Liverpul
Ливерпул[1][2][3] (инглизча: Ливерпоол,) Буюк Британиянинг Мерсисайд округидаги шаҳар, Англиянинг шимоли-г'арбий соҳилидаги порт, Мерси дарёсининг ог'зида жойлашган. Буюк Британиянинг ғарбий қисмидаги шаҳар. Мерсисайд графлигининг маъмурий маркази. Мерси дарёсининг Ирландия денгизига қуйилиш жойида.
Ливерпул Ливерпоол | |
|---|---|
| Шаҳар | |
|
| |
| Мамлакат | Буюк Британия |
| Ҳукумат | |
| Жуан Андерсон | |
| Илк эслатилиши | 1190-йил |
| Майдон | [cонверт: инвалид нумбер] |
| Расмий тил(лар)и | Инглиз тили |
| Аҳолиси (1180-йил) |
513 441 |
| Вақт минтақаси | УТC+0 |
| Телефон коди | 0151 |
Аҳолиси - 441 477 киши (2002) - Буюк Британиядаги бешинчи шаҳар (ва Англияда учинчи). Ливерпул агломерациясининг аҳолиси 800 000 кишидан ошади. ХХ асрнинг 2-ярмида Ливерпул тушкун шаҳар номига эга эди: 1930-йиллардан 2000-йилларнинг бошигача унинг аҳолиси деярли икки баравар камайди[4][5]
Тарих
1170-йилда Лиуэрпулле деб номланган аҳоли пункти биринчи марта тилга олинади, бу "лойқа сув омбори " деган ма'нони англатади. Ба'зи тадқиқотчилар асл топоним сифатида элверпул вариантини - " йилбалиқлари билан сув омбори " ни келтирадилар.
1207-йилда қирол Иоанн Ерсиз Ливерпулга туман мақомини берувчи хартия чиқарди. Ливерпул қал'асининг сояси остида инглиз қо'шинлари Ирландияга ко'чирилди.
ХВИ асрнинг о'рталарида Ливерпул беш юз нафар аҳолиси бўлган жуда аҳамияциз аҳоли пункти бо'либ қолди. ХВИИ асрда савдо-сотиқ ва аҳоли сонининг ўсиши секинроқ бўлди. Фуқаролар уруши пайтида, 1644-йилда қал'а о'н саккиз кунлик қамалга дучор бо'лди.
Ливерпулнинг г'арбий соҳилдаги порт сифатидаги аҳамияти ХВИИИ асрда, трансатлантик қул савдосининг о'сиши ва Америка колонияларининг иқтисодий ривожланиши билан о'сишни бошлади. 1715-йилда Англияда биринчи очиқ порт доcк бу ерда қурилган[6][7].
ХИХ аср бошларига келиб, 40 га яқин глобал савдо трафигининг %. 1831-йилда Ливерпул банки очилди.
ХИХ аср давомида Ливерпул худди Манчестер каби саноат инқилобининг флагмани бо'либ хизмат қилди. Ривожланишнинг барча мамлакатлар ва қит'алар учун умумий бўлган ко'плаб хусусиятлари биринчи бо'либ Ливерпул томонидан бошдан кечирилди.
1840-йилларда аҳоли тез ўсди, айниқса ирландиялик кўчманчилар кела бошлаган. 1851-йилга келиб, шаҳар аҳолисининг тахминан 25% ирландияликлар эди. ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларида Ливерпул бутун Европадан ко'плаб муҳожирларни қабул қилди. Бу шаҳар бо'йлаб жойлашган турли хил диний биноларнинг мавжудлигида о'з аксини топди, уларнинг аксарияти бугунги кунда ҳам фойдаланилмоқда.
Ливерпул 1880-йилда шаҳар мақомини олди. Иккинчи жаҳон уруши бошлангунга қадар у динамик ривожланишда давом этди.
Ливерпул ҳам Британия империясидаги кемасозликнинг асосий марказларидан бири бўлган. Машҳур супер пароход Титаник ва бошқа ко'плаб трансатлантик лайнерлар Ливерпул портига тайинланган.
| УНЕСCОнинг Бутун жаҳон ёдгорликлари, № 1150 обекти рус. • инг. • фр. |
1960-йилларда Ливерпул ёшлар маданиятининг энг машҳур марказларидан бирига айланди. Бу ерда туг'илган энг машҳур маданий ҳодиса Тҳе Беатлес эди. Маҳаллий аҳоли о'зига хос Сcоусе лаҳжасида гапиради .
Музейлар
- Ливерпул музейи (инглизча: Ливерпоол МусеумЛиверпул музейи)
- Тейт галереясининг Ливерпул филиали
- Жаҳон тарихи музейи (Жаҳон музейи)
- Wалкер галереяси (Уокер сан'ат галереяси)
- Қуллик музейи (халқаро қуллик музейи)
- Ливерпул ҳаёти музейи (инглизча: Мусеум оф Ливерпоол ЛифеЛиверпул ҳаёти музейи
- Битлз музейи
- Денгиз музейи
- Фотогалерея
-
Ливерпул портининг ма'мурий бинолари
-
алберт док
Турли ёдгорликлар
- Ливерпул мерияси (1754-1802, архитектор Жон Вуд)
- Авлиё Жорж зали (1841-1854) - Виктория давридаги неоклассик услубдаги улкан жамоат биноси
- Веллингтон устуни (1861-1865) - Британиянинг Ватерлодаги г'алабаси хотирасига қурилган.
- Ливерпул Англикан собори - Нео- Готик, ХХ аср
- Ливерпул католик собори - модернизм, 1960-йиллар
- Суперламбанана - "банан қо'зичоқ" ёдгорлиги
- Нелсон ҳайкали - 1813-йил
- Қироллик жигар биноси (1908-1911) - Пир-Хэд[эн] ҳудудидаги офис биноси . У Британиянинг архитектура ёки тарихий аҳамиятга эга бинолар ро'йхатида биринчи, энг юқори синфга (алоҳида қизиқиш) эга (Листед буилдинг). У ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси ро'йхатига киритилган Ливерпул порт ҳудудининг бир қисмидир. 1911-йилдан 1932-йилгача Европадаги энг баланд бино[8], 1911-йилдан 1961-йилгача Буюк Британиянинг энг баланд биноси, 1911-йилдан 1965-йилгача самое высокое здание города[эн] . Темир- бетондан қурилган дунёдаги биринчи ко'п қаватли бинолардан бири.
Адабиётлар
- Ливерпуль, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Ҳаволалар
- Ливерпул шаҳар кенгашининг расмий сайти(ингл.) )
- Ливерпулдаги туризм учун расмий сайт(ингл.) )
- Ливерпул порти (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-06-16 санасида архивланган)
Манбалар
- ↑ ГРАМОТА.РУ
- ↑ „БРЭ“. 2019-йил 23-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-август.
- ↑ Ливерпул — маълумот Катта совет энсиклопедиясидан олинди..
- ↑ „Ливерпоол: тҳе фирст 1,000 еарс — Арабелла МcИнтйре-Броwн — Гоогле Книги“. 2014-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-октябр.
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ „Потерянный Ливерпульский Док“. Чаннел 4: Тиме Теам, 21 апреля 2008. 2011-йил 4-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-март.
- ↑ „Ливерпульская система доков“. Неw Ёрк Тимес, 2 января 1898. 2016-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-октябр. Ноте: «пдф» реадер неэдед то сеэ фулл артиcле
- ↑ Среди этажных зданий: в данный список не включается Страсбургский собор высотой 142 метра, но не имеющий деления на этажи.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |