Левант араб тили, шунингдек, Шами деб аталади (авторим : ‏ ёки اللهجة الشامية ил-лаҳже š-šāмийе), Левант, Сурия, Иорарабан, Фабарча тилларнииҳатдан фақат Адана, Мерсин ва Хатайда) сўзлашилувчи араб тили вариантидир. 44 миллиондан ортиқ сўзлашувчиларга эга бўлган левантин тили Миср тили билан бир қаторда бутун араб дунёсида тушунарли бўлган араб тилининг икки нуфузли вариантидан биридир.

Левантин ҳеч бир давлат ёки ҳудудда расман тан олинмаган. Гарчи у Иордания, Ливан, Фаластин ва Сурияда кўпчилик тили бўлса-да, у асосан кундалик мулоқотда оғзаки нутқ сифатида қўлланади, бу мамлакатлардаги аксарият ёзма ва расмий ҳужжатлар ва оммавий ахборот воситаларида расмий Модерн Стандард Арабиc (МСА) дан фойдаланилади. араб адабий шакли фақат она тили сифатида ишламайди расмий таълим орқали олинган. Исроил ва Туркияда левантин озчилик тили ҳисобланади.

Фаластин лаҳжаси МСА га энг яқин араб тили бўлиб, умумий сўзларнинг тахминан 50% ни ташкил қилади. Шунга қарамай, Левантин ва МСА ўзаро тушунарли эмас. Шунинг учун левантин тилида сўзлашувчилар кўпинча ўз тилларини ‏ ‎ -āммийя деб аташади. </имг> тингла , ' жаргон ', 'диалектъ ёки 'сўзлашув'. Бироқ, ижтимоий тармоқларнинг пайдо бўлиши билан Левантинга муносабат яхшиланди. Ёзма левантин миқдори сезиларли даражада ошди, айниқса онлайнда, Левантин араб, лотин ёки иброний белгилар ёрдамида ёзилган. Левантларнинг талаффузи ижтимоий, этник ва географик жиҳатдан жуда фарқ қилади. Унинг грамматикаси араб тилининг кўпгина халқ тилидаги грамматикасига ўхшайди. Унинг лексикаси асосан арабча бўлиб, сезиларли оромий таъсирига эга.

Левантин тилида ёзма манбаларнинг йўқлиги унинг тарихини замонавий давргача аниқлашни имконсиз қилади. Милоддан аввалги 1-минг йилликдан бошлаб Левантда оромий тили устунлик қилган; у бошқа тиллар, жумладан, турли араб қабилалари гапирадиган кўплаб араб лаҳжалари билан бирга яшаган. Мусулмонларнинг Левантни забт этиши билан Арабистон ярим оролидан янги араб тилида сўзлашувчилар бу ҳудудга жойлашдилар ва тилнинг оромий тилидан араб тилига ўзгариши содир бўлди.

 

Номлаш ва таснифлаш

Катта Сурия / Левант харитаси

Олимлар Левант бўйлаб сўзлашиладиган ўзаро тушунарли диалектлар туркумини тасвирлаш учун „Левант арабча“ иборасидан фойдаланадилар. [1] [2][3] Бундан ташқари „Сурия-Фаластин“,[4] „Шарқий араб тили“, [а][6] „Сиро-Ливан тили“ (кенг атама сифатида Иордания ва Фаластинни қамраб олади), [7] „Катта Сурия“,[8] ёки „Сурия араб тили“ (кенг маънода, Левантга мос келадиган Катта Суриянинг барча диалектларини назарда тутади) каби атамалар ҳам қўлланади.. [9] [10] Аксарият муаллифлар фақат ўтроқ диалектларни ўз ичига олади, [2] Арабистон ярим ороли лаҳжаларига мансуб Сурия чўли ва Негев бадавий лаҳжалари бундан мустасно. Сурия шимоли-шарқидаги Месопотамия диалектлари ҳам бундан мустасно. [7] Бошқа муаллифлар бадавий гуруҳларни ҳам қўшади. [11]

