Mandu
Манду (만두; 饅頭) — чучвара ва мантига о’хшаш корейс миллий таоми.
Та’рих
Манду аслида Хитой таомидир, у Шарқий Хан империяси даврида пайдо бо'лган. Кореяда манду Горё даврида пайдо бо'лган. "Горё тарихи"да 1343 йилда Қирол Чунхе ҳукмронлиги даврида хизматкорлардан бири Қироллик ошхонасига кириб, мандуни о'г'ирлаганлиги ва бунинг учун жазолангани ҳақида эслатиб о'тилган. "Манду" таомининг номи 1643 йилда Кореянинг "қабул қилиш бо'лимининг одоб-ахлоқ қоидалари намуналари" рисоласида мавжуд (кор. 영접도감의궤). Ушбу ҳужжатда айтилишича, манду Хитой элчиларига таом сифатида тайёрланган ва хизмат қилган.
Тайёрланиши ва турлари
Манду турли хил масаллиқлар билан тайёрланади, ко'пинча бирлаштирилади. Булар го'шт (чо'чқа го'шти, парранда го'шти), балиқ, денгиз маҳсулотлари, тофу, соя (ёки мунг ловия) ко'чатлари, пиёз, яшил пиёз, қо'зиқорин (биринчи навбатда шиитаке), карам (оқ карам, Пекин карами), цуккини қовоқи ва бошқалар. Кимчи билан тайёрланадиган манду ҳам бор. Тайёрлаш ва дастурхонга қо’йишда ан'анавий Осиё зираворлари ишлатилади: соя соуси, чиг’аноқ соуси, кунжут ёг'и.
Манда турли хил усуллар билан тайёрланади: қайнатилади, буг'ланади, қовурилади, димланади. Сковородкада қовурилган манду кунманду дейилади (кор. 군만두); буг'да пиширилган — чинманду (кор. 찐만두); булёнда ёки сувда қайнатилган — мулманду (кор. 물만두). Корейслар мандуни булёнда пиширадилар: ко'пинча — балиқ булёнида, ба’зида эса мол го'шти қайнатилган булёнда. Хамир буг'дой ёки гречка унидан тайёрланиши мумкин, таркибида крахмал бо’лиши мумкин. Ко'пинча хамир билан о’раш о'рнига балиқ, го'шт, сабзавот билан о’ралади. Масалан, балиқ мандуларида қобиқ сифатида балиқ ишлатилади.
Манду шакллари ҳам турли хил. Корейслар пхёнсу квадрат манду (кор. 편수); кюасан овал манду (кор.규아상); кичик учбурчакка о'хшаш колмуманду (кор.골무만두); соннюманду — кичкина қоп (ёки анор) шаклида — (кор. 석류만두); теманду - катта ва чебурекга о'хшаш (кор. 대만두); соманду — қирралари бирлаштирилган кичик чучвара (кор. 소만두).
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |