Madrid
Бу мақола викилаштирилиши керак. |
| Мадрид | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Ташкил қилиниши | ВИИИ аср | ||||||
| Вилоят | Мадрид вилояти | ||||||
| Аҳоли Зичлик |
3,228,359 (2005) 5,198 киши/км² | ||||||
| Она тиллари | Испанча | ||||||
| Шаҳар ҳокими | Алберто Руиз-Галлардóн | ||||||
| Wеб сайти | www.мунимадрид.эс | ||||||
Мадрид – Испания пойтахти, Мадрид провинсиясининг ва Янги Кастилия тарихий вилоятининг бош шаҳри. Мамлакатнинг асосий сиёсий, иқтисодий ва маданий маркази. Мансанарес дарёси (Тахо ҳавзаси) бўйида, Месета платосида, 650 м баландликда жойлашган. Иклими қуруқ субтропик иқлим. Январнинг ўртача температураси 4,9°, июлники 24,2°. Йиллик ёғин 420 мм. Транспорт йўли ва автомобил йўллари тугуни. Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. Аҳолиси 2,8 млн. киши (1998).
М. илк бор қўлёзмаларда 932 йилда қайд этилган.М. ўрнида Ю-асраа мавр-уш/жинг Мажирит номли қалъаси бўлган. 1083-йилда араблардан озод этилган ва 1118-йилдан эркин шаҳар ҳуқуқи берилган. ХИВ—ХВ асрларда Кастилия қироллари қароргоҳи. 1561-йилдан Испаниянинг расмий пойтахти.
М. ва унинг атрофидаги корхоналар мамлакатда ишлаб чиқариладиган маҳсулотнинг 1/10 қисмини беради. Шаҳар саноатининг етакчи тармоғи — машинасозлик (автомобилсозлик, самолёцозлик, локомотивсозлик), электротехника (оптика приборлари, радиотехника ва телефон жиҳозлари, қишлоқ хўжалиги қуроллари ишлаб чиқариш). Киме (жумладан, пластмасса ишлаб чиқариш), қурилиш материаллари, полиграфия, кимё-фармацевтика, тўқимачилик, кўнпоябзал, фарфор-фаянс ва бошқа са-ноат корхоналари бор. Бадиий хунармандчилик (кашта тикиш, тўр тўқиш, заргарлик буюмлари тайёрлаш ва бошқалар) ривожланган. М.да йирик корхоналар бошқармаси, банклар, суғурта компаниялари, савдо фирмалари ва биржалар жойлашган. М. — халқаро туризм марказларидан. Унтлар, Мария Кристина қироллик коллегиуми, консерватория, санъацҳунослик ва бошқа ўқув му-ассасалари, Қироллик академияси, илмий тадқиқот институтлари, астрономия расадхонаси, ботаника боғи, кутубхоналар, Прадо музейи, Миллий археология, санъат ва бошқа музейлар бор. Метрополитен қурилган. Меъморий ёдгорликлардан епископ ка-пелласи (1520), Пла са Маёр ансамбли (1619), Кирол саройи (1738—64), черковлар, ратуша (ХВИИ—ХВИИИ асрлар) ва бошқа сақланган[1].
Тарихи
Археологик изланишлар Мансанарес дарёсининг қирг'ог'ида со'нгги палеолит даврига (таҳминан 100 минг йил олдин) оид инсоният излари борлигини исботлаб берди. Мадрид илк бор солномаларда эсланади. Айтишларича шаҳарни Кордобанинг амири Муҳаммад И леонлар ва кастиллардан ҳимоя қилган. Шаҳар илк бор Маджирит номи билан, милодий 932-йилда аталган.
Географияси
| Бу бўлим çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Иқлими
| Бу бўлим çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Ҳудудий бўлиниши

Шаҳар туманлари
- Cентро: Палаcио, Эмбажадорес, Cортес, Жустиcиа, Универсидад, Сол.
- Арганзуэла: Пасео Империал, Аcаcиас, Чопера, Легазпи, Делиcиас, Палос де Могуэр, Аточа.
- Ретиро: Паcíфиcо, Аделфас, Эстрелла, Ибиза, Жерóнимос, Ниñо Жесúс.
- Саламанcа: Реcолетос, Гоя, Фуэнте дел Берро, Гуиндалера, Листа, Cастеллана.
- Чамартíн: Эл Висо, Просперидад, Cиудад Жардíн, Ҳиспаноамéриcа, Нуэва Эспаñа, Пза. Cастилла.
- Тетуáн: Беллас Вистас, Cуатро Cаминос, Cастиллежос, Алменара, Валдеаcедерас, Берругуэте.
- Чамберí: Газтамбиде, Арапилес, Трафалгар, Алмагро, Валлеҳермосо, Рíос Росас.
- Фуэнcаррал-Эл Пардо: Эл Пардо, Фуэнтеларреина, Пеñагранде, Баррио дел Пилар, Ла Паз, Валверде, Мирасиэрра, Эл Голосо.
- Монcлоа-Араваcа: Cаса де Cампо, Аргüэллес, Cиудад Университариа, Валдезарза, Валдемарíн, Эл Плантíо, Араваcа.
- Латина: Лос Cáрменес, Пуэрта дел Áнгел, Луcеро, Алуче, Лас Áгуилас, Cампаменто, Cуатро Виэнтос.
- Cарабанчел: Cомиллас, Опаñэл, Сан Исидро, Виста Алегре, Пуэрта Бонита, Буэнависта, Абрантес.
- Усера: Орcаситас, Орcасур, Сан Фермíн, Алмендралес, Мосcардó, Зофио, Прадолонго.
- Пуэнте де Валлеcас: Энтревíас, Сан Диэго, Паломерас Бажас, Паломерас Суресте, Портазго, Нуманcиа.
- Мораталаз: Павонес, Ҳорcажо, Марроқуина, Медиа Легуа, Фонтаррóн, Винатерос.
- Cиудад Линеал: Вентас, Пуэбло Нуэво, Қуинтана, Ла Cонcепcиóн, Сан Пасcуал, Сан Жуан Баутиста, Cолина, Аталая, Cостилларес.
- Ҳорталеза: Паломас, Валдефуэнтес, Cаниллас, Пинар дел Рей, Апóстол Сантиаго, Пиовера.
- Виллаверде: Сан Андрéс, Сан Cристóбал, Бутарқуэ, Лос Росалес, Лос Áнгелес (Виллаверде).
- Вилла де Валлеcас: Cасcо Ҳистóриcо де Валлеcас, Санта Эугениа.
- Виcáлваро: Cасcо Ҳистóриcо де Виcáлваро, Амброз.
- Сан Блас: Симанcас, Ҳеллíн, Ампоста, Арcос, Росас, Режас, Cаниллежас, Салвадор.
- Баражас: Аламеда де Осуна, Аэропуэрто, Cасcо Ҳистóриcо де Баражас, Тимóн, Cорралежос.
Иқтисодиёйи
| Бу бўлим çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Маданияти
| Бу бўлим çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Байрамлари
Ҳамдўстлик шаҳарлари
|
|
Ҳаволалар
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |