Louis XV

Лоуис ХВ (1710-йил 15-феврал – 1774-йил 10-май) – франсуз қироли, 1715-йилдан то вафотигача ҳукмронлик қилган. У Луи ХИВ нинг невараси, у беш ёшида муваффақият қозонган. Уни „Севимли“ (франсузча: ле Биэн-Аимé) деб аташган. Унинг кучли раҳбарликни таъминлай олмагани ва жуда зарур ислоҳотлар Франсия инқилобига сабаб бўлди.

Ҳаёти ва ҳукмронлиги

Луи 1710-йил 15-февралда Версалда франсуз Людовик ХИИИ ва унинг онаси Савоялик Мари Аделаиденинг ўғли. Филипп ИИ Орлеан герсоги, Франсия регенти, Луи 1723-йилда қонуний ёшга етгунга қадар регент сифатида бошқарган. 1725-йилда Полша қироли Станислав И нинг қизи Мария Лешчинскага уйланган. Кейинги йили унинг собиқ устози Андре Ҳеркул де Флери бош вазир бўлди. Флеурй 17 йилдан сўнг вафотигача Франсияга барқарор маъмурият берди. Шундан сўнг Луи ўзи номинал назорат остида эди, лекин у ҳукуматга фақат бирдан-бир қизиқиш билан қаради ва ҳеч қачон уйда ёки чет элда изчил сиёсатга амал қилмади. Унга тез-тез бекалари таъсир кўрсатди, уларнинг энг кучлиси Маркиз де Помпадур эди.

Ҳарбий фаолияти ва ўлими

Франсия Луи ҳукмронлиги даврида учта урушда қатнашган. Биринчи Полша ворислик уруши (1733-1735) натижасида Франсия Лотарингия провинсиясини қўлга киритди. Иккинчиси, Англия билан мустамлакачилик курашининг бошланишини белгилаган Австрия ворислиги уруши (1740-1748) қарорсиз эди. Охирги Етти йиллик урушда (1756-1763) коррупция ва нотўғри бошқарув туфайли майиб бўлган Франсия хориждаги мулкларининг катта қисмини инглизларга бой берди. Бу даврдаги Франсия ташқи сиёсати Луининг „махфий дипломатияси“ туфайли тартибсиз ҳолга келтирилди, чунки унинг бошқа мамлакатлардаги агентлари баъзан ўз вазирларининг мақсадларига зид бўлган мақсадларни кўзлаганлар. Вазият 1760-йилларда, янги вазир, Дюк де Чоисеул ҳукуматга бироз тартиб ўрнатган ва Етти йиллик уруш этказилган зарарни қоплашга уринганида бироз яхшиланди. Ҳукмронлигининг сўнгги йилларида Луи ўз канслери Рене де Маупеу билан ҳамкорлик қилиб, мамлакатдаги адолациз ва самарасиз солиқ тизимини ислоҳ қилди. 1771-йилда ислоҳотга қарши чиққан парламентлар ёки суверен судлар қайта ташкил этилди ва қирол фармонларига тўсқинлик қилиш ҳуқуқидан маҳрум қилинди. Кейин илгари озод қилинган зодагонлар ва руҳонийларни солиққа тортиш чоралари кўрилди, аммо 1774-йил 10-майда Версалда қирол ўлимидан сўнг бу чоралар бекор қилинди. Луи ХВ мағлубиятга учраган ва машҳур бўлмаган қирол сифатида чечакдан вафот этди. Унинг ўрнига унинг набираси Людовик ХВИ ўтирди, кейинчалик у франсуз инқилоби даврида гилиотинада ўлдирилган.