МаcКензиэ Сcотт (талаффузи: Маккензи Скотт; собиқ Безос; 1970-йил 7-апрел) — америкалик ёзувчи ва филантроп. У Амазон ривожидаги ҳиссаси, хайрия саъй-ҳаракатлари ва Жефф Безос билан бекор қилинган никоҳи туфайли машҳур[1]. 2021-йил ноябр ҳолатига кўра, Жефф Безос асос солган Амазон компаниясининг 4 % улуши туфайли унинг бойлиги 37,6 миллиард долларни ташкил қилади. Шундай қилиб, Сcотт Америка Қўшма Штатларидаги учинчи энг бадавлат аёл ва дунёдаги 21-энг бой одам ҳисобланади[2]. Сcотт 2021-йилда Форбес томонидан дунёдаги энг кучли аёллардан бири деб топилди ва Тиме журналида 2020-йилнинг энг нуфузли 100 кишиси рўйхатида эʻлон қилинди[3]. 2006-йилда Сcотт ўзининг 2005-йилги дебют романи Тҳе Тестинг оф Лутҳер Албригҳт учун Америcан Боок Аwардни қўлга киритди. Унинг иккинчи романи Трапс 2013-йилда нашр этилган[4]. Сcотт 2014-йилдан ўзи асос солган Бйстандер Револутион номли зўравонликка қарши курашиш ташкилотида ижрочи директор лавозимида ишлаган[5]. У хайрия ишлари учун Гивинг Пладге (бу жуда бадавлат одамларни ўз бойликларининг катта қисмини хайрия ишларига ҳисса қўшишга ундаш кампанияси) а’зоси сифатида бойлигининг ярмини хайрия қилишга қарор қилган[6]. Сcотт 2020-йилда 5,8 миллиард АҚШ доллари миқдорида хайрия совғаларини берди, бу хусусий шахслар томонидан юритиладиган хайрия ташкилотларига йиллик энг катта тушумлардан бири эди[7][8]. Сcотт 2021-йилда яна 2,7 миллиард доллар хайрия қилган[9].

МаcКензиэ Сcотт

МаcКензиэ Сcотт расми
Таваллуди 1970-йил 7-апрел
Сан-Франсиско, Калифорния, АҚШ
Фуқаролиги Америка Қўшма Штатлари
Миллати америкалик
Соҳаси Ёзувчилик
Иш жойлари Амазон, Бйстандер Револутион
Машҳур ишлари Бир неча романлар муаллифи, миллиардлаб доллар хайрия қилган, Амазон ривожида ҳиссаси юқори
Мукофотлари Америcан Боок Аwард (2006)
Турмуш ўртоғи
  • Жефф Безос
    (турм. 1993; ажр. 2019)
  • Дан Жеwетт
    (турм. 2021; ажр. 2023)

Ёшлиги ва таʻлими

МаcКензиэ Сcотт 1970-йил 7-апрелда Сан-Франсискода (Калифорния) молиявий режачи отаси ва уй бекаси бўлган онаси оиласида дунёга келган. У 6 ёшлигида 142 бетлик Тҳе Боок Wорм деб номланувчи китоб ёзганини ва бу китоб сув тошқинида қолиб кетганини эслайди[10].

1988-йилда Сcотт Коннектикут штатидаги Лакевилле шаҳрида жойлашган Ҳотчкисс мактабини тамомлаган. 1992-йилда у Принстон университетида инглиз тили бўйича бакалавр даражасини олди, у ерда адабиёт бўйича Нобел мукофоти совриндори Тони Моррисон қўл остида таҳсил олган, у Сcоттни „менинг ижодий ёзиш дарсларимдаги энг яхши талабаларимдан бири“ деб таърифлаган. У, шунингдек, 1992-йилги Жазз романи учун Моррисоннинг тадқиқотчи ёрдамчиси сифатида ишлаган.

Фаолияти

Адабий фаолияти

2005-йилда Сcотт ўзининг Тҳе Тестинг оф Лутҳер Албригҳт дебют романини ёзди, бу учун у 2006-йилда Америcан Боок Аwардни қўлга киритди. Унинг сўзларига кўра, у Безосга Амазонни қуришда ёрдам бергани ҳамда уч фарзандни дунёга келтириб, тарбиялагани сабабли романни ёзиши учун 10 йил вақт кетган[11]. Унинг собиқ устози Тони Моррисон бу китобни „камдан-кам учрайдиган нарса: юракни синдириб, шиширадиган мураккаб роман“ деб баҳолаган. Унинг иккинчи романи Трапс 2013-йилда нашр этилган.

Амазон

1993-йилда Сcотт ва Безос турмуш қуришди, 1994-йилда иккаласи ҳам Д.Э. Шаwни тарк этиб, Сиэтлга кўчиб ўтишди ва Амазонни ишга туширишди. Сcотт Амазоннинг биринчи ходимларидан бири бўлган ва Амазоннинг дастлабки кунларида жиддий иштирок этган: компания номи, бизнес режаси, ҳисоблари ва дастлабки буюртмаларни жўнатиш билан шуғулланган. У, шунингдек, компаниянинг биринчи юк ташиш шартномаси бўйича музокаралар олиб борди[12]. Амазон муваффақиятга эриша бошлаганида, Сcотт ўз оиласи ва адабий фаолиятига эътибор қаратишни афзал кўриб, бизнесда камроқ иштирок этишни бошлаган.

Шахсий ҳаёти

Сcотт 2016-йил 14-июнда фуқароликка қабул қилиш маросимида

Сcотт 1993-йилдан 2019-йилгача Амазон ва Блуэ Оригин асосчиси Жефф Безос билан яшаган[13]. У Безос билан 1992-йилда Д.Э. Шаwда ёрдамчиси сифатида ишлаётганида танишган; Ню-Ёркда уч ойлик танишувдан сўнг улар турмуш қуришди ва 1994-йилда Вашингтоннинг Сиэтлига кўчиб кетишди. Уларнинг тўрт фарзанди бор: уч ўғил ва бир қиз. Уларнинг қизи Хитойдан асраб олинган[14].

2019-йилда жуфтлик ажралиши натижасида уларнинг биргаликдаги мулкидан Сcоттга Амазон аксиялари ҳисобида 35,6 миллиард доллар қолдирди, унинг собиқ эри эса Амазон аксияларининг 75 фоизини сақлаб қолди. Сcотт 2019-йил апрел ойида дунёнинг учинчи энг бадавлат аёли ва энг бадавлат одамлардан бирига айланди[15]. 2020-йил июл ойида Сcотт қиймати 36 миллиард долларга баҳоланган бойлиги билан Форбес журнали томонидан дунёнинг 22-энг бой одамлари рўйхатига кирди[16]. 2020-йил сентябрида у дунёнинг энг бой аёли деб топилди ва 2020-йил декабрига келиб бойлиги 62 миллиард долларга баҳоланди[17].

Жефф Безос билан ажрашгандан сўнг, МаcКензиэ Безос номини МаcКензиэ Сcоттга ўзгартирди, фамилияси унинг отасининг исмидан олинган.

У ҳозир ўрта мактаб кимё ўқитувчиси Ден Жеwетт билан турмуш қурган[18].

Хайрия ишлари

2019-йилнинг май ойида Сcотт Гивинг Пледге хайрия компаниясига имзо чекди, унда у бутун умри давомида ёки ўз хоҳишига кўра бойлигининг катта қисмини хайрия ишларига бериш мажбуриятини олди; номига қарамай, мажбурият қонуний кучга эга эмас[19]. 2020-йил июл ойидаги Медиум (Америка онлайн нашриёт платформаси) постида Сcотт ирқий тенглик, ЛГБТ+ тенглиги, демократия ва иқлим ўзгаришига эътибор қаратган ҳолда 116 нотижорат ташкилотга 1,7 миллиард доллар хайрия қилганини эълон қилди[20]. Унинг қора танлилар коллежлари ва университетлариларга, испанларга хизмат кўрсатадиган муассасаларга, қабила коллежлари ва университетларига ва бошқа коллежларга совғалари 800 миллион доллардан ошади[21]. 2020-йил декабр ойида, олти ойдан камроқ вақт ўтгач, Сcотт ўтган тўрт ой давомида 384 та ташкилотга яна 4,15 миллиард доллар хайрия қилганини, бунда асосий эътибор иқтисодиёт таъсиридан жабрланган одамларни қўллаб-қувватлашга қаратилганлигини айтди. Хайрия CОВИД-19 пандемияси ва узоқ муддатли тизимли тенгсизликларни бартараф этиш учун амалга оширди[22]. Унинг сўзларига кўра, июл ойидан кейин ўзининг маслаҳат жамоаси унга бойлигини тезроқ беришини таклиф қилишган, чунки Қўшма Штатлар CОВИД-19 нинг мисли кўрилмаган таъсири билан курашган ва миллиардерларнинг бойлиги ўсишда давом этган. Унинг жамоасининг эътибори кучли етакчилик гуруҳлари ва натижаларига эга бўлган ташкилотларни аниқлашга қаратилган бўлиб, озиқ-овқат хавфсизлиги юқори бўлган, ирқий тенгсизликнинг юқори чораларига, юқори маҳаллий қашшоқлик даражасига ва хайрия капиталига кириш имкониятига эга бўлган жамоаларда фаолият юритаётганлар орқали хайрияни амалга оширишни кўзлар эди[23]. Сcоттнинг 2020-йилги хайрия маблағи 5,8 миллиард долларни ташкил этди, бу хусусий шахс томонидан хайрия ташкилотларига қилинган йиллик энг катта хайриялардан бири эди[24]. 2021-йил 15-июн куни Сcотт 286 ташкилотга яна 2,7 миллиард доллар беришини эълон қилди. Форбес маълумотларига кўра, Сcотт бир йил ичида 780 та ташкилотга 8,5 миллиард доллар хайрия қилган (2020-йил июлидан 2021-йил июлгача)[25]. 2021-йил июн ойида Сcотт ва Мелинда Френч Гатес гендер тенглигини тарғиб қилиш ҳамда 2030-йилгача Қўшма Штатларда аёлларнинг кучи ва таъсирини кенгайтириш мақсадида „Тенгликни кутиш шарт эмас“ танловини бошлади. 2022-йил феврал ойида тўққизта ташкилот Сcоттдан жами 264,5 миллион долларлик совғаларни қабул қилди. 2022-йил 23-мартда у яна совғалар берганлиги эълон қилинди, жумладан, инсоният учун яшаш жойи хайрия ташкилоти учун 436 миллион доллар ва режалаштирилган ота-оналик учун 275 миллион доллар ажратган. 2022-йил май ойида Тҳе Биг Бротҳерс Биг Систерс фонди МаcКензиэ Сcоттнинг 122,6 миллион доллар хайрия қилгани ҳақида хабар берди. Сcотт шунингдек, Кения, Ҳиндистон, Бразилия, Микронезия ва Лотин Америкаси каби АҚШдан ташқаридаги мамлакатларнинг ташкилотларига ҳам хайрия қилган[26]. Форбес маълумотларига кўра, Сcоттнинг бойлиги қарийб 46,7 миллиард долларга тенг бўлса-да, у бойлигининг 18 фоизини совға қилган, Жефф Безоснинг бойлиги тахминан 164,8 миллиард долларни ташкил эца-да, у шундан бор-йўғи 2,1 миллиард доллар ёки салкам 1 фоизини хайрияга ажратган[27].

