Lissa
Лисса (қадимги юнонча: Λύσσα; λύσσᾰ — „ғазаб“, „ғазаб“; „жиннилик“, „чекмас иштиёқ“; „ит қутурган“, " бўри " га λύκος) — қадимги юнон мифологиясида худо[1], қутуриш ва жинниликнинг тимсоли. Нюкта ва Уран томонидан яралган[2]. Орхомен[3] дан Миниадга, Актаэон итларига, Гераклга болаларини ўлдирадиган жиннилик юборади. Эврипиднинг „Геракл“ трагедиясининг қаҳрамони. Ушбу фожиада Гера маъбуда Лиссага қаҳрамонни ақлдан маҳрум қилишни буюради. Геракл ақлдан озган ҳолда хотини ва болаларини ўлдиради. Жиннилик ҳужумини тўхтатиш учун Афина улкан тош зарбаси билан Гераклни қаттиқ уйқуга чўмдиради[4].
Изоҳ
Қадимги юнон эпосида жанговар ғазаб ҳолати лсоса сўзи билан ифодаланган, яъни „бу туфайли дахлсиз бўлиб қолган ва бўри ёки итга ўхшатилган жангчининг ғазаби“[5]. Бундай ғазабланиш ҳолати нафақат „ғазаб“ билан, балки ўз „мен“ ни англамаслик ва бировнинг (илоҳий) иродасига бўйсуниш ҳисси билан ҳамроҳ бўлди: „Жангчига шундай ёрқин жасоратларни амалга оширишга имкон берган жасорат., у ўзига хос кўтарилиш, ҳарбий ғазабни (Лосса) тортди, унга ўз иродасига қарши ташланган, худо илҳомлантирди мöнос)“[6]."Илиад"да сўзи λύσσα ва унинг ҳосилалари уч марта Гекторга (И 239; 305; Н 53) ва бир маротаба Ахиллга (Ф 542—543), яъни, урушаётган томонларнинг энг кўзга кўринган қаҳрамонларига. „Лисса“ нинг тавсифи оятда ҳам мавжуд 237—239 ИХ қўшиқлар „Илиадлар“: „Гектор, жуда кучли, жуда шафқациз, Зевсга ишониб, ҳеч қандай эр ёки худолардан қўрқмайди, чунки уни кучли λύσσα қамраб олган эди“
"Гектор, жуда кучли, жуда шафқациз, Зевсга ишониб, ҳеч қандай эр ёки худолардан қўрқмайди, чунки уни кучли λύσσα қамраб олган эди.
Ἕκτωρ δὲ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων μαίνεται ἐκπάγλως πίσυνος Διί, οὐδέ τι τίει ἀνέρας οὐδὲ θεούς κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν
Кейинчалик, бу сўз ҳарбий жасорат билан боғлиқ бўлган ўзига хос маъносини йўқотиб қўйди, у Бакҳанкнинг муқаддас ғазабини даволашда давом этди[7].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.58
- ↑ Еврипид. Геракл 824, 845
- ↑ Эсхил. Шерстечесалщици, фр. 169 Радт
- ↑ „Лисса“, Энциклопедия мифологии.
- ↑ Иванчик А. И. Накануне колонизации. Северноэ Причерноморе и степниэ кочевники ВИИИ—ВИИ вв. до н. э. в античной литературной традиции: фолклор, литература и история. Москва, Берлин: Палограф, 2005, глава „Другиэ свидетелства о воинах-псах“
- ↑ Вернан Жан-Пер, Происхождениэ древнегреческой мисли, стр.12
- ↑ Иванчик А. И. Накануне колонизации. Северноэ Причерноморе и степниэ кочевники ВИИИ—ВИИ вв. до н. э. в античной литературной традиции: фолклор, литература и история. Москва, Берлин: Палограф, 2005, глава „Другиэ свидетелства о воинах-псах“.