Ziyosfera

Lisa Nowak

Лиса Ноwак (талаффузи: Лиза Новак, 1963-йил 10-майда туғилган) - америкалик авиация муҳандиси, собиқ НАСА астронавти ва АҚШ денгиз флоти капитани. Ноwак денгиз флотида учувчи ва синов учувчиси бўлиб ишлаган. У 1996-йилда НАСА томонидан Астронаут Гроуп 16 учун робототехника бўйича миссия мутахассиси сифатида танланган. Лиса 2006-йил июл ойида СТС-121 миссияси пайтида, Халқаро космик стансиянинг робот қўлларини бошқариш учун мас'ул бўлган. 2007-йилда Ноwак НАСА ва денгиз флотидан четлаштрилган.

Лиса Ноwак
Таваллуди
Лиса Мариэ Cапуто

1963-йил 10-май (59 ёш)
Вашингтон, ДC, АҚШ
Фуқаролиги америкалик
Касби Астронавт
Унвони Қўшма Штатлар денгиз флоти қўмондони
Мукофотлари

Мудофаадаги хизматлари учун медали; Ҳарбий денгиз флоти мақтов медали;

Денгиз кучлари муваффақияти медали;

Вашингтонда туғилган Ноwак 1985-йилда Мериленд штатининг Аннаполис шаҳридаги Америка Қўшма Штатлари денгиз академиясини тамомлаган. У Калифорниядаги Мугу денгиз ҳаво станциясида, ЭА-7Л Cорсаир ва ЭРА-3Б Скйwарриор самолётларида учган. 1993-йилда у Мериленд штатидаги Патухент Ривер денгиз ҳаво стансиясидаги АҚШ денгиз синовлари учувчилар мактабида қатнашиш учун танланган. Ўқишни тугатгандан сўнг, у Ф/А-18 Ҳорнет ва ЭА-6Б Проwлер самолётларида парвоз қилди. Денгиз флотидаги фаолияти давомида у 30 дан ортиқ самолётда 1500 соатдан ортиқ вақт ўтказиб, Мудофаа хизматлари учун медали, Денгиз флоти учун мукофот медали ва Денгиз кучлари муваффақияти медали билан тақдирланди.

Эрта ҳаёт ва та'лим

refer to caption

Лиса 1963-йил 10-майда Вашингтонда Алфредо Ф. Капуто ва биология мутахассиси Жейн Л. Капуто оиласида туғилган[1][2]. Лиса ва унинг икки кичик синглиси Андреа ва Мариса Мериленд штатининг Роквилл шаҳрида ўсган[3]. 1969-йилда у Аполлон 11 Ой миссиясини томоша қилди ва космик дастурга қизиқиб қолди.

Лиса Мериленд штатининг Шимолий Бетҳесда шаҳридаги Люксманор бошланғич мактаби,[3] Тилден ўрта мактаби ва Чарлз В. Вудворд ўрта мактабида таҳсил олган. Ўрта мактабда у онасига космонавт бўлишини айтди. У чим устида хоккей ўйнади ва енгил атлетика бўйича мусобақаларда қатнашди. 1981-йилда у "Йилнинг энг яхши талаба спортчиси" унвонига сазовор бўлди, бу мактаб мукофоти спортда ҳам, академикда ҳам энг яхши натижаларга эришган ва мактабни валедиктор сифатида тугатган талабага берилади[3]. Ўрта мактабнинг сўнгги йилида Лиса Браун университети, Род-Айленд штатидаги хусусий Айви Лига университети ва Мериленд штатининг Аннаполис шаҳридаги Америка Қўшма Штатлари денгиз академияси ўқув юртлари томонидан ўқишга қабул қилинди. Унинг ота-онаси Браунни энг яхши танлов деб ўйлашди, лекин Лиса денгиз академиясига боришни, у орқали космонавт бўлиш мақсадига эришиши мумкин эканлигини ҳис қилди[3].

У 1985-йил 22-майда [3] авиация муҳандислиги бўйича фан бакалаври даражасига эга бўлган ва Америка Қўшма Штатлари денгиз флотида прапорşэр лавозимига тайинланган[4].

Денгиз флоти фаолияти

Ўзининг биринчи топшириғи учун Cапуто Жонсон космик марказига олти ойлик сафарни танлади. Лиса Эллингтон ҳаво кучлари базасидаги филиалида аэрокосмик муҳандис бўлиб ишлади.

refer to caption
1987-йилда ВАҚ-34 га тегишли ЛТВ ЭА-7Л Cорсаир ИИ

1985-йил декабр ойида Cапуто Флорида штатидаги Пенсакола ҳарбий-денгиз ҳаво станциясида парвозларга тайёргарлик кўриш учун буйруғ олди. Қонунга кўра, аёлларга ҳали ҳам жанговар вазифаларни бажариш тақиқланган эди, Капуто Пенсаcола ҳарбий-денгиз ҳаво станциясида Т-2 Буcкее, Т-39 Сабрелинер ва ТА-4Ж Скйҳаwк самолётларида бирламчи парвоз машғулотларини якунлади ва 1987-йил июн ойида денгиз флотининг парвоз зобити (НФО) малакасини олди[3].


1990-йилда Ноwак Калифорниянинг Монтерей шаҳридаги АҚШ ҳарбий- денгиз аспирантурасига ўқишга кирди ва у ерда 1992-йил сентабрда авиация муҳандислиги бўйича фан магистри ҳамда авиация ва астронавтика муҳандислиги бўйича илмий даражага эга бўлди[5].


У 1994-йил июн ойида ўқишни тамомлаган, сўнгра Ҳаво жанговар муҳитини синовдан ўтказиш ва баҳолаш марказида, Патухент дарёсидаги Стрике Аирcрафт синов отрядида самолёт тизимлари лойиҳаси бўйича офицер бўлган. Денгиз флотида учувчи офицер/парвоз синови муҳандиси сифатида у Ф/А-18 Ҳорнет ва ЭА-6Б Проwлерни ишлаб чиқишда иштирок этган. Ҳарбий-денгиз флотидаги фаолияти давомида Ноwак 30 дан ортиқ турли самолётларда 1500 соатдан ортиқ парвоз қилган ва Мудофаа хизматлари учун медали, Ҳарбий денгиз флотидаги мақтов медали ва Денгиз кучлари ютуқлари медали билан тақдирланган[5].

НАСА фаолияти

refer to caption
Ноwак тизим муҳандислиги симуляторида

1995-йил 15-июнда НАСА янги астронавтлар гуруҳини танлаётганини э'лон қилди[6]. НАСА 2400 дан ортиқ аризаларни қабул қилди [2] ва 1996-йил бошида Ноwак юқори малакали деб топилган 150 финалистдан бири эканлиги ҳақида маълумот олди[7].

1996-йил 1-майда НАСА 10 нафар учувчи ва 25 нафар миссия мутахассиси номзодларининг исмларини очиқ эълон қилди; Лиса охиргилардан бири эди. Уларга 1996-йил 12-августда астронавтларни тайёрлашни бошлаш учун Жонсон космик марказида навбатчилик қилиш буюрилди[2]

refer to caption
Ноwак Нейтрал Буоянcй Лабораториясидаги машғулот пайтида Марк Келли (ўртада) ва Стивен У. Линдси (ўнгда) билан компютер мониторидаги ма'лумотларни кўриб чиқишмоқда.


A smiling Nowak in her orange space suit
Ноwак 2005-йилда космонавтларни тайёрлаш пайтида


2004-йил январ ойида Ноwак НАСА астронавтлари Доминик Антонелли ва Уилям Оэфелеин, швед астронавти Кристер Фуглесанг, россиялик космонавт Дмитрий Кондратев ва канадалик астронавт (ва бўлажак генерал Г.Жулин ) билан Канадада ўн бир кунлик совуқ ҳавода омон қолиш бўйича ўқув курсида қатнашди. Курс 19-январда бошланган ва Канада Қуролли Кучлари билан тўрт кунлик ўқув машғулотларини ўз ичига олган.

refer to caption
Ноwак Спаcе Шуттле Дисcоверй кемасида.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Мооре 2020.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 НАСА (1996-йил 1-май). „НАСА Селеcц Астронаут Cласс оф 1996“. Пресс-релиз. Қаралди: 2020-йил 6-сентябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Фаннинг 2007.
  4. ↑ „Лиса Ноwак :: Нотабле Градуатес“. УС Навал Аcадемй. Қаралди: 2020-йил 3-сентябр.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Астронаут Био: Лиса М. Ноwак (03/2007)“. НАСА (2007-йил 1-март). — „Ноwак ретурнед то навй дутй эффеcтиве Марч 8, 2007.“. 2005-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 6-феврал.
  6. ↑ НАСА (1995-йил 15-июн). „Биэнниал Астронаут Селеcтион Проcесс Бегинс“. Пресс-релиз. Қаралди: 2020-йил 6-сентябр.
  7. ↑ НАСА (1996-йил 23-январ). „Финал Гроуп оф Интервиэwеэс Ҳере Фор Нехт Астронаут Cласс“. Пресс-релиз. Қаралди: 2020-йил 6-сентябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi