Laringospazm
Ларингоспазм— товуш бурмалариниг назорациз ёки мажбурий бўлмаган мушаклар қисқариши (спазм)[1]. Вазият одатда 60 сониядан камроқ давом этади, лекин баъзи ҳолларда 20-30 дақиқа давом этиши мумкин ва нафас олишнинг қисман блокланишига олиб келади, нафас чиқариш эса осон бўлиб қолади. Вокал кордлари ёки вокал қатламлар остидаги трахея майдони сув, шиллиқ, қон ёки бошқа моддаларнинг кириб келишини аниқлаганда пайдо бўлиши мумкин. Бу стридор ва / ёки орқага тортиш билан тавсифланади[1]. Баъзи одамлар уйғоқ ёки ухлаб ётган ҳолда тез-тез ларингоспазмлардан азият чекишади. Қулоқ, бурун ва томоқ амалиётида бу одатда жим рефлюкс касаллиги бўлган одамларда кузатилади. Бу, шунингдек, яхши маълум, камдан-кам учрайдиган, аммо жиддий операциядан кейинги асоратдир[2].
Чўкишларнинг 10 % дан ортиғи ларингоспазм билан боғлиқ бўлиши мумкин, аммо далиллар шуни кўрсатадики, бу одатда трахеяга сув тушишини олдини олишда самарали эмас[3].
Белгилар ва аломатлари
Асосий симптом — бўғилиш ва қийинчилик ёки нафас олиш ёки гапира олмаслик, бўғилиш ҳисси, бу гипоксия туфайли онгни йўқотиши мумкин[2]. Нафас йўли қайта очилганда нафас олиш стридор деб аталадиган баланд товушни келтириб чиқариши мумкин. Нафас олиш нормал ҳолатга қайтгунга қадар эпизод камдан-кам ҳолларда бир неча дақиқа давом этади[2].
Сабаблари
Астма, аллергия, жисмоний машқлар, стресс ва тутун, чанг, тутун, суюқлик ва озиқ-овқат каби тирнаш хусусияти берувчи турли хил огоҳлантиришлар ларингоспазмни қўзғатиши мумкин[2]. Бу сувни инҳалацияга бевосита жавоб сифатида ҳам, қусиш аспирацияси туфайли қутқариш ва реанимация пайтида асорат сифатида чўкишда кенг тарқалган.
Баъзи одамларда ларингоспазм ўз-ўзидан ёки рефлюкс ёки ютишнинг бузилиши натижасида пайдо бўлиши мумкин. Гастроэзофагиал рефлюкс касаллиги (ГЕРД) спонтан ларингоспазмнинг кенг тарқалган сабабидир[2]. ГЕРДни даволаш спазмлар частотасини камайтириши мумкин. Спазмларнинг бошланиши вирусли инфекциядан келиб чиқиши мумкин.
Бундан ташқари, беҳушлик билан боғлиқ бўлган мураккаблик. Спазм кўпинча провокациясиз содир бўлиши мумкин, аммо трахеяни экстубация қилишдан кейин пайдо бўлади[1]. Болаларда бу ҳолат айниқса ўлимга олиб келиши мумкин, 30-45 сония ичида юрак тутилишига олиб келади ва болалар популяциясида умумий беҳушлик билан боғлиқ ўлимнинг мумкин бўлган сабабидир. Ушбу ҳолатларни чақалоқларда овқатлантиришдан кейин ёки рефлюкс туфайли кузатилган яхши ларингоспам ҳодисалари билан аралаштириб юбормаслик керак[2].
Баъзан уйқу пайтида, азоб чекаётган одамни уйғотиши мумкин. Бу, одатда, одамда ошқозон кислотаси бўлганида ва уйқу пайтида қайта оқим пайдо бўлганда пайдо бўлади, бу ерда ошқозон кислотаси тирнаш хусусияти келтириб чиқаради, бу эса спазм ҳужумига олиб келади[4]. Бундан ташқари, лурасидон каби баъзи дорилар сабаб бўлиши мумкин[5].
Олдини олиш
Ошқозоннинг шакли ва қизилўнгачнинг жойлашиши туфайли чап томонда ухлаш орқали уйқу билан боғлиқ ларингоспазмларнинг олдини олиш мумкин, бу эса ошқозон кислотасининг қизилўнгачга киришига ва овоз пайчаларига этиб боришига ёрдам беради.
