонлилар қўлига ўтгунга қадар узоқ вақт Византия қўли остида эди. Биринчи жаҳон уруши охирида босиб олинган шаҳар 1922-йил 25-сентябрда, Мустақиллик уруши тугаши арафасида Британия ва Франсия қўшинларидан озод қилинган. Туманда Мустақиллик урушида ҳалок бўлган 15 минг аскарнинг қабри бор.
Иқтисодиёти
Минтақада аҳолининг асосий тирикчилиги қишлоқ хўжалиги бўлиб, балиқчилик ва туризм ҳам муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. Туманнинг энг кенг тарқалган меваларига гилос ва шафтоли ҳисобланади. Биринчи марта 1983-йилда ўтказилган гилос фестивали ҳар йили 2-12-июн кунлари бўлиб ўтади. 1-4-сентябр кунлари Лапсеки шаҳрида ҳам ярмарка бўлиб ўтади. Лекин 22-26-август кунлари яқин атрофдаги Çардак шаҳридаги ярмарка соясида бўлиб ўтади. У ҳар йили кураш мусобақаси билан ёпилади. Бу кураш Эдирнадаги Киркпинардан кейин Туркиядаги энг қадимий иккинчи мусобақа ҳисобланади. Одамлар курашчиларни томоша қилиш учун Бурса каби яқин вилоятлардан келишади. Бундан ташқари, денгиз бўйидаги қишлоқлардаги пляжлар ва ёзги уйлар ҳам сайёҳларни ўзига жалб қилади. Туркия бош вазири ўринбосари Нуман Куртулмушнинг Лапсекининг Сулуcа қишлоғида ёзги уйи бор. Лапсекидан ҳар соатда Гелиболуга тўғридан-тўғри паром бор. Бу Осиёдан Европага қитъалараро саёҳат бўлиб ҳизмат қилади.
Чаноққал’а 1915-йил кўприги
Чаноққал’а 1915-йил кўприги 2022-йил март ойида якунланиши режалаштирилган йирик лойиҳадир. У Дарданел бўғози орқали Лапсекидан Гелиболу яриморолидаги Сüтлücегача қурилади. Лойиҳани якунлаш ҳукуматнинг мамлакат инфратузилмасини яхшилаш бўйича 2023-йилга мўлжалланган кўриш дастури мақсадларининг бир қисмидир. Бу Европадан Туркиянинг ғарбий қисмига алоқани таъминлайди. Бу минтақа туризмини ҳам, маҳаллий иқтисодиётни ҳам ривожлантириши кутилмоқда. Кўприк олти қаторли автомобил ҳаракатини амалга оширади. Минтақани Истанбул ёки Эдирне ва Европа билан боғлаш учун мўлжалланган кўприкдан темир йўл ўтиши ҳам режалаштирилмоқда. Кўприкнинг пойдевор қўйиш маросими 2017-йилнинг 18-мартида бўлиб ўтди[4][5]. Кўприк 2022-йил 18-мартда Президент Таййип Эрдўған томонидан расман очилган. Бу Турк бўғозлари устидаги тўртинчи кўприкдир. Асосий узунлиги 2023 (6637 фут) метрга тенг, кўприк Япониядаги Акаши Каикё кўпригидан дунёдаги энг узун осма кўприкдан 32 метрга (105 фт) ошиб кетди.
Яна қаранг
- Лампсак
- Абрамиос ёлғончи
- Чаноққал’а 1915 кўприги
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Аддресс-басед популатион регистратион сйстем (АДНКС) ресулц датед 31 Деcембер 2021“ (туркча) (ХЛС). ТÜİК. Қаралди: 1-март 2023-йил.
- ↑ İлçэ Беледиеси (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-07-06 санасида архивланган), Туркей Cивил Администратион Департменц Инвенторй. Ретриэвед 1 Марч 2023.
- ↑ „Лапсеки'де 33. Кираз Фестивали - Ҳаберлер“.
- ↑ ЛАПСЕКİ’ДЕ ҲАВА АЛАНИ ВЕ ДЕМİР ЙОЛУ ҲЕЕCАНИ (Wайбаcк Мачине сайтида 27 Май 2015 санасида архивланган). миллиет.cом.тр. 24 Септембер 2014
- ↑ „1915 Çанаккале Кöпрüсü“. 2017-йил 17-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 12-май.
Андоза саҳифаси яратилди.