Ziyosfera

Lothar Berthold

Лотҳар Бертҳолд (1926-йил 30-август — 2007-йил 12-сентябр) — Шарқий немис марксистик-ленинчи тарихчиси, университет ўқитувчиси ва ношир эди. У, шунингдек, мамлакатнинг ҳукмрон Социалистик бирлик партияси („Созиалистисче Эинҳеицпартеи Деуцчландс“ / СЕД) расмийси эди. 1960-йилларда у сиёсий бюронинг „Мафкура комиссияси“ аъзоси бўлиб, Шарқий Германиянинг асосий академик тарихчилари орасида энг содиқ ва самарали тарғиботчилардан бири сифатида танилган. Унинг нашрлари ва қайта бирлашгандан кейин сиёсий фаолияти Шарқий Германия услубидаги коммунизмга содиқликни акс эттирди[1][2][3].

Лотҳар Бертҳолд
Таваллуди 30-август 1926-йил
Ҳинденбург, Юқори Силезия, Веймар
Вафоти 12-сентябр 2007-йил(2007-09-12)
(81 ёшда)
Берлин, Германия

Ҳаёти

Бертҳолд 1914-йилдан кейин Ҳинденбургда (Забрзе номи ўзгартирилган) туғилган. Ҳинденбург Юқори Силезиядаги муҳим ишлаб чиқариш шаҳри эди: 1921-йилги плебиссит уни тор фарқ билан бўлса ҳам, асосан немис тилида сўзлашадиган шаҳар сифатида аниқлади. Лотҳар Бертҳолднинг отаси божхона ходими бўлиб ишлаган. Нисбатан ёшлигида мактаб якуний имтиҳонларини (Абитур) тугатгандан сўнг, 1943/44-йилларда у Луфтwаффенҳелфер (бўш: „ҳаво мудофааси ёрдамчиси“) бўлди. 1944-йилда у Миллий меҳнат схемасига киритилди. Йил охирига қадар у армияга чақирилган эди. У қисқа муддат нацистлар партиясининг аъзоси бўлган[4]. Уруш тугаши билан, 1945-йил май ойида у аллақачон кичик офицер даражасига кўтарилган эди[1].

Урушнинг тугаши Силезияга саноат миқёсидаги этник тозалашни олиб келди, сўнгра чегаралар ўзгарди. Бертҳолд ўзини Германиянинг марказий қисмига кўчиб ўтди, у ҳозир Совет ишғол зонаси сифатида бошқарилади. Коммунистик партияга аъзолик энди қонунга хилоф эмас эди ва 1946-йилнинг бошида у қайта тикланаётган Германия Коммунистик партиясининг ёш аъзоси бўлди. У 1946-йил апрел ойида социалистик бирлик партиясининг („Созиалистисче Эинҳеицпартеи Деуцчландс“ / СЕД) ташкил этилишига олиб келган мунозарали партияларнинг бирлашувида фаол иштирок этди ва тезда ўз партиясига аъзоликни янги бирлашган партияга имзолади — бу фақат самарали бўлса ҳам[2]. Ўртоқларнинг таъкидлашича, пайдо бўлаётган Германия коммунистик давлатида амалга оширилган таълим ислоҳотлари натижасида у деярли дарҳол Жена шаҳридаги Фридрих Шиллер университетига ўқишга кирди, у ерда 1946-1950-йилларда тарих, немисшунослик ва фалсафа бўйича таҳсил олди[4][1][2].

Ишлари

1963-йилдан 1966-йилгача Лотҳар Бертҳолд муаллифлар жамоасининг котиби бўлиб ишлади, унга Германия ишчи ҳаракатининг саккиз жилдлик тарихини тузиш ва чоп этиш топширилди. Лойиҳанинг аҳамияти лойиҳани бошқараётган шахс Wалтер Улбричтнинг кимлигидан яққол кўриниб турибди, у ўша пайтдагидек тарих олими эмас, балки биринчи партия котиби — миллий лидер сифатидаги мавқеи билан машҳур. Шундай қилиб, Бертҳолд партиянинг ташвиқот тузилмаси марказида нафақат маъмур, балки компилятор-муҳаррир ва муаллиф сифатида ҳам ишлаган[2].

Бертҳолднинг икки жилдлик таржимаи ҳолида 1925-1933-йиллардаги Коммунистик партиянинг қаттиққўл сталинчи раҳбари, кейинчалик ўн бир йил камерада ушланганидан сўнг фашистлар томонидан ўлдирилган Эрнст Талманнинг таржимаи ҳолини алоҳида таъкидлаш жоиз[5]. Ўртоқлар таржимаи ҳолга катта сиёсий аҳамиятга эга бўлишди, бу эса Бертҳолднинг Германия Демократик Республикаси Миллий мукофотини бир эмас, балки икки марта қўлга киритишига сабаб бўлди. Шунингдек, у кўп йиллар давомида „Эрнст Тҳäлманн мемориал марказининг дўсти“ (им „Фреундескреис дер Эрнст-Тҳäлманн-Геденкстäтте“) ва Тҳäлманн ўтказган Спортҳаус Зиэгенҳалсда (мемориал-мемориал) ўтказилган тадбирларда мунтазам маърузачи сифатида фаол ишлаган. Коммунистик партиянинг нацистлар олдидаги сўнгги йиғилиши 1933-йилда сиёсий плюрализмни ёпди[2].

Мукофот ва унвонлари

  • 1966 ва 1979-йилларда: Германия Демократик Республикасининг 1-даражали Миллий мукофоти
  • 1963-йил: Бронзадаги Ватанпарварлик ордени
  • 1965-йил: Кумушдаги Ватанпарварлик хизматлари учун ордени
  • 1976-йил: 2-даражали Меҳнат байроғи
  • 1986-йил: Силвдаги Халқлар дўстлиги юлдузи


Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Илко-Сасча Коwалcзук. „Бертҳолд, Лотҳар * 30.8.1926, † 12.9.2007 Ҳисторикер, Верлагсдиректор“. "Wер wар wер ин дер ДДР?". Ч. Линкс Верлаг, Берлин & Бундесстифтунг зур Ауфарбеитунг дер СЕД-Диктатур, Берлин. Қаралди: 19 июл, 2022.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Начруф фüр Профессор Др. Лотҳар Бертҳолд 30. Аугуст 1926 – 12. Септембер 2007“. Диэ Роте Фаҳне, Зентралорган дер Коммунистисчен Партеи Деуцчландс, Берлин (2007-йил 1-октябр). Қаралди: 19 июл, 2022.
  3. ↑ Ҳеинз Счмидт. „Им Геденкен ан Проф. Др. Лотҳар Бертҳолд“. Группе Коммунистисче Арбеитерзеитунг (КАЗ), Нüрнберг. Қаралди: 19 июл, 2022.
  4. ↑ 4,0 4,1 Лотҳар Бертҳолд. Дас Программ дер КПД зур натионален унд созиален Бефреиунг дес деуцчен Волкес вом Аугуст 1930. Карл Диэтз Верлаг, Берлин, 1956. 
  5. ↑ Ҳерманн Wебер; Андреас Ҳербст „Тҳäлманн, Эрнст * 16.4.1886, † 18.8.1944“. "Ҳандбуч дер Деуцчен Коммунистен:". Карл Диэтз Верлаг, Берлин & Бундесстифтунг зур Ауфарбеитунг дер СЕД-Диктатур, Берлин. Қаралди: 19 июл, 2022. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi