Manilov
| Манилов | |
| Портрет | |
| Ижодкор: | Н. В. Гогол |
| Асарлари: | Ўлик жонлар |
| Биринчи тилга олиниши: | 1-боб |
| Жинси: | эркак |
| Фарзандлари: | 2 ўