Litin
49°19′38″Н 28°05′00″Э / 49.327222°Н 28.083333°Э
Литин Літин | |
|---|---|
| Шаҳар типидаги аҳоли пункти |
Литин (украинча: Літин , полякча: Литйн) — Винница вилоятидаги шаҳар, Подилиянинг тарихий ҳудудида жойлашган. Илгари Литин туманининг ма'мурий маркази бўлган, ҳозир Винница туманидан бошқарилади. Аҳолиси: 6,547 (2022-йил)
Манзили
Шаҳар Жанубий Бугнинг чап ирмог'и бўлган Згҳар дарёси яқинида жойлашган. Литин Винницадан шимоли-г'арбда 28 километр узоқликда, Украина ва Европа Иттифоқи ё'ллари о'ртасида энг ко'п фойдаланиладиган ё'ллардан бири - Европа ё'лида жойлашган.</имг> .
Тарихи
Шаҳарга асос солинган вақт нома'лум. Бу ҳақда энг қадимги манба Подилиа герцоги Фёдор Кориатовичнинг 1391-йилдаги фармонида келтирилган. 1566-йилдан бери Литин Полшанинг Браслав водийсида қироллик шаҳри бўлган. 1793-йилда Полшанинг иккинчи бо'линишидан со'нг Россия империясига қо'шилди. Литин 1797-йилдан бери Россиянинг Подолия губернаторлигининг округи бўлган. Бу ерда халқ қаҳрамони Устйм Кармалиук қамалган; у ҳибсга олинган қамоқхона ҳозир Литин шаҳрида жойлашган Кармалиук номидаги музейнинг бир қисми бўлган.
1897-йилда Литин аҳолисининг деярли ярми Жудаисмга э'тиқод қилган. Литин 1923-йил март ойидан бошлаб Литин туманининг маркази эди.
Иккинчи жаҳон уруши арафасида шаҳарда 1410 та яҳудий яшаган 1941-йил 17-июлдан 1944-йил 20-мартгача шаҳар фашистлар Германияси томонидан босиб олинди. 1941-йил 20-августда 56 та ёш яҳудий о'лдирилди. 1941-йил 19-декабрда яқин атрофдаги ҳарбий базада 1800 га яқин яҳудий отилган 1942-йил апрел ойининг о'рталарида малакали ишчиларнинг отишмаси бо'либ о'тди. Қолган яҳудийлар 1942-йилнинг кузида о'лдирилган. Турли манбаларга ко'ра, Литинда 3353-4000 га яқин яҳудий о'лдирилган. Яҳудийларга қарши ҳаракатлар Украина ёрдамчи полицияси ва махсус СД камандаси ҳамроҳлигида немис жандармерияси томонидан амалга оширилган. Литинлик яҳудийларнинг ба'зилари урушдан омон қолишди, чунки улар Руминия ишг'оли остида қолган Жмеринка геттосига сургун қилинди[1].
Инфратузилма
Литиннинг энг йирик солиқ то'ловчи ва иш берувчи заводи- Литинский сут заводи, у 300 тоннагача сут ишлаб чиқаради ва бу ерда бир неча юзлаб фуқаролар ишлайди.Яна бир қанча муҳим муассасаларига иккита мактаб, тўртта кутубхона, иккита бозор, вилоят шифохонаси, кинотеатр, стадион, вилоятдаги энг каттаси спорт саройи, ўртача тартибли қамоқхона, қишлоқ хўжалиги заводлари бор. Заводлар го'шт, нон, сабзавот, ёг'оч ва бошқаларни ишлаб чиқаради.
Машҳур шахслари
- Устйм Кармалиук деҳқон қонунбузари сифатида халқ қаҳрамони бўлган. У серфажга қарши курашган ва ко'пинча "Украиналик Робин Гуд " ва "охирги Ҳайдамак " деб аталадиган энг таниқли украиналиклардан бири бўлган. У 1787-йилда Литин вилоятида туг'илган. Литин шаҳрида Устйм Кармелиук музейи мавжуд.
- Девид Берти сан'ат мутахассиси ва машҳур совет мусиқа дирижёри бо'либ, 1882-йилда Литин шаҳрида туг'илган.
- Якив Шепел 1919-1921 йилларда Украина халқ армияси таркибида болшевикларга қарши қо'зг'олоннинг минтақавий раҳбари эди.
- Мйкола Бйтйнский таниқли украиналик рассом, гералдист, вексилолог ва шоир эди.
- Сергий Собко - 1984-йилда Литин шаҳрида туг'илган Донбассдаги урушда қатнашган ва Украина Қаҳрамони унвонига сазовор бўлган аскар.
Манбалар
Ҳаволалар
- Литин Украина Совет Энсиклопедиясида
- Иккинчи жаҳон уруши пайтида Литин яҳудийларининг о'лдирилиши, Яд Вашем веб-сайтида.