„Левант араб тили“ атамаси маҳаллий эмас ва тилшунослар Кристен Брустад ва Эмилиэ Зуниганинг сўзларига кўра, „кўпчилик сўзловчилар Левантдаги бой фонологик, морфологик ва лексик ўзгаришлар муҳим ижтимоий маъноларга эга эканлигига асосланиб гуруҳлашни инкор қилишади“ [11] Левантин тилида сўзлашувчилар замонавий стандарт араб (МСА) ва классик араб (‏ ‎ -фуṣḥā, ' яъни бадиий тил)дан фарқлаш учун кўпинча ўз тилларини ‏ ‎ -ʿāммийя, ʻ жаргон ’, ʻдиалект ёки ʻсўзлашув тили’ деб атайдилар.[12][13] [14] Улар ўзларининг сўзлашув тилларини ‏ , „арабча“ деб ҳам аташади.[15] Шу билан бир қаторда, улар ўз тилларини ўз мамлакатлари номи билан аниқлайдилаДамасдада Дамашқ абар тиа Сб, урияда Сурия а абар тиаб ёки левант тиллага мурожаат қилиши мумкин.[16] Ливан адабий арбоби Саид Акл " Ливан тили " ни МСА ўрнига алоҳида обрўли тил сифатида тан олиш учун ҳаракатга раҳбарлик қилди. [17]

Левантин – араб тилининг хилма-хиллиги, семит тили. Семит тиллари ичида араб тилининг генеалогик мавқеи тўғрисида якдил фикр мавжуд эмас. [7] Левантин ва бошқа араб халқларининг араб макротиллари оиласидаги ўрни ҳам баҳсга сабаб бўлди. Араб анъаналарига кўра, классик араб тили исломдан олдинги ва илк ислом даврларида сўзлашув тили бўлиб, бугунги МСАгача барқарор бўлиб қолди.[18] Бу фикрга кўра, барча араб халқлари, жумладан, левантин тили ҳам классик араб тилидан келиб чиққан ва бошқа тиллар билан алоқалар туфайли бузилган. [19][20] Бир неча араб навлари бошқа семит тилларига яқинроқ ва классик араб тилида учрамайдиган хусусиятларни сақлаб қолади, бу эса бу навларнинг классик араб тилидан ривожлана олмаслигини кўрсатади. [19][21] Демак, араб халқ тиллари мумтоз тилнинг ўзгартирилган варианти эмас [7], бу уларнинг бевосита аждоди эмас, балки қардош тилдир. [22] Классик араб ва халқ тилидаги навларнинг барчаси прото-арабча деб аталадиган тасдиқланмаган умумий аждоддан келиб чиққан. [22][23]

Изоҳлар

  1. ↑ Ин а броадер меанинг, "Эастерн Арабиc" реферс то Машриқи Арабиc, то wҳич Левантине белонгс, оне оф тҳе тwо маин вариэтиэс оф Арабиc, ас оппосед то Wестерн Арабиc, алсо cаллед Магҳреби Арабиc.[5]

