MI6
Махфий разведка хизмати (инглизча: Тҳе Сеcрет Интеллигенcе Сервиcе - СИС), МИ6 номи билан танилган, Буюк Британиянинг ташқи разведка хизмати бўлиб, асосан Буюк Британия миллий хавфсизлигини қўллаб-қувватлаш учун жосуслар томонидан тўпланган разведка маълумотларини хорижда яширин тўплаш ва таҳлил қилиш билан шуғулланади. СИС Британиянинг кўп сонли яширин разведка агентликларидан бири бўлиб, Махфий разведка хизмати бошлиғи („C“ қисқартмаси билан ифодаланади) Ташқи ишлар вазирига бевосита ҳисобдор ҳисобланади.[1]
1909-йилда Махфий хизмат бюросининг хорижий бўлими сифатида ташкил этилган бу хизмат Биринчи жаҳон уруши даврида сезиларли даражада ўсди ва 1920-йилларда расмий равишда ҳозирги номини олди.[2] „МИ6“ номи (инглизча: Милитарй Интеллигенcе, Сеcтион 6 — ҳарбий разведка, 6-бўлим) СИС кўплаб номлар билан юритилган Иккинчи Жаҳон уруши даврида қулай белги сифатида пайдо бўлган. У бугунги кунда ҳам кенг қўлланади. СИСнинг мавжудлиги 1994-йилгача расман тан олинмаган. Ўша йили 1994-йилдаги Разведка хизматлари тўғрисидаги қонун (инглизча: Интеллигенcе Сервиcес Аcт — ИСА) мазкур ташкилотни биринчи марта қонуний асосда жойлаштириш учун Парламентга тақдим этилади. Бу билан ташкилот ўз фаолияти учун ҳуқуқий асос яратади. Бугунги кунда СИС Тергов ваколатлари трибунали ва Парламентнинг разведка ва хавфсизлик қўмитаси томонидан жамоатчилик назорати остидаги бўлим ҳисобланади.[3]
СИСнинг белгиланган устувор вазифалари терроризмга қарши кураш, қуроллар тарқалишига қарши кураш, киберхавфсизликни қўллаб-қувватлаш учун разведка маълумотларини тақдим этиш ҳамда терроризм ва бошқа жиноий фаолиятни бузиш учун хориждаги барқарорликни қўллаб-қувватлашдир. Асосий ҳамроҳ агентликлари — Хавфсизлик хизмати (МИ5) ва Ҳукумат Алоқа Бош қароргоҳидан фарқли ўлароқ, СИС фақат хорижий разведка маълумотларини йиғишда ишлайди; Разведка хизматлари тўғрисидаги қонун (ИСА) унга фақат Британия ороллари ташқарисидаги шахсларга қарши операцияларни амалга оширишга рухсат беради. СИСнинг 2000-йиллардан кейинги айрим ҳаракатлари жиддий мунозараларга сабаб бўлган, булар қаторига унинг сўроқ қилиш усулларини такомиллаштириш ва ғайриоддий ижрода иштирок этганлигини келтириш мумкин.
1994-йилдан бери СИС бош қароргоҳи Лондондаги СИС биносида, Темза дарёсининг Жанубий Банк мавзесида жойлашган.
Тарихи ва ривожланиши
Пайдо бўлиши
Махфий разведка хизмати 1909-йил 1-октабрда ташкил этилган Махфий хизмат бюроси негизида вужудга келган. Бюро Буюк Британияда ва хорижда махфий разведка операцияларини назорат қилиш учун Қироллик Денгиз Флоти ва Ҳарбий Идоранинг қўшма ташаббуси бўлиб, айниқса Германия Император ҳукумати фаолиятига эътибор қаратган. Бюро фаолияти денгиз ва армия бўлимларига бўлиниб, вақт ўтиши билан мос равишда хорижий жосуслик ва ички аксил-жосуслик фаолиятига ихтисослашган. Бундай тақсимланиш Қироллик Денгиз Флотининг Немис Императорлик Денгиз Флотининг ҳақиқий кучини билиш истаги туфайли эди. Бу ихтисослик 1914-йилдан олдин расмийлаштирилган. 1916-йилдаги Биринчи жаҳон уруши даврида икки бўлим маъмурий ўзгаришларга учраган, шунинг учун хорижий бўлим Ҳарбий разведка бошқармасининг МИ1(c) бўлимига айлантирилган.
Унинг биринчи директори капитан, кундалик мулоқотда ўзини Смит деб аташларини сўраган сер Мансфиэлд Георге Смитҳ-Cумминг эди. У одатда ёзишмаларини ўз исмининг бошланғич C ҳарфи билан яшил сиёҳда имзолаган. Бундай фойдаланиш код номи сифатида ривожланди ва СИСнинг кейинги барча директорлари анонимликни сақлаш учун ҳужжатларни имзолашда унга риоя қилдилар.
Яширин номи
МИ6 баъзи ҳолларда, масалан, тадқиқотларга ҳомийлик қилишда Ҳукумат Алоқа Бюроси номидан фойдаланиши маълум.
Юз йиллиги ва санъат кўргазмаси
2009-йил Махфий разведка хизматининг юз йиллиги эди. Шу муносабат билан биринчи қирқ йиллик фаолиятнинг расмий тарихи асар сифатида ёритиш учун топширилди ва 2010-йилда нашр этилди.
Юз йиллик юбилейини нишонлаш учун Махфий разведка хизмати рассом Жамес Ҳартга қароргоҳ рассоми бўлишини таклиф қилди.
Манбалар
- ↑ „Интеллигенcе анд Сеcуритй Cоммиттеэ оф Парлиамент "Аннуал Репорт 2016–2017"“. 2015-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 29-май.
- ↑ „"Тҳе Чиэф"“.
- ↑ „"Финанcиал Статемент 2017–18"“.