Lui Blerio
Бу мақолада ички ҳаволалар жуда кам. |
Лоуис Чарлз Жозеф Блéриот (/ˈблɛриоʊ/ БЛЕРР-ээ-оҳ, шунингдек АҚШ: /ˈблеɪриоʊ, ˌблеɪриˈоʊ, блɛəрˈжоʊ/ БЛАЙ-реэ-оҳ, -ОҲ, блаир-ЙОҲ, Франсузча: [лwи блеʁжо]; 1872 йил 1 июл – 1936 йил 1 август) франсуз учувчиси, ихтирочи ва муҳандиси. У автомобиллар учун биринчи амалий фарасини ишлаб чиқди ва уларни ишлаб чиқариш бо'йича даромадли бизнесни ё'лга қо'йди ва топган пулининг катта қисмини муваффақиятли самолёт яратишга уринишларини молиялаштиришга сарфлади. Блéриот биринчи бо'либ самолётни бошқариш юзаларини бошқариш учун қо'лда бошқариладиган жойстик ва оёқ билан бошқариладиган рул бошқаруви комбинациясидан фойдаланган. Блéриот ҳам биринчи бо'либ ишлайдиган, қувватли, учувчи монопланни яратди. 1909 йилда у Ла-Манш бо'йлаб биринчи самолёт парвозини амалга ошириб, Даилй Маил газетаси томонидан тақдим этилган 1000 фунт стерлинг мукофотини қо'лга киритиб, дунёга машҳур бо'лди. У муваффақиятли самолёт ишлаб чиқариш бо'йича Блéриот Аéронаутиқуэ асосчиси эди. компания.[1]
Болалик йиллар
Кембрайдаги 17ҳ руэ де л'Арбре à Поирес (ҳозирги Сади-Карно ко'часи) да туг'илган Луи Клеменс ва Чарлз Блериотларнинг бешта фарзандининг биринчиси эди. 1882 йилда, 10 ёшида, Блериот Кембрейдаги Нотр Дам Институтига пансионат сифатида юборилди ва у ерда тез-тез синф мукофотларини қо'лга киритди, шу жумладан муҳандислик расмлари учун. 15 ёшида у Амендаги лицейга о'тди ва у ерда холаси билан яшади. Фан ва немис фанлари бо'йича бакалавр учун имтиҳонларни топширгандан со'нг, у Париждаги нуфузли Эcоле Cентралега киришга қарор қилди. Кириш машаққатли имтиҳондан о'тди, бунинг учун махсус о'қиш керак эди: шунинг учун Блериот Париждаги Сент-Барбе коллежида бир йил о'қиди. У имтиҳондан муваффақиятли о'тиб, 243 нафар муваффақиятли номзодлар орасида 74-о'ринни эгаллади ва муҳандислик чизмачилик қобилияти тестларида айниқса яхши натижаларга эришди. Écоле Cентрале-да уч йиллик машаққатли о'қишдан со'нг, Блериот битирувчи синфида 203-дан 113-о'ринни эгаллади. Кейин у мажбурий ҳарбий хизматни о'ташга киришди ва бир йилни Пиренейдаги Тарбесда жойлашган 24-артиллерия полкида суб-лейтенант сифатида о'тказди.
Кейинчалик у Париждаги Багуэс электротехника компаниясида ишга жойлашди. У компанияни ихчам интеграл асетилен генераторидан фойдаланган ҳолда автомобиллар учун дунёдаги биринчи амалий фара ишлаб чиққандан кейин тарк этди. 1897 йилда Блéриот Париждаги 41 руэ де Ричлиэу манзилида фаралар учун ко'ргазма залини очди. Бу бизнес муваффақиятли бо'лди ва тез орада у о'з лампаларини Ренаулт ва Панҳард-Левассор компанияларига етказиб берди, бу эса о'ша даврнинг энг йирик автомобил ишлаб чиқарувчилари ҳисобланади.
1900 йил октябр ойида Блериот о'зининг салони яқинидаги одатдаги ресторанида тушлик қилаётганда, ота-онаси билан овқатланаётган ёш аёл унинг ко'зига тушди. О'ша куни кечқурун у онасига "Мен бугун бир ёш аёлни ко'рдим. Мен унга уйланаман ёки ҳеч кимга уйланмайман" деди. у Элис Ведерес, исте'фодаги армия зобитининг қизи эди. Блéриот уни кейинчалик авиация тажрибаларига олиб келадиган қат'ийлик билан ко'ришга киришди ва 1901 йил 21 февралда эр-хотин турмуш қуришди.
