Mandulis
Мандулис (Марул, Малул; Миср Мрwл)[1] — Нубия қуёш худоси, Калабша ибодатхонаси унга бағишланган. Лочин худоси Ҳорус ва Ра билан аниқланган. Мандулисга сиғиниш Мисрда, Пҳилаэ оролида ҳам бўлган.
Расм
Мандулис кўпинча қўчқорнинг шохларидан ташкил топган мураккаб тож билан тасвирланган, учта тож Атеф, иккала томонида иккита пат бор ва иккита кобра осилган. Тожнинг патлари қуёш дисклари билан қопланган. Баъзан у Атефнинг мураккаб тожига ўралган инсон боши билан Фалкон шаклида тасвирланган.
Лочин Фир’авннинг тимсоли ҳисобланган ва қуёшга бағишланган бўлиб, эркаклар принципи, кучи, руҳи[2] рамзи сифатида хизмат қилган.
Вайгаллнинг фикрича, Мандулис худолаштирилган шахсдир, чунки Малул исмидан кейин Миср белгиловчиси худога эмас, балки шахсга мос келади. Осирис — инсон сифатида қайта туғилган худо — Мандулис билан аниқланиши мумкин эди[3].
Култ
Страбон, филлар оролида эфиопияликлар ва мисрликлар биргаликда яшаётганлигини ёзади. Бу ерда, маъбуда ИСИСнинг асосий ибодатхонасида „ Корсун деб номланган қушнинг сиғими бор, гарчи менинг фикримча, у бизнинг ёки Миср корсунлари билан ҳеч қандай алоқаси йўқ, лекин уларнинг катталигидан каттароқ ва патларининг ранги жуда фарқ қилади. Бу Эфиопия қушидир…“[4].
Исмет-Аҳом ёзувида Марул Ҳоруснинг ўғли[5] деб аталади.
Калабсчеъда Ибодатхонасининг олд залида, Ибодатхонанинг асосчиси сифатида Мину худоси ва Мандулиснинг[6] маҳаллий худосига Аменҳотеп ИИ шароб келтирадиган тасвири туширилган. Мандулисларга хизмат қилиш маросими Шимолий Нубиядаги Рим аскарлари динининг ажралмас қисмига айланди[7].
-
Мандулис тасвирланган стеланинг парчаси. Нубия музейи, Асван.
-
Калабша ибодатхонаси деворидаги иккала расмда ҳам мандулис.
Манбалар
- ↑ Лорна Оакес. Пйрамидс, Темплес анд Томбс оф Анcиэнт Эгйпт: Ан Иллустратед Атлас оф тҳе Ланд оф тҳе Пҳараоҳс. Ҳермес Ҳоусе:Аннесс Публишинг Лтд, 2003 — 209-бет.
- ↑ Владимир Топоров. Мифология. Статьи для мифологических энциклопедий.. М.: Языки славянской культуры, 2014 — 523-бет. ИСБН 9785457890671.
- ↑ Маргарет Мюррей „37“, . Калабша, Египетские храмы. Жилища таинственных богов, Центрполиграф, 2008. ИСБН 5457029255.
- ↑ Страбон. „49“, . География. Книга ХВИИ. М.: Ладомир, 1994 — 818-бет.
- ↑ Франк Р. Тромблей. Ҳеллениc Религион анд Чристианизатион: C. 370-529. БРИЛЛ, 1995. ИСБН 9004096914.
- ↑ Всеволод Игоревич Авдиев. Военная история Древнего Египта: Период крупных войн в передней Азии и Нубии в ХВИ-ХВ вв. до н.э. Советская наука, 1959 — 164-бет.
- ↑ Исидор Саввич Кацнельсон. Мероэ: История, история культуры, язык древнего Судана. Наука, 1977 — 164-бет.
Адабиётлар
- Минковская Э.Э. Худо Мандулис // ВДИ. — 1974. — В. 4. — С. 111-124. Ҳанс Боннет. Лехикон дер äгйптисчен Религионсгесчичте. — 3. унверандерте Ауфлаге. — Гамбург: Никол-Верлаг, 2000. — ИСБН 3-937872-08-6.
Ҳаволалар
- www.нубиэн.де üбер Мандулис (немис)