Li Tzichen

Пекинни Ли Тзичен қўшинларидан ҳимоя қилиш учун қурилган Ванпин қал’аси

Ли Тзичен (кит. масалан. лíнгíн , пинйин Лĭ Зìчéнг ; 1606-сентябр 22-йил^{[манба керак]} — 1645) Шимолий Хитойда Мин сулоласининг ағдарилишига олиб келган деҳқонлар урушининг раҳбари.

Биографияси

Қўзғолонга Шенси провинсиясидаги очарчилик сабаб бўлган. Деҳқон қўмондонларининг энг қобилиятлиси бўлган Ли ҳаракатга қанча йирик мандаринлар ва олимларни жалб қила олди (1639-йилда). У ўз қўл остидагиларга ўғирлик қилишни тақиқлаб, аҳолининг энг камбағал қатламларига озиқ-овқат тарқатарди. Лининг малайлари унинг жасоратлари ҳақидаги хабарни бутун Хитойга тарқатдилар.

Император Чжу Южиан қизини Ли Тзичен исёнчиларидан сақлаб қолиш учун ўлдиради. Ҳовлининг чап томонида уни дарахтга осилган ҳолда кўриш мумкин. Мартино Мартинининг „Татар уруши ҳақидаги эртак“ учун европалик рассом томонидан чизилган расм

Шу билан бирга Мин қўмондони Ву Сангуи манжурлар билан иттифоқ тузиб, уларга Хитойга йўл очди. Яна бир версияга кўра дастлаб ўзини император деб эълон қилган генерал ва генерал ўртасида ҳамкорлик алоқалари мавжуд бўлган, аммо кейин Ли Тзичен Ву Сангуининг уйига ташриф буюрганида унинг севимли канизакининг гўзаллигидан ҳайратга тушган ва бу можарога сабаб бўлган. Ли Тзичен армияси Шанхайгуан жангида мағлубиятга учради. Мин ва Қинг қўшинларининг биргаликдаги ҳужуми остида Ли жанубга чекинишга мажбур бўлди ва у ерда Хебей провинсиясида маҳаллий аҳоли билан тўқнашувда вафот этди.

1644-йилда Ли ўзини Шун империясининг биринчи императори деб эълон қилди, шерикларига дабдабали унвонлар берди ва ўз тангаларини зарб қила бошлади. У Пекинга яқинлашди ва пойтахт амалдорлар томонидан деярли жангсиз таслим бўлди ва Чунжен императори (Чжу Южиан) император саройининг шимолидаги Жингшан тоғининг этагида ўзини осиб ўлдирди.

Адабиётда

• Ли Цичен хитой драматурги Аҳ Йингнинг шу номдаги тарихий драмасига бағишланган (1948).

Яна қаранг

• Чжан Сянчжонг — бир вақтнинг ўзида марказий Хитойда ҳаракат қилган қўзғолон раҳбари

Манбалар

• Ли Зиченг Гоогле Китобларида

Ҳаволалар

• Ли Цзи-чен // Болшая совецкая энсиклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Совецкая энсиклопедия, 1926—1947.