Mahirul Qadriy
Маҳирул Қадрий (урду ماہر القادری) асл исми Манзур Ҳусайн бўлган покистонлик диний ёзувчи, шоир ва романлар муаллиф эди.
| Маҳирул Қадрий | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
30-июл 1906 |
| Вафоти | 12-май 1978 (ёши 71 да) |
| Ижод қилган тиллари | Урду, Ҳинди, Панжоби, Инглиз |
| Жанр | Ёзувчи, шоир |
Ҳаёти
Маҳирул Қадрий 1906-йил 30-июлда Уттар-Прадеш штатининг Ҳиндистондаги Буландшаҳр туманига қарашли Кесар Калан қишлоғида туғилган[1][2]. У Алигар Муслим университетида таҳсил олган. 1947-йилда у Покистоннинг Карачисига ҳижрат қилган. У ўзининг бадиий тахаллуси „Маҳир“ни тасаввуфдаги Қодирия тариқатига маънавий алоқаси туфайли „Қадрий“ билан қўшиб ишлатган. У 1978-йил 12-май куни Жидда шаҳрида бўлиб ўтаётган мушоирада қатнашаётган чоғида вафот этган[3][4][5].
Адабий фаолияти
У 13 ёшида шеърият билан шуғуллана бошлаган. Унинг биринчи ғазали 1924-йилда Буландшаҳр газетасида чоп этилган. Кейин Маҳирул Қадрий Ҳайдаробод Деканга боради ва у ерда 10-йил давомида муҳим адабий лавозимларни эгаллайди. У Кишен Першад Каул ва навоб Моаззам Жаҳ каби шахслар билан ҳамкорлик қилган[6].
Асарлари
Маҳирул Қадрий сермаҳсул ижод қилган урду шоири, эссечи, романнавис ва адабий журналист эди. Унинг ижоди илоҳий шеърият, руҳий наср, сафар хотиралари ва адабий шарҳларни ўз ичига олган турли жанрларни қамраб олади. Унинг кўплаб китоблари онлайн сақланган ва ҳануз ўқилади.
Шеърий тўпламлари
- آتشِ خاموش („Сокин олов“) – руҳий ғамгинлик ва мавжудлик изтиробларини ифодаловчи машҳур шеърий тўплам.
- نعتیں فردوس کی („Жаннат наатилари“) – Пайғамбар Муҳаммад صلى الله عليه وسلم мадҳига бағишланган, жаннат ва илоҳий гўзаллик тасвирларига тўла илоҳий шеърлар.
- جذباتِ ماہر („Маҳир туйғулари“) – севги, ғам ва ижтимоий танқидни бевосита, ҳиссий услубда ифодалаган шеърий тўплам.
- یادِ رفتگاں („Кетганлар ёди“) – руҳий шахслар ва оламдан ўтган инсонларга бағишланган шеърлар.
- زخم و مرہم („Яра ва марҳам“) – оғриқ, шифо ва илоҳий тақдир ҳақидаги рамзий шеърият.
Наср ва эсселар
- طلسمِ حیات („Ҳаёт тилсими“) – мавжудот сирларининг муаммоси ва инсоннинг ички олами ҳақидаги фалсафий мулоҳазалар.
- درِ یتیم („Етим гавҳари“) – ахлоқий дилеммалар ва тасаввуфий одоб-ахлоқ ҳақидаги қисқа ҳикоялар тўплами.
- شیرازہ („Муқова/боғловчи“) – эсселар, адабий шарҳлар ва танқидий мулоҳазалардан таркиб топган аралаш тўплам.
- محسوساتِ ماہر („Маҳир ҳиссиётлари“) – автобиографик лавҳалар ва шахсий насрий асарлар.
- حرفِ دل („Дил сўзлари“) – руҳий ва адабий оҳангга эга интроспектив эсселар.
Диний ва илоҳий асарлар
- کارواںِ حجاز („Ҳижоз карвони“) – Макка ва Мадинага қилган ҳаж сафари ҳақида, ҳиссий ва руҳий кузатувларга бой сафарнома.
- نعتیں فردوس کی („Жаннат наатилари“) – Пайғамбар мадҳига бағишланган илоҳий шеърлар тўплами.
Журналлар ва таҳририй фаолияти
Маҳир ул Қадри 1950–1960-йилларда Анжуман Тараққī-э-Урдунинг асосий нашрларидан бири бўлган Фарон (فاران) адабий журналининг муҳаррири бўлиб хизмат қилган. Фарон орқали у адабий танқидлар, миллатчилик руҳидаги эсселар, шоир ва сўфийлар ҳақида мақолалар чоп этган.
Маҳир-ул Қадри муҳаррирлигидаги Фарон сонларининг архив нусхалари онлайн мавжуд:
- فاران، شمارہ 1960 – Қадрий қаламига мансуб исломий ўзлик, Иқбол ва адабий ислоҳот ҳақидаги эсселарни ўз ичига олади.
- فاران، اپریل 1962 – урду шеърияти ва насри мавзусидаги таҳририй мулоҳазалар ҳамда мавзули мақолаларни ўз ичига олади.
Унинг таҳририй фаолияти Покистонда ХХ аср ўрталаридаги урду адабий муҳитининг шаклланишида, хусусан, руҳий мавзуларни адабий миллатчилик билан уйғунлаштиришда катта рол ўйнаган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Маҳир-ул-Қадри â€" а мовемент унто ҳимселф“. ДАWН.CОМ (2010-йил 10-май).
- ↑ „Маҳирул Қадри: Оне ман армй агаинст прогрессиве лефт“ (2018-йил 18-апрел). 2021-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-феврал.
- ↑ „Маҳирул Қадри : А Поэт анд а Мовемент Унто Ҳимселф“ (2018-йил 18-апрел).
- ↑ „Маҳир Ул Қадри Поэтрй - Урду Шаяри, Гҳазалс, Назамс & Поэмс“. УрдуПоинт.
- ↑ „Маҳирул Қадри Поэтрй - Бест Маҳирул Қадри Шаяри, Сад Гҳазалс, Лове Назамс, Романтиc Поэтрй“. Дарсаал.
- ↑ „Маҳирул Қадри Поэт Биограпҳй - Биҳар Урду Ёутҳ Форум, Патна“. урдуёутҳфорум.орг.