Lars von Trier
Ларс вон Триэр (данча: Lars von Trier; туғилганда Ларс Триэр; 1956-йил 30-апрелда Конгенс Лйнгбйда туғилган) — даниялик кинорежиссёр ва ссенарийнавис. Фаолиятини 1960-йиллар охирида телевизион сериалда болалар актёри сифатида бошлаган[1].
| Ларс вон Триэр | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1956-йил 30-апрел |
| Фуқаролиги |
|
| Фаолият йиллари | 1967 — ҳозиргача |
| Турмуш ўртоғи |
Сесилия Холбек (турм. 1987; ажр. 1995) Бенте Фреге (турм. 1997; ажр. 2015) |
| Болалари | 4 |
| Мукофотлари | „Олтин палма новдаси“ (2000), Cаннес кинофестивалида Гранд-при (1996), Даннеброг ордени |
Триэр режиссёр Томас Винтерберг билан бирга „Догма 95“ кино ҳаракатига асос солган ва „Зентропа“ кинокомпаниясининг ҳаммуассисидир. Унинг ижоди танқид ва баҳсларга ҳам сабаб бўлган, унинг ко'плаб филмлари Cаннес кинофестивалида мукофотига лойиқ деб топилган, аммо 2011-йилда бир интервюдаги ҳазили учун уни „персона нон грата“ деб эълон қилган.
Биографияси
Ларс Триэр Копенгагеннинг шимолидаги Конгенс Лйнгбй шаҳрида туғилган, ота-онаси — Ингер Хёст ва Улф Триэр. Копенгаген университетида кино назариясини, Дания миллий кино мактабида эса режиссёрликни ўрганган. 25 ёшида Мюнхен халқаро кино мактаблари фестивалида икки марта энг яхши мактаб филми мукофотини олган.
1987–йилда продюсер ва актриса Сесилия Холбекка уйланган, 1997–йилда эса Бенте Фрегеда билан турмуш қурган. У самолётда учишдан қаттиқ қўрқади, шу сабабли деярли барча филмларини Дания ёки Швецияда суратга олган. 2022-йил августда унга Паркинсон касаллиги ташхиси қўйилгани эълон қилинган[2].
Кино фаолияти
1984-йилги „Жиноят элементи“ (Тҳе Элемент оф Cриме) филми Триэрнинг биринчи йирик муваффақияти бўлган, у Cаннес кинофестивалида Техник Гранд-при билан тақдирланган ва „Олтин палма новдаси“га номзод бўлган. Бу филм режиссёр „Европа трилогияси“ деб атаган уч филмнинг биринчиси бўлиб, трилогиянинг қолган филмлари — „Эпидемия“ (1987) ва „Европа“ (1991) эди ва охиргиси Cаннес кинофестивалининг Ҳакамлар ҳайъати мукофотини олган. 1992-йилда Триэр продюсер Петер Олбек Енсен билан „Зентропа“ кинокомпаниясига асос солган. 1994 ва 1997-йилларда эса Дания миллий касалхонасида кечадиган „Қироллик“ (Ригет) мини-сериалларини яратган. 1995-йилда Винтерберг билан „Догма 95“ манифестини эълон қилган ва унга кўра режиссёрлар студия ёритгичлари, декорация, костюм ва ташқаридан қўшилган мусиқадан воз кечишлари керак эди.
Халқаро шуҳратни унга „Олтин юрак“ трилогияси олиб келган, „Тўлқинларни синдириш“ (1996, Cаннес кинофестивалида Гранд-при), „Аҳмоқлар“ (1998) ва „Қоронғуликдаги раққоса“ (2000). Охиргиси исландиялик хонанда Бёрк иштирокидаги мусиқий филм бўлиб, Cаннес кинофестивалида „Олтин палма новдаси“га лойиқ деб топилган[3]. Кейинги „АҚСҲ: имкониятлар мамлакати“ трилогиясидан фақат „Догвилл“ (2003) ва „Мандерлай“ (2005) суратга олинган, улар яланг саҳнада, бино деворлари ерга чизилган чизиқлар билан кўрсатилган услубда яратилган. „Депрессия трилогияси“ — „Антихрист“ (2009), „Меланхолия“ (2011) ва „Нимфоманка“ (2013) филмларининг учаласида Чарлотте Гаинсбоург рол ўйнаган. Гаинсбоург „Антихрист“ учун, Кирстен Данст эса „Меланхолия“ учун Cаннес кинофестивалида энг яхши актриса мукофотини олган.
2011-йил май ойида „Меланхолия“ премераси олдидан матбуот анжуманида нацизм ҳақидаги ҳазили катта жанжалга сабаб бўлган. Cаннес кинофестивали уни „персона нон грата“ деб эълон қилиб, бир йилга фестивалдан четлатган, бироқ филм танловда иштирок этган[4]. Триэр шу заҳотиёқ узр сўраган. Кейинроқ у сериал қотил ҳақидаги „Жек қурган уй“ (2018) филмини ва „Қироллик“ сериясининг учинчи қисми — „Қироллик: Эксодус“ (2022) мини-сериалини суратга олган.
Филмографияси
Бадиий филмлари
| Йил | Филм номи | Асл номи | Трилогия |
|---|---|---|---|
| 1984 | „Жиноят элементи“ | Тҳе Элемент оф Cриме (Форбрйделсенс элемент) | Европа трилогияси |
| 1987 | „Эпидемия“ | Эпидемиc | Европа трилогияси |
| 1991 | „Европа“ | Эуропа (АҚШда Зентропа) | Европа трилогияси |
| 1996 | „Тўлқинларни синдириш“ | Бреакинг тҳе Wавес | „Олтин юрак“ трилогияси |
| 1998 | „Аҳмоқлар“ | Тҳе Идиоц (Идиотерне) | „Олтин юрак“ трилогияси |
| 2000 | „Қоронғуликдаги раққоса“ | Данcер ин тҳе Дарк | „Олтин юрак“ трилогияси |
| 2003 | „Догвилл“ | Догвилле | „АҚСҲ: имкониятлар мамлакати“ |
| 2003 | „Бешта тўсиқ“ | Тҳе Фиве Обструcтионс (Де фем бенспæнд) | |
| 2005 | „Мандерлай“ | Мандерлай | „АҚСҲ: имкониятлар мамлакати“ |
| 2006 | „Ҳаммасининг бошлиғи“ | Тҳе Босс оф Ит Алл (Директøрен фор дет ҳеле) | |
| 2009 | „Антихрист“ | Античрист | Депрессия трилогияси |
| 2011 | „Меланхолия“ | Меланчолиа | Депрессия трилогияси |
| 2013 | „Нимфоман“ | Нймпҳоманиаc | Депрессия трилогияси |
| 2018 | „Жек қурган уй“ | Тҳе Ҳоусе Тҳат Жаcк Буилт |
Телевизион сериаллари
| Йил | Сериал номи | Асл номи | Изоҳ |
|---|---|---|---|
| 1994 | „Қироллик“ | Тҳе Кингдом И (Ригет) | „Қироллик“ серияси |
| 1997 | „Қироллик ИИ“ | Тҳе Кингдом ИИ (Ригет ИИ) | „Қироллик“ серияси |
| 2022 | „Қироллик: Эксодус“ | Тҳе Кингдом: Эходус (Ригет: Эходус) | „Қироллик“ серияси |
Манбалар
- ↑ „А жоке ор тҳе мост бриллиант филм-макер ин Эуропе?“. Тҳе Гуардиан (1999-йил 22-январ).
- ↑ Гоодфеллоw, Меланиэ. „Ларс Вон Триэр Диагносед Wитҳ Паркинсон'с Дисеасе, Wорк Он 'Тҳе Кингдом Эходус' Cонтинуэс“. Деадлине Ҳоллйwоод (2022-йил 8-август). Қаралди: 2022-йил 8-август.
- ↑ „Фестивал де Cаннес: Данcер ин тҳе Дарк“. фестивал-cаннес.cом.
- ↑ „Вон Триэр 'персона нон грата' ат Cаннес афтер Нази роw“. ББC Неwс (2011-йил 19-май).