Мерос
1930 йилда Блериотнинг о'зи Блéриот кубогини та'сис этди, бу бир марталик мукофот бо'либ, у о'ртача соатига 2000 километрдан (соатига 1,242,742 миля) ярим соатдан ко'проқ тезликка эришган биринчи самолёт экипажига берилади. ва энг тез самолёт 200 мил / соат тезликни бузаётган даврда башоратли нишон. Мукофот ниҳоят о'ттиз йилдан ко'проқ вақт о'тгач, Луи Блериотнинг беваси Элис Вéдèрес Блериот томонидан 1961 йил 27 майда Парижда (Франсия) Америка Қо'шма Штатлари Ҳарбий-ҳаво кучларининг Cонваир Б-58А реактив бомбардимончи самолёти, АФ серия рақами 59 экипажига топширилди. -2451, Фирефлй, самолёт қо'мондони маёр Элмер Э. Мерфи, навигатор маёр Евгений Мозес ва мудофаа тизимлари бо'йича офицер биринчи лейтенант Девид Дикерсон экипажи бо'либ, улар 1961 йил 10 майда о'ртача 2095 км/соат (1302,07 мп/соат) тезликка эришган. ва 43 сония, 1077,3 километр (669,4 миля) эр усти ё'лини босиб о'тди. Худди шу экипаж ва самолёт Париждан ҳавога ко'тарилганидан ко'п о'тмай авария натижасида ё'қолишидан олдин, яна бир тезлик рекордини о'рнатганидан ко'п о'тмай, Ню-Ёрк шаҳри о'ртасида рекорд даражадаги парвоз учун Ҳармон Тропҳй совринини қо'лга киритди. ва Париж, Франсия. Ушбу парвоз 3 соат, 19 дақиқа, 58 сонияда 3626,46 миля бо'либ, о'ртача 1089,36 миляни ташкил этди. Блéриот Тропҳй ғолиби экипаж самолётни қайтиш парвози учун қабул қилди, бироқ учувчи Париж авиасалонидан ҳавога кўтарилганидан кўп ўтмай, ба’зи экспромт аэробатикага уриниш пайтида бошқарувни йўқотиб қўйиши оқибатида ҳалок бўлди. Блéриот Тропҳй — классик услубдаги, сайқалланган оқ ва қора мармар тошдан ясалган ҳайкалча бўлиб, у аёл шаклларига ўхшаш стилизе қилинган оқ мармар булутлардан пайдо бўлган қора мармарнинг яланғоч эркак қиёфаси тасвирланган. Ҳозирда у Америка Қо'шма Штатлари Ҳарбий-ҳаво кучлари академияси МакДермотт кутубхонасида доимий намойишда, Колорадо Спрингс, Колорадо, АҚШ.
1936 йилда Халқаро авиация федерацияси унинг шарафига "Луис Блериот медали"ни та'сис этди. Енгил самолётларда тезлик, баландлик ва масофа тоифаларидаги рекордчиларни қайд этиш учун медал йилига уч мартагача берилиши мумкин ва ҳозир ҳам бериляпти.
1967 йилда Блéриот Халқаро ҳаво ва космик шон-шараф залига киритилди.
2009-йилнинг 25-июлида, канални кесиб ўтишнинг 100 йиллиги муносабати билан франсуз Эдмонд Салис Блериот пляжидан Блериот самолётининг нусхасида парвоз қилди. У Кентга Ёрк Герцогининг Қироллик ҳарбий мактабида муваффақиятли қо'нди.
Оммавий маданиятда
- 2002 йилда Британиянинг Виргин CроссCоунтрй поэзд компанияси 221-синфни 221101 Лоуис Блéриот деб номлади.
- 2006 йилда Ривенделл Биcйcле Wоркс Блéриотга ҳурмат сифатида "Блéриот 650Б" деб номланган велосипед моделини тақдим этди. Унинг портрети о'риндиқ трубкасида жойлашган.
- Сатурн ҳалқаларидаги парвона ойига тасвиршунос олимлар Блериот лақабини беришган.
- Пианиночи ва бастакор Жузеппе Саналитро яккахон фортепиано Ау-делà (2021) учун концептуал албоми билан Луи Блериотга ҳурмат бажо келтирди.
- 1933 йилда Оскар мукофотига сазовор бо'лган "Кавалкад" филмида Эдвард Марриот ва Эдит Харрис пляжда бир-бирларига бо'лган севгиларини э'лон қилишаётганда, Луи Блериотнинг Ла-Манш бо'йлаб тарихий парвозига гувоҳ бо'лишади.
- ИТВ сериалидаги жаноб Селфридж 1-мавсум 2-қисмида Луи Блериот Селфриджнинг универсал до'конида реклама сифатида шахсий ко'ринишга эга бо'либ, у Ла-Манш бо'йлаб тарихий парвозни амалга оширган самолёт билан бирга келади.
О'лим
Блéриот 1936 йил 1 августда Парижда юрак хуружи туфайли вафот этгунга қадар авиация бизнесида фаол бо'лди. Лес Инвалидесдаги то'лиқ ҳарбий шараф билан дафн маросимидан со'нг у Версалдаги Cиметиèре дес Гонардсга дафн қилинди.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |