Leninshil Rustemov

Leninshil Ziyabekovich Rustemov (1932-yil 8-avgust — 1993-yil 15-dekabr, Olmota) — taniqli sharqshunos-tilshunos, olim, jamoat arbobi, filologiya fanlari nomzodi, oʻqituvchi, professor, I. Jansugurov nomidagi Jetisu davlat universitetining birinchi rektori.

Tarjimai holi

1932-yil 8-avgustda Janubiy Qozogʻiston viloyati Kelesskiy tumani „Kommuna“ qishlogʻida tugʻilgan.

1948-yilda Keles viloyatidagi qozoq oʻrta maktabini tamomlagan va oʻsha yili V. I. Lenin nomidagi Oʻrta Osiyo Davlat universitetining sharqshunoslik fakultetiga oʻqishga qabul qilingan. 1953-yilda sharqshunos-filolog mutaxassisligi boʻyicha oʻqishini tamomlagan.

1953—1956-yillarda Taldiqoʻrgʻon viloyati, Aksuy tumanining Aksu qishlogʻida joylashgan I. Altinsarin nomidagi oʻrta maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishladi.

1956—1958-yillarda Kelesskiy tumani komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi sifatida ishlagan.

1959—1960-yillarda S. M. Kirov nomidagi Qozogʻiston Davlat universiteti komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi, 1962—1969-yillarda — shu universitetning umumiy tilshunoslik kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent. 1963-yilda professor M. Balakayev rahbarligida “Qozoq tiliga oʻzlashgan arab-eron soʻzlari” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1969—1973-yillarda — Qozogʻiston oliy oʻquv yurti katta inspektori, Qozogʻiston SSR Taʼlim va fanlar vazirligida Oliy taʼlim boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

1972-yil 25-oktabrda Qozogʻiston Kompartiyasi MQ va Qozogʻiston SSR Ministralar Sovetining 572-sonli qarori bilan Taldiqoʻrgʻon shahrida Taldiqoʻrgʻon pedagogika instituti tashkil etildi. Uning birinchi rektori L. Z. Rustemov boʻldi.

1973-yil 1-sentyabr holatiga filologiya va fizika-matematika fakultetlarida 325 nafar talaba (kunduzgi boʻlimda 225 nafar, sirtqi boʻlimda 100 nafar) talaba tahsil olayotgan edi. Institut qozoq va rus maktablari uchun 4 ta mutaxassislik: fizika, matematika, rus tili va adabiyoti boʻyicha oʻqituvchilar tayyorladi. 5 ta kafedrada oʻquv jarayonini 25 nafar professor-oʻqituvchilar olib bordi, ulardan 11 nafari fan nomzodlari.

Rektor tashabbusi bilan 1976-yilda filologiya fakultetida musiqa va qoʻshiq kafedrasi ochilib, keyinchalik musiqa-pedagogik kafedrasiga aylangan. Taldiqoʻrgʻon shahridagi Kirov koʻchasida birinchi umumiy yashash uyi foydalanishga topshirildi va institut bosh korpusining tamal toshi qoʻyildi. 1975-yil oktyabr oyida makkajoʻxori yigʻim-terimidagi yaxshi mehnati uchun institut jamoasi Qozogʻiston Kommunistik partiyasi Panfilov tuman qoʻmitasining Qizil Bayrogʻi bilan taqdirlandi.

Rustemov tashabbusi bilan 1977-yilda Taldiqoʻrgʻon institutiga atoqli shoir Ilyas Jansugirov nomi berildi.

1976—1977-yillarda Qozogʻiston KPSS Markaziy Qoʻmitasi Fan va texnika boʻlimi mudirining oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritdi.

1977—1989-yillarda Qozogʻiston SSR Taʼlim vazirligi vazirining oʻrinbosari sifatida ishladi.

1989—1991-yillarda M. Kirov nomidagi Qozogʻiston Davlat universitetida oʻquv ishlari boʻyicha prorektor, sharqshunoslik fakulteti dekani sifatida faoliyat yuritdi.

Rustemov 1993-yil 15-dekabrda Olmaotada vafot etdi. 2003-yilda Olmaota shahridagi bir koʻchaga uning nomi berildi.

Ilmiy faoliyati

40 ta ilmiy nashr va maqolalar hamda 5 ta kitob muallifi. U birinchilardan boʻlib arab-fors va qozoq tillari munosabatlarini oʻrgangan.

• Qazaq tіlіndegі arab-iran kіrme sөzderіnің leksikasemantikalыq erekshelіkterі: un-ttің filologiya fakulьtetіnde sыrttan oqushы studentter үshіn kөmekshі qұral / QazSSR Jogʻarы jәne orta arnaulы bіlіm ministrlіgі;S. M. Kirov atыndagʻы QazMU. — Almatы, 1962. — 16 bet.

• Qazaq tіlіndegі arab-iran sөzderі turalы // Qazaqstan mektebі. — 1963. — № 5. — 78-79 bet

• Arabsko-iranskie zaimstvovaniya v kazaxskom yazыke: avtoref. dis. … na soisk. uchen. step. kand. filol. nauk. — Alma-Ata, 1963. — 20 s

• Arabsko-iranskie zaimstvovaniya v kazaxskom yazыke: dis.na soisk. uchen. step. kand. filol. nauk / L. 3. Rustemov; nauch. ruk.: M. B. Balakaev; KazGU im. S. M. Kirova. — AlmaAta: [B. i.], 1963. — 282 s

Mukofotlar va unvonlar

Havolalar

Kniga: Rүstemov Leninshіl. Sh.18 — 280 s.

https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=1046779#pos=0;0

‎