Lombard
Ломбард — бу шахсий мулк буюмларини гаров сифатида қабул қилиб, одамларга таъминланган кредитлар берадиган шахс. Ломбард фаолияти билан шуғулланувчи ташкилот ломбард дўкони деб аталади. Кўплаб турдаги буюмлар гаровга қўйилиши мумкин бўлса-да, ломбардлар одатда заргарлик буюмлари, мусиқа асбоблари, тангалар, олтин, кумуш ва ўқотар қуролларни қабул қилади. Инсоният Ахборот асрига кириши билан уй аудио жиҳозлари, компютерлар, видео ўйин тизимлари, телевизорлар, камералар ва электр асбоблари ҳам гаровга қўйиладиган буюмлар қаторига кирди. Ломбардга топширилган буюмлар гаров, ёки оддийгина гаров мулки деб аталади.
Агар буюм кредит олиш учун гаровга қўйилса маълум бир шартнома муддатида қарз олувчи уни қайтариб олиши мумкин бўлиб, бунинг учун у кредит суммаси ва келишилган фоиз миқдорини тўлайди. Америка Қўшма Штатларида муддат ва фоиз ставкаси қонун билан ҳамда штатларнинг Савдо департаменти сиёсатлари билан тартибга солинади. Ломбардлар банклар билан бир хил лицензияга эга бўлиб, улар юқори даражада тартибга солинади. Агар қарз белгиланган муддатда тўланмаса (ёки узайтирилмаса), ломбард гаровга қўйилган буюмни бошқа мижозларга сотувга қўяди. Бошқа кредит берувчилардан фарқли равишда, ломбард қарзнинг тўланмаганини мижознинг кредит ҳисоботида қайд этмайди, чунки ломбард буюмни ўзининг жисмоний эгалигида сақлайди ва кредит қийматини тўғридан-тўғри буюмни сотиш орқали қоплаш имконига эга бўлади. Ломбардлар шунингдек, мижозлар томонидан тўғридан-тўғри сотилган буюмларни ҳам сотиши мумкин. Баъзи ломбардлар эса мижозлар олиб келган буюмларни ўз дўконидаги бошқа буюмлар билан алмаштиришга ҳам рози бўлишади.
Тарихи
Дастлабки ломбард дўконлари тахминан 3 000 йил аввал қадимги Хитойда пайдо бўлган. Ломбардлар, кўпинча мустақил фаолият юритиб, деҳқонларга қисқа муддатли кредитлар тақдим этган. Ушбу бизнес модели тахминан 1 500 йил аввал буддист монастирларида ҳам мавжуд бўлган. Ҳозирги замондагидан деярли фарқ қилмаган, ва тарих давомида императорлик ёки бошқа ҳокимият органлари томонидан қатъий тартибга солинган.
Ғарбда ломбард фаолияти қадимги юнон ва рим сивилизацияларида мавжуд бўлган. Замонавий Ғарб ҳуқуқининг мазкур соҳадаги кўп қоидалари рим ҳуқуқшунослигидан келиб чиққан. Империя ўз маданиятини ёйган сари ломбард фаолияти ҳам кенгайган.
Рим-католик черкови дастлаб қарзлар бўйича фоиз олишни тақиқлаганига қарамай, франсисклар камбағалларга ёрдам бериш мақсадида ушбу амалиётни бошлашларига рухсат берилганига оид далиллар мавжуд[1]. 1338-йилда қирол Эдуард ИИИ Франсияга қарши уруш учун маблағ йиғиш мақсадида ўз заргарлик буюмларини гаровга қўйган. Қирол Генрих В ҳам 1415-йилда шундай йўл тутган. 1603-йилда „Брокерсга қарши қонун“ қабул қилинган бўлиб, у 1872-йилгача амал қилган. Бу қонун Лондондаги кўплаб сохта воситачиларга қарши қаратилган эди ва бундай воситачилар жиноятчилар учун воситачи сифатида қаралган.
Салиб юришлари даврида, асосан Франсияда, салибчилар ўз ерларини монастирлар ва епархияларга гаровга қўйиб, қўшинларини муқаддас ерга юбориш учун маблағ олган. Тўлиқ қайтариш ўрнига, черков маълум мавсумлар давомида ҳосилдан улуш олган, бу эса кейинчалик ўзига хос капитал улуши сифатида қайта алмашилиши мумкин эди.
Ломбард фаолияти хайрия шаклида ҳам мавжуд бўлиши мумкин. 1450-йилда франсисклар роҳиби Барнаба Манассеи Италиядаги Перужа шаҳрида Монте ди Пиэтà ҳаракатига асос солган. Бу тизим гаров асосида фоизсиз кредитлар шаклида молиявий ёрдам кўрсатган. Фоиз ўрнига қарз олувчилар черковга хайрия қилишга ундалган. Ушбу тизим Италия бўйлаб, сўнгра Европанинг бошқа ҳудудларига тарқалган.
Испанияда биринчи Монте де Пиэдад ташкилоти Мадрид шаҳрида ташкил этилган ва бу ғоя кейинчалик Педро Ромеро де Террерос — Санта Мариа де Регла графи[2] ва Калатрава ордени рицари[3] томонидан Янги Испанияга олиб келинган.
Наcионал Монте де Пиэдад — бу хайрия ташкилоти ва ломбард бўлиб, унинг бош офиси Мехико шаҳрининг марказий майдони — Зокало яқинида жойлашган. У 1774–1777-йилларда Педро Ромеро де Террерос томонидан камбағалларга фоизсиз ёки паст фоизли кредитлар тақдим этиш мақсадида ташкил этилган. 1927-йилда Мексика ҳукумати томонидан миллий хайрия ташкилоти сифатида тан олинган[3]. Ҳозир у тез ривожланаётган ташкилот бўлиб, Мексика бўйлаб 152 дан ортиқ филиалга эга ва ҳар бир шаҳарда филиал очиш режалаштирилган[4].
Яна қаранг
 |
Викиомборда „Ломбард“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
Манбалар
- ↑ Грегг, Самуэл (2016). „Ҳоw Медиэвал Монкс Чангед тҳе Фаcе оф Банкинг“. Америcан Банкер. 1-жилд, № 88 — ЭБСCОҳост.
- ↑ Леон Теутли Фиcачи. „Наcионал Монте де Пиэдад“. 2008-йил 19-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 1-октябр.
- ↑ 3,0 3,1 Алварез, Жосе Рогелио (2000). "Наcионал Пиэдад де Монте". Энcиcлопедиа де Мехиcо. 10. Мехиcо Cитй: Энcйcлопæдиа Британниcа. 5699–5701 б. ИСБН 1-56409-034-5.
- ↑ Нотимех.. „Диспоне Монте де Пиэдад де 905 мдп пара прéстамос“ (эс). Торреóн: Эл сигло де Торреóн. Қаралди: 2008-йил 1-октябр.