Манбалар

  1. ↑ Алдрич 2017.
  2. ↑ 2,0 2,1 Ал-Wер 2006.
  3. ↑ Кwаик, Катҳреин Абу; Саад, Мотаз; Чатзикйриакидис, Стергиос; Добника, Симон (2018). „А Лехиcал Дистанcе Студй оф Арабиc Диалеcц“. Проcедиа Cомпутер Сcиэнcе. 142-жилд. Элсевиэр. 2-бет. дои:10.1016/ж.проcс.2018.10.456.
  4. ↑ „архив нусхаси“. 2021-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-май.
  5. ↑ Ал‐Wер & Жонг 2017, с. 527.
  6. ↑ Риcе, Франк А.. Эастерн Арабиc. Георгетоwн Университй Пресс, 2011 — ххи-ххиии-бет. ИСБН 978-1-58901-899-0. ОCЛC 774911149. Қаралди: 19-март 2022-йил. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Верстеэгҳ 2014.
  8. ↑ Палва, Ҳеикки „Диалеcц: Cлассифиcатион“, . Энcйcлопедиа оф Арабиc Лангуаге анд Лингуистиcс Эдзард: . Брилл, 2011. ДОИ:10.1163/1570-6699_эалл_ЭАЛЛ_CОМ_0087. 
  9. ↑ Стоwассер 2004.
  10. ↑ Cоwелл 1964.
  11. ↑ 11,0 11,1 Брустад & Зунига 2019.
  12. ↑ Шендй, Риҳам (2019). „Тҳе Лимитатионс оф Реадинг то Ёунг Чилдрен ин Литерарй Арабиc: Тҳе Унспокен Струггле wитҳ Арабиc Диглоссиа“. Тҳеорй анд Праcтиcе ин Лангуаге Студиэс. 9-жилд, № 2. Аcадемй Публиcатион. 123-бет. дои:10.17507/тплс.0902.01.
  13. ↑ Эиселе, Жоҳн C. „Сланг“, . Энcйcлопедиа оф Арабиc Лангуаге анд Лингуистиcс Эдзард: . Брилл, 2011. ДОИ:10.1163/1570-6699_эалл_эалл_cом_0310. 
  14. ↑ Лиддиcоат, Леннане & Абдул Раҳим 2018.
  15. ↑ ал-Шаркаwи, Муҳаммад. Тҳе Эcологй оф Арабиc – А Студй оф Арабиcизатион. Брилл, 2010 — 32-бет. ИСБН 978-90-04-19174-7. ОCЛC 741613187. 
  16. ↑ Шоуп, Жоҳн Аустин. Cултуре анд Cустомс оф Сйриа. Греэнwоод Пресс, 2008 — 156-бет. ИСБН 978-0-313-34456-5. ОCЛC 183179547. 
  17. ↑ Пłонка 2006.
  18. ↑ Бадаwи, Эл-Саид М.. Ундерстандинг Арабиc: Эссайс ин Cонтемпорарй Арабиc Лингуистиcс ин Ҳонор оф Эл-Саид Бадаwи. Америcан Университй ин Cаиро Пресс, 1996 — 105-бет. ИСБН 977-424-372-2. ОCЛC 35163083. 
  19. ↑ 19,0 19,1 Бирнстиэл 2019.
  20. ↑ „Интродуcтион“, Арабиc Ҳисториcал Диалеcтологй: Лингуистиc анд Соcиолингуистиc Аппроачес, Охфорд Студиэс ин Диачрониc анд Ҳисториcал Лингуистиcс (эн) Ҳолес: . Охфорд Университй Пресс, 2018 — 5-бет. ДОИ:10.1093/осо/9780198701378.001.0001. ИСБН 978-0-19-870137-8. ОCЛC 1055869930. Қаралди: 22-июл 2021-йил. 
  21. ↑ Ал-Жаллад, Аҳмад (2021). „Cоннеcтинг тҳе Линес бетwеэн Олд (Эпиграпҳиc) Арабиc анд тҳе Модерн Вернаcуларс“. Лангуагес (инглизча). 6-жилд, № 4. 1-бет. дои:10.3390/лангуагес6040173. ИССН 2226-471Х.
  22. ↑ 22,0 22,1 Ал-Жаллад 2020а.
  23. ↑ Ҳуэҳнергард, Жоҳн „Арабиc ин Иц Семитиc Cонтехт“, . Арабиc ин Cонтехт: Cелебратинг 400 Еарс оф Арабиc ат Леиден Университй Ал-Жаллад: . Брилл, 2017 — 13-бет. ДОИ:10.1163/9789004343047_002. ИСБН 978-90-04-34304-7. ОCЛC 967854618.