Лахесис[1], шунингдек Лахезис[2], Лахеса (қадимги юнонча: Λάχεσις — „тақдир“, „тақдирни белгиловчи“[2], „қур’а берувчи“[1]; лотинча: Лачесис[3]), қадимги юнон мифологиясида тақдир маъбудаси бўлган учта моира опа-сингилларнинг ўртанчаси. Лахесис — тақдирнинг тасодифий ҳодисаларининг тимсоли[4], уни ҳали инсон туғилишидан ҳам олдин белгилайди[1] (унинг кичик синглиси Клото тақдир ипини йигирган, каттаси Атропос эса бу ипни кесиб, ўлимни тасвирлаган)[4]. Платон Лахесисни баланд стулда оқ либосда, бошига гулчамбар қўйиб, зарурат урчуғида аип йигириб, ўтмиш ҳақида куйлаб ўтирганини тасвирлаган[4].

„Уч Мойра: Лахесис“. Анна Катрин Алтвайннинг замонавий ҳайкали. Ена, Германия

Рим мифологиясида Мойрларга Парклар[1][4] ва маъбуда Лахесисга эса — маъбуда Децима мос келган (лотинча: Деcима), у ўз ҳассаларидан фойдаланиб, инсоннинг умри қанча давом этишини ўлчаган.

Лахесис, опа-сингиллари каби, турли хил санъат асарларида тез-тез учрайдиган қаҳрамон[4]. Рассомлар одатда Лахесисни инсон тақдири тасвирланган шарни ушлаб турган ёки тақдири олдиндан белгилаб қўйилган ўрамни ушлаб турган қаттиққўл қиз сифатида тасвирлашган[2].

Жанубий Америка заҳарли илонларининг Лачесис[д] уруғи (энг машҳур вакили сурукуку ва бушмейстер номлари билан танилган), шунингдек, катта асосий камар астероиди Лахесис (120) Лахесис маъбудаси шарафига аталган.

Инсон тақдиридаги тасодифий ҳодисаларни акс эттирувчи Лахесис образидан инглиз натуралисти Жеймс Эдвард Смит машҳур Карл Линнейнинг 1732-йилда Лапландияга яккахон саёҳати пайтида олиб борган саёҳат эслатмаларини нашр этишда фойдаланган. Ушбу асарнинг биринчи нашри 1811-йилда инглиз тилига „Лачесис Лаппониcа: А Тоур ин Лапланд“ номи остида таржима қилинган (инглизчадан — "Лапландиялик Лахесис: Лапландияга саёҳат).

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Лосев 1988.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Любкер 1885.
  3. ↑ Ҳедерич 1770.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Обнорский 1896.

Адабиётлар

  • Мойры / Лосев А. Ф. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — С. 169.
  • Мойра // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
  • Обнорский Н. П. Мойры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1896. — Т. ХИХа. — С. 612.
  • Ҳедерич Б[д]. Лачесис : [арх. 11 февраля 2020] // Грüндличес мйтҳологисчес Лехикон : [нем.]. — Леипзиг : Гледицч Ҳандлунг, 1770. — Кол. 1419. — 2502 Кол. — ОCЛC 18554679.