Лечателиэрит  — ноёб силика шишаси, СиО 2 кристал бўлмаган аморф минералоид. Ҳақиқий минерал бўлмаса ҳам, у кўпинча кварц минераллари гуруҳига киради. 1915-йилда франсуз минералоги Антуан Франсуа Алфред Лакроих томонидан ўрганилган ва франсуз кимёгари Анри Луи Ле Чателиэр шарафига номланган.

Лечателиэрит
Асосий
Формуласи СиО2
ИМА тизими бўйича
Синфи Оксидлар
Физик хусусиятлари
Ранги Рангсиз, оқ
Қирра ранги оқ
Ялтироқлик шишасимон
Шаффофлик шаффоф
Қаттиқлик 6.5
Синиши мўрт
Зичлиги 2,5-2,65 г/см³ г/см³
сингонияси Ромбик (планаксиял)

Шаклланиш

Лечателиэритнинг табиий равишда пайдо бўлишининг кенг тарқалган усулларидан бири — чақмоқ уриши пайтида кварц қумининг жуда юқори ҳароратда эриши. Натижада фулгурит деб аталадиган тартибсиз, шохланган, кўпинча кўпикли ичи бўш кремний шишаси бор [1]. Фулгуритларнинг ҳаммаси ҳам лечателиэрит эмас. Асл қум деярли тоза кремний бўлиши керак.

Лечателиэрит шунингдек метеорит зарбаси кратерланиши пайтида юқори босимли зарба метаморфизми натижасида ҳосил бўлади ва тектитлар деб аталадиган шишасимон эжектанинг умумий таркибий қисмидир. Аксарият тектитлар шишасимон материалдан бўлаклардир аммо Ливия ва Мисрдаги Саҳрои Кабир чўлидаги тектитлар Ливия чўл ойнаси сифатида танилган, деярли соф лечателиэрит бўлган деярли соф кремнийдан иборат [2]. Юқори босимли тажрибалар шуни кўрсатдики, гранит ичига кўмилган кварц доналарида лечателиэрит ишлаб чиқариш учун 85 ГПа зарба босими керак [3]. Лечателиэрит метеоритнинг Аризона штатидаги Метеор кратеридаги Коконино қумтоши қатламига урилиши пайтида ҳосил бўлган. Таъсирдан кейин босимнинг тез пасайиши пайтида буг 'янги ҳосил бўлган лечатиэритни кенгайтирди. Бузилган ва кенгайтирилган шиша сувдан камроқ зичликка эга[4] . Лечателиэрит сунъий равишда ҳам пайдо бўлиши мумкин, бу ноёб мисол Тринитй Флац, Wҳите Сандс, Ню-Мексикода биринчи ядровий бомба портлашида кварц қумининг эриши натижасида ҳосил бўлган тринититдир [5].

Манбалар