Leninshil Rustemov

Лениншил Зиябекович Рустемов (1932-йил 8-август — 1993-йил 15-декабр, Олмота) — таниқли шарқшунос-тилшунос, олим, жамоат арбоби, филология фанлари номзоди, ўқитувчи, профессор, И. Жансугуров номидаги Жетису давлат университетининг биринчи ректори.

Лениншил Рустемов

Таржимаи ҳоли

1932-йил 8-августда Жанубий Қозоғистон вилояти Келесский тумани „Коммуна“ қишлоғида туғилган.

1948-йилда Келес вилоятидаги қозоқ ўрта мактабини тамомлаган ва ўша йили В. И. Ленин номидаги Ўрта Осиё Давлат университетининг шарқшунослик факултетига ўқишга қабул қилинган. 1953-йилда шарқшунос-филолог мутахассислиги бўйича ўқишини тамомлаган.

1953—1956-йилларда Талдиқўрғон вилояти, Аксуй туманининг Аксу қишлоғида жойлашган И. Алтинсарин номидаги ўрта мактабда рус тили ва адабиёти ўқитувчиси бўлиб ишлади.

1956—1958-йилларда Келесский тумани комсомол қўмитасининг биринчи котиби сифатида ишлаган.

1959—1960-йилларда С. М. Киров номидаги Қозоғистон Давлат университети комсомол қўмитасининг биринчи котиби, 1962—1969-йилларда — шу университетнинг умумий тилшунослик кафедрасида катта ўқитувчи, доцент. 1963-йилда профессор М. Балакаев раҳбарлигида “Қозоқ тилига ўзлашган араб-эрон сўзлари” мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди.

1969—1973-йилларда — Қозоғистон олий ўқув юрти катта инспектори, Қозоғистон ССР Таълим ва фанлар вазирлигида Олий таълим бошқармаси бошлиғининг ўринбосари.

1972-йил 25-октабрда Қозоғистон Компартияси МҚ ва Қозоғистон ССР Министралар Советининг 572-сонли қарори билан Талдиқўрғон шаҳрида Талдиқўрғон педагогика институти ташкил этилди. Унинг биринчи ректори Л. З. Рустемов бўлди.

1973-йил 1-сентябр ҳолатига филология ва физика-математика факултетларида 325 нафар талаба (кундузги бўлимда 225 нафар, сиртқи бўлимда 100 нафар) талаба таҳсил олаётган эди. Институт қозоқ ва рус мактаблари учун 4 та мутахассислик: физика, математика, рус тили ва адабиёти бўйича ўқитувчилар тайёрлади. 5 та кафедрада ўқув жараёнини 25 нафар профессор-ўқитувчилар олиб борди, улардан 11 нафари фан номзодлари.

Ректор ташаббуси билан 1976-йилда филология факултетида мусиқа ва қўшиқ кафедраси очилиб, кейинчалик мусиқа-педагогик кафедрасига айланган. Талдиқўрғон шаҳридаги Киров кўчасида биринчи умумий яшаш уйи фойдаланишга топширилди ва институт бош корпусининг тамал тоши қўйилди. 1975-йил октябр ойида маккажўхори йиғим-теримидаги яхши меҳнати учун институт жамоаси Қозоғистон Коммунистик партияси Панфилов туман қўмитасининг Қизил Байроғи билан тақдирланди.

Рустемов ташаббуси билан 1977-йилда Талдиқўрғон институтига атоқли шоир Иляс Жансугиров номи берилди.

1976—1977-йилларда Қозоғистон КПСС Марказий Қўмитаси Фан ва техника бўлими мудирининг ўринбосари сифатида фаолият юритди.

1977—1989-йилларда Қозоғистон ССР Таълим вазирлиги вазирининг ўринбосари сифатида ишлади.

1989—1991-йилларда М. Киров номидаги Қозоғистон Давлат университетида ўқув ишлари бўйича проректор, шарқшунослик факултети декани сифатида фаолият юритди.

Рустемов 1993-йил 15-декабрда Олмаотада вафот этди. 2003-йилда Олмаота шаҳридаги бир кўчага унинг номи берилди.

Илмий фаолияти

40 та илмий нашр ва мақолалар ҳамда 5 та китоб муаллифи. У биринчилардан бўлиб араб-форс ва қозоқ тиллари муносабатларини ўрганган.

• Қазақ тіліндегі араб-иран кірме сөздерінің лексикасемантикалық ерекшеліктері: ун-ттің филология факультетінде сырттан оқушы студенттер үшін көмекші құрал / ҚазССР Жоғары және орта арнаулы білім министрлігі;С. М. Киров атындағы ҚазМУ. — Алматы, 1962. — 16 бет.

• Қазақ тіліндегі араб-иран сөздері туралы // Қазақстан мектебі. — 1963. — № 5. — 78-79 бет

• Арабско-иранские заимствования в казахском языке: автореф. дис. … на соиск. учен. степ. канд. филол. наук. — Алма-Ата, 1963. — 20 с

• Арабско-иранские заимствования в казахском языке: дис.на соиск. учен. степ. канд. филол. наук / Л. 3. Рустемов; науч. рук.: М. Б. Балакаев; КазГУ им. С. М. Кирова. — АлмаАта: [Б. и.], 1963. — 282 с

Ҳаволалар

Книга: Рүстемов Лениншіл. Ш.18 — 280 с.

ҳттпс://онлине.закон.кз/Доcумент/?доc_ид=1046779#пос=0;0

‎