Lebensborn

Лебенсборн туғруқхонаси

Лебенсборн (олмонча: Лебенсборн ) — „Ҳаёт манбаи“ (немисча: борн — туғилиш) — ташкилот 1935-йил 12-декабрда рейхсфюрер СС Гейнрих Ҳиммлернинг шахсий кўрсатмасига биноан ташкил этилган. Ташкилот низомида фақат СС аъзоларидан Рейхсфюрер СС томонидан тайинланган офицер унинг раҳбари бўлиши мумкинлиги белгиланди.

Тарихи

Лебенсборн ташкилоти 1935-йилда Ирқ ва аҳоли пунктлари бош бошқармаси таркибида ёш „ирқий соф“ оналарни тайёрлаш ва „орий“ чақалоқларни (биринчи навбатда СС аъзоларининг болалари) тарбиялаш учун ташкил этилган.

1938-йилда ташкилот Рейхсфüрер-СС шахсий штабининг бир қисми сифатида Л дирексиясига айлантирилган. Лебенсборннинг раҳбарлари СС-Оберфüрер Грегор Эбнер ва СС-Стандартенфüҳрер Макс Соллманн эди.

Тузилиши

Ташкилотнинг марказий аппарати 9 та бўлимдан иборат бўлган:

• И бўлим (Германия фуқаролигини бериш);
• ИИ бўлим (ишчи хизмат);
• ИИИ бўлим (ходимлар);
• ИВ бўлими (молия);
• В бўлим (раҳбарлик);
• ВИ бўлим (ҳуқуқ);
• ВИИ бўлим (соғлиқни сақлаш);
• ВИИИ бўлим (мослашиш);
• ИХ бўлими (фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш).

Оналар ва болалар уйлари

Штайнхорингдаги оналар уйи. 1938-йил

Келажакдаги оналарни тайёрлаш ва болаларни тарбиялаш учун Лебенсборн ташкилоти ўзининг Оналар ва болалар уйларини яратган. Ҳаммаси бўлиб 6 та болалар уйи ва 17 та оналар уйи мавжуд эди (шунингдек, яна учтасини Полшада — Краков, Отвок ва Варшавада ҳамда биттадан Голландиянинг Нижмеген ҳудудида очиш режалаштирилган эди).

Онамлар уйи:

• Германияда — Бад Ползин, Wернигероде, Wиэсбаден, Клостерҳеиде, Нордрач, Пернитз, Стеинҳöринг, Ҳоҳенҳорст;
• Белгияда — Вегимонт;
• Данияда — Копенгаген;
• Франсияда — Ламорле, Cернанcоурт
• Норвегияда — Берген, Геило, Ҳурдалсверк, Клеккен, Осло, Трондхайм.

Болалар уйлари:

• Германияда — Боффердинг, Гмüден, Счалкҳаусен;
• Норвегияда — Годтҳааб, Ос, Сталҳеим.

Фаолият

Ташкилот ёлғиз оналарга болаларни бошпаналарда туғиш имкониятини берган, у ерда туғилгандан кейин давлат она ва болага ғамхўрлик қилади. Оналар ўз фарзандларининг оталарига турмушга чиқишга даъват этилган, аммо бошқа оталар томонидан асраб олиниши ҳам рағбатлантирилган. Ушбу ташкилот СС томонидан молиялаштирилган ва ўз мафкурасига кўра, бошпанага қабул қилиш учун маълум шартларни қўйган: иккала ота-она ҳам соғлом, „орийлардан келиб чиқиши“ ва судланган бўлмаган бўлиши керак эди. Иттифоқчи матбуотда бу бошпаналар „Болалар учун Ҳиммлер фабрикалари“ ва „босиб олинган ҳудудлардан олиб кетилган болаларни немислаштириш марказлари“ деб номланган.

1947-йил октябр ойида ирқий жиноятлар бўйича Нюрнберг судларида Лебенсборн аъзоларига учта айблов қўйилди:

1. Инсониятга қарши жиноятлар: болаларни босиб олинган ҳудудлардан олиб чиқиш.
2. Германия ва босиб олинган ҳудудларда давлат ва хусусий мулкнинг талон-торож қилиниши.
3. Жиноий ташкилотга тегишли.

1948-йил 10-мартда 5 ойлик қизғин тергов, гувоҳларни сўроқ қилиш ва ҳужжатларни текширишдан сўнг Америка ҳарбий трибунали Нюрнберг Лебенсборн раҳбариятига қуйидаги ҳукмни чиқарди: унинг раҳбари, СС стандартенфюрер Макс Золман ва унинг етакчи ходимлари биринчи иккита айблов бўйича оқланди ва учинчи моддаси бўйича (ССга мансублиги учун, СССР томонидан жиноятчи деб эълон қилинган ташкилотлардан бири сифатида) ҳукм қилинди. Шу билан бирга, айбланувчи Инге Фирметз, бош бўлим бошлиғининг ўринбосари А. ҳар учала айблов бўйича оқланди.

Лидицедаги фожиа

Лебенсборн фаолиятининг энг машҳур ҳолатларидан бири Лидицедаги фожиа бўлиб, Мария Долезҳалова-Шупикова (чехча: Marie Doležalová-Šupíková) Чехиянинг Лидиcе қишлоғидан 23 бола орасидан немислар томонидан танлаб олинган ва Германияга юборилган. Улар унинг исмини ва фамилиясини ўзгартириб, уни болалар уйига, кейин эса немис оиласига беришган.

Немислаштириш учун танловдан ўта олмаган қолган 82 болани Адолф Эичманн Челмно конслагерига жўнатишни буюрган. Конслагерда улар газ билан заҳарланган ва қишлоқ Ер юзидан йўқ қилинган. Мария Германияга ишлаш учун ҳайдалган онасини фақат 1946-йилда топа олди. Мария Нюрнберг судида гувоҳ бўлган. Шундан сўнг у ўз ватанида яшади ва ёниб кетган Лидице қишлоғи музейида гид бўлиб ишлади. Мария Шупикова 2021-йил март ойида вафот этган. Қабри устида Челмно лагерида ўлдирилган болалар тасвирланган ҳайкалтарошлик гуруҳи кўринишидаги ёдгорлик мавжуд.

Ҳаволалар

• Лебенсборн // ҳроно.ру (Учинчи Рейх энсиклопедиясидан фойдаланилган)
• Нацистларнинг „устоз пойгаси“ болалари учрашди // ББC Неwс, 04.11.2006.^(ингл.) )