Лепидоптера (қадимги юнон тилидан лепíдос (лепíдос) "тангача" ва птерá (птерá) "қанотлар") тангачақанотлилар яъни капалакларнинг илмий номи ҳисобланади. Лепидоптеранинг 180 000 га яқин турлари тасвирланган бўлиб, улар 126 оила[1] ва 46та супер оилада[2] бирлашади. Лепидоптера ҳайвонот дунёсида энг кенг тарқалган ва таниқли ҳашаротлар туркумларидан биридир.[3] Лепидоптера тана тузилишида ўзига хос мураккабликлар уларнинг турмуш тарзи ва тарқалишида афзалликларга эга бўлиши учун ривожланган. Охирги ҳисоб-китоблар шуни кўрсатдики, бу гуруҳ аниқланганидан кўра кўпроқ турга эга бўлиши мумкин[4]. Лепидоптера турлари учтадан ортиқ олинган хусусиятлар билан тавсифланади. 

Лепидоптера

Товус капалак
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Ҳайвонот дунёси
Тип: Бўгимоёқлилар типи
Синф: Ҳашаротлар синфи
Туркум: Тангачақанотлилар
Хилма-хиллик
180000 дан ортиқ тур (126 оиласи) мавжуд
Синонимлари
Капалаклар, тангачақанотлилар

Адҳемариус ганнасcус

Энг яққол кўриниб тургани, кўзга яққол ташланадигани бу тангачалар ҳисобланиб, капалакларга ранг ва нақшларнинг хилма-хиллигини беради. Деярли барча турлар қанотлари қисқарган ёки қаноциз бўлган ба'зи турлари бундан мустасно. Кўпайиш даври яъни тухум қўйиши одатда ўсимликлар билан боғлиқ бўлиб, ўсимликларнинг турли қисмларида амалга ошади. Бошқа кўплаб ҳашаротлар сингари, капалаклар ҳам голометабол, я'ни тўлиқ метаморфозга учрайди. Личинкалар одатда қуртлар деб аталади ва улар вояга етган капалак шаклларидан бутунлай фарқ қилади, силиндрсимон танасида яхши ривожланган боши, пастки оғиз қисмлари, уч жуфт кўкрак оёқлари ва беш жуфтгача сохта қорин оёқларга эга бўлади. Қуртлар ўсиб улғайган сари, бу личинкалар "инстар" деб аталадиган бир қатор босқичлардан ўтиб, ташқи кўринишини ўзгартиради. Личинка тўлиқ етилгандан сўнг ғумбакка айланади. Ғумбак давридан сўнг, жинсий жиҳатдан етук организмлар пайдо бўлади. Лепидоптералар миллионлаб йиллар давомида қанот нақшлари ва ранг-баранглигини кенг диапазонда ривожлантирдилар.[1] Кўпгина турларда урғочи 200 дан 600 тагача тухум қўйиши мумкин, бошқаларида эса бир кунда уларнинг сони 30 000 тагача бўлиши мумкин. Бу тухумлардан чиққан қуртлар катта миқдордаги экинларга зарар етказиши мумкин. 

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Cапинера, Жоҳн Л. (2008). "Буттерфлиэс анд мотҳс". Энcйcлопедиа оф Энтомологй. Вол. 4 (2нд эд.). Спрингер. пп. 626–672. ИСБН 9781402062421. Арчивед фром тҳе оригинал он 24 Жуне 2016. Ретриэвед 22 Септембер 2016.
  2. ↑ Маллет, Жим (12 Жуне 2007). "Тахономй оф Лепидоптера: тҳе сcале оф тҳе проблем". Тҳе Лепидоптера Тахоме Прожеcт. Университй Cоллеге, Лондон. Арчивед фром тҳе оригинал он 5 Жуне 2011. Ретриэвед 8 Фебруарй 2011.
  3. ↑ Поwелл, Жеррй А. (2009). "Лепидоптера". Ин Реш, Винcент Ҳ.; Cардé, Ринг Т. (эдс.). Энcйcлопедиа оф Инсеcц (2 (иллустратед) эд.). Аcадемиc Пресс. пп. 557–587. ИСБН 978-0-12-374144-8.
  4. ↑ Кристенсен, Ниэлс П.; Сcобле, М. Ж.; Каршолт, Оле (2007). "Лепидоптера пҳйлогенй анд сйстематиcс: тҳе стате оф инвенторйинг мотҳ анд буттерфлй диверситй" (ПДФ). Ин З.-Қ. Зҳанг; W. А. Шеар (эдс.). Линнаэус Терcентенарй: Прогресс ин Инвертебрате Тахономй (Зоотаха:1668). Магнолиа Пресс. пп. 699–747. ИСБН 978-0-12-690647-9. Арчивед фром тҳе оригинал (ПДФ) он 15 Май 2013. Ретриэвед 2 Марч 2010.