Манбалар

  1. ↑ Бромвич, Жонаҳ Энгел; Алтер, Александра (2019-йил 12-январ). „МаcКнзиэ Сcотт ким?“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
  2. ↑ „Блоомберг миллиардерлар индекси: МаcКензиэ Сcотт“. Блоомберг.
  3. ↑ „МаcКензиэ Сcотт: 2020-йилнинг 100 та энг нуфузли одами“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-06-26 санасида архивланган) Тиме журнали. 2020-йил 23-сентабрда олинди.
  4. ↑ Безос, МаcКензиэ (2013). „Тузоқлар“. Ню-Ёрк: Алфред А. Кнопф.
  5. ↑ „Бйстандер Револутион“.
  6. ↑ Грен, Чристй (29-май, 2019-йил). „МаcКензиэ Безос Гивинг Пладгеини имзолади ва бойлигининг ярмини беришга ваъда берди“. Саноат етакчилари журнали.2019-йил 13-июлда олинди.
  7. ↑ „МаcКензиэ Сcотт тўрт ойда 4,2 миллиард доллар берди“.Блоомберг янгиликлари. 15-декабр, 2020-йил.
  8. ↑ Валлели, Пол. „Жефф Безос ва МаcКензиэ Сcотт: Илтимос, беришни бас қилинг. Сиз мени ёмон кўрсатяпсиз“. Тҳе Тимес.
  9. ↑ „МаcКензиэ Сcотт 286 та ташкилотга яна 2,7 миллиард доллар ажратмоқда“. НПР. 2021-йил 21-июнида олинди.
  10. ↑ Жонсон, Ребекка (2013-йил 20-феврал). „МаcКензи Безос: ёзувчи, тўрт фарзанднинг онаси ва таниқли рафиқа“. Вогуэ.
  11. ↑ „2020-йилда 6 миллиард доллар хайрия қилган МаcКензиэ Сcотт ҳақида билиш керак бўлган 7 нарса“. Британия Вогуэ. 2020-йил 22-декабр.
  12. ↑ „МаcКензи Безос ва ёлғиз даҳо асосчи ҳақидаги афсона“.
  13. ↑ Снайдер, Майк (9-январ, 2019-йил). „Амазон бош директори Жефф Безос ва рафиқаси МаcКензиэ 25 йиллик никоҳдан кейин ажрашишади“. УСА Тодай.
  14. ↑ „Безос ҳақидаги тезкор фактлар“. CНН. УС. 2019.
  15. ↑ Шлейфер, Теодор (2019-йил 4-апрел). „МаcКензиэ Безос 35 миллиард доллар билан дунёнинг учинчи энг бадавлат аёли“.
  16. ↑ МаcКензиэ Сcотт. Форбес. 2020-йил 29-сентабрда олинди.
  17. ↑ Гудвин, Жазмин (2020-йил 3-сентабр). „МаcКензиэ Сcотт дунёдаги энг бой аёлга айланди“. CНН. 2020-йил 10-сентабрда олинди.
  18. ↑ МcЛеан, Роб (2021-йил 8-март). „Миллиардер МаcКензиэ Сcотт Сиэтл мактаб ўқитувчиси билан ришта боғлаб, яна турмушга чиқди“. CНН. 2021-йил 8-мартда олинди.
  19. ↑ Шлейфер, Теодор (2019-йил 28-май). „МаcКензиэ собиқ эри Безос рад этган хайрия мажбуриятини имзолади“.
  20. ↑ Иенгар, Риши (2020-йил 28-июл). „МаcКензиэ Сcотт, илгари Безос, у ҳозирги бойлигидан 1,7 миллиард доллар ажратганини айтди“. CНН Бусинесс. 2020-йил 28-июлда олинди.
  21. ↑ „МаcКензиэ Сcоттнинг қора танлилар коллежлари ва бошқаларга совғалари: Қайси мактаблар қанча пул олган“.
  22. ↑ Кулиш, Николай (16-декабр, 2020-йил). „МаcКензи Сcотт хайрия учун яна 4,2 миллиард доллар ажратилишини эълон қилди“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
  23. ↑ Сcотт, МаcКензиэ (2020-йил 15-декабр). „Ёрдам беришнинг 384 усули“. Медиум. 2020-йил 26-декабрда олинди.
  24. ↑ Долан, Керри А. „МаcКензиэ (Безос) Сcотт сўнгги ойларда 384 гуруҳга 4,1 миллиард доллар хайрия қилганини эълон қилди“. Форбес. 2020-йил 16-декабрда олинди.
  25. ↑ "МаcКензиэ Сcоттнинг „Ҳеч қандай тўрлар боғланмаган“ хайрия ишида: „Кўз ёшларим тинмас эди“.
  26. ↑ Маркес, Фелипе (2022-йил 5-апрел). "МаcКензи Сcотт бутун дунё бўйлаб ўзининг 12,4 миллиард долларини кенгайтирмоқда". Блоомберг янгиликлари. Олинган 21-июн, 2022.
  27. ↑ „МаcКензиэ Сcотт яна бир бор одамларга Жефф Безосни таққослаш орқали қандай эканлигини кўрсатди“.