Агар ларингоспазм шамоллаш ёки гриппга тўғри келса, баъзи беморларга ушбу ҳудуддаги тирнаш хусусияти берувчи моддаларни чеклаш учун кислотали рефлюксияни қабул қилиш фойдали бўлиши мумкин. Агар йўтал бўлса, нам йўтални даволанг; лекин имкон қадар йўтални чекланг, чунки у фақат спазмни келтириб чиқариши мумкин. Ҳудуд қуриб кетмаслиги учун сув ёки чой ичинг. Тузли эритмалар ҳам ҳудудни нам сақлашга ёрдам беради.
Даволаш
Кичик ларингоспазм одатда кўп ҳолларда ўз-ўзидан йўқолади[1].
Операция хонасида ларингоспазм беморнинг бўйнини ҳиперекстанция қилиш ва 100 % кислород билан ёрдамчи шамоллатиш орқали даволанади. Кейинчалик оғир ҳолатларда, сüксинилколин каби томир ичига мушак гевşэтиcи юбориш ва реэнтüбасён талаб қилиниши мумкин.
Гастроэзофагиал рефлюкс касаллиги (ГЕРД) қўзғатувчиси бўлса, ГЕРДни даволаш ларингоспазмни бошқаришга ёрдам беради. Декслансопразол (Дехилант), Эсомепразол (Нехиум) ва Лансопразол (Преваcид) каби протон насос инҳибитöрлери ошқозон кислоталарини ишлаб чиқаришни камайтиради, бу эса рефлюкс суюқликларини камроқ тирнаш хусусияти қилади. Прокинетик воситалар овқат ҳазм қилиш трактида ҳаракатни рағбатлантириш орқали мавжуд бўлган кислота миқдорини камайтиради[2].
Касаллик пайтида ларингоспазмга мойил бўлган беморлар кислота оқимининг олдини олиш учун антасидлар каби тирнаш хусусияти олдини олиш учун чоралар кўришлари мумкин[6].
Ўткир контекстда тананинг юқори қисмини тик ҳолатидадир қилиш спазм эпизодларини қисқартириши кўрсатилган. Қўлларни танани барқарорлаштириш ва нафас олишни секинлаштириш учун маҳкамлаш ҳам тавсия этилади[6].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Гавел, Гил; Wалкер, Роберт W. М. (26-август 2013-йил). „Ларйнгоспасм ин анаэстҳесиа“. Cонтинуинг Эдуcатион ин Анаэстҳесиа, Cритиcал Cаре & Паин. 14-жилд, № 2. 47–51-бет. дои:10.1093/бжаcеаccп/мкт031.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Стафф „Ларйнгоспасм“. Ҳеартбурн/ГЕРД Гуиде. WебМД. Қаралди: 8-феврал 2017-йил.
- ↑ Нортҳ, Роберт (Деcембер 2002). „Тҳе патҳопҳйсиологй оф дроwнинг“. Соутҳ Паcифиc Ундерwатер Медиcине Соcиэтй Жоурнал. Қаралди: 4-октабр 2020-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Билезикиан, Ж. П.; Кҳан, А.; Потц Жр, Ж. Т.; Бранди, М. Л.; Cларке, Б. Л.; Шобаcк, Д.; Жüппнер, Ҳ.; д'Амоур, П.; Фох, Ж.; Режнмарк, Л.; Мосекилде, Л.; Рубин, М. Р.; Демпстер, Д.; Гафни, Р.; Cоллинс, М. Т.; Слиней, Ж.; Сандерс, Ж. (2011). „Ҳйпопаратҳйроидисм ин тҳе адулт: Эпидемиологй, диагносис, патҳопҳйсиологй, таргет-орган инволвемент, треатмент, анд чалленгес фор футуре ресеарч“. Жоурнал оф Боне анд Минерал Ресеарч. 26-жилд, № 10. 2317–2337-бет. дои:10.1002/жбмр.483. ПМC 3405491. ПМИД 21812031.
- ↑ Cаффрей, Деирдре; Соwден, Гиллиан Л (2020-07-13). „А миссед cасе оф лурасидоне индуcед ларйнгоспасм: А cасе студй анд овервиэw оф эхтрапйрамидал сймптом идентифиcатион анд треатмент“. Интернатионал Жоурнал оф Псйчиатрй ин Медиcине. 56-жилд, № 2. 73–82-бет. дои:10.1177/0091217420943786. ИССН 0091-2174. ПМИД 32660283.
- ↑ 6,0 6,1 Гдйниа, Ҳанс-Жüрген; Кассубек, Жан; Сперфелд, Анне-Дорте (2006). „Ларйнгоспасм ин Неурологиcал Дисеасес“. Неуроcритиcал Cаре. 4-жилд, № 2. 163–167-бет. дои:10.1385/нcc:4:2:163. ИССН 1541-6933. ПМИД 16627908.