Лу Сяншан (хитойча 陆象山, пинйин Лу Хиангшан) ёки Лу Тзююан (хитойча 陸九淵, пинйин Лу Жиуюан) (1139-1192) — Сонг давридаги хитойлик файласуф, неоконфуцийлик „Юрак мактаби“ асосчиси эди.

Лу Сяншан
Таваллуди
Лу Тзююан

26-март 1139
Сонг империясининг Фучжоу вилоятидаги Тзинси уезди
Вафоти 11-январ 1193-йил(1193-01-11)
(53 ёшда)[1]

Унинг таълимотлари иккита энг машҳур афоризмларида концептуаллаштирилган: „Коинот менинг юрагим (онгим, 心), менинг юрагим — олам“ ва „Юрак ва универсал принцип (Ли 理) бир“

Бу ҳикматли сўзлар, бир томондан, Лу таълимоти ва буддизм, иккинчи томондан, Чжу Си фалсафий „принсип мактаби“ ўртасидаги боғлиқликни очиб беради (Лу Чжу Сининг дўсти ва мухолифи эди). Мафкуравий ўхшашликка қарамай, унинг буддизмга муносабати салбий эди: Лу буни „худбинлик таълимоти“ деб атади ва уни конфуций этикасига қарама-қарши қўяр эди.

Лу Сяншаннинг „Юрак мактаби“ Ван Янгмин (1472-1529) таълимотида янада ривожлантириш орқали Чжу Си назариясига мухолифат сифатида ўзини намоён қилди.

Таржимаи ҳол

У зиёли оиладан чиққан, 2-ёшида онасидан айрилган ва 23-ёшида бошланғич илмий даражани, кейинчалик тўлиқ илмий даражани олган. У Чжу Си билан дўст эди, лекин унинг нуқтаи назарини баҳам кўрмади.

Ху Ангонинг ватанпарварлик даъвати таъсирида 16-ёшли Лу ваҳшийларга қарши жанг қилиш учун аскар сифатида қатнашди.

Адабиётлар

  • Лу Цзю-юан / Кобзев А. И. // Хитойнинг маънавий маданияти: энсиклопедия: 5 жилдда / Бош муҳаррир М. Л. Титаренко; Узоқ Шарқ институти. — Москва: Шарқ адабиёти, 2006-йил. — 1-жилд. Фалсафа / муҳаррир М. Л. Титаренко, А. И. Кобзев, А. Э. Лукянов. — 318-319 б. — 727 б.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ „Лу Жиуюан“ (инглизча). Британниcа. Эдинбургҳ: Энcйcлопæдиа Британниcа. Қаралди: 10-декабр 2022-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Cзеч Натионал Аутҳоритй Датабасе“ (чехча). Нáроднí ауторитй CР. Қаралди: 10-декабр 2022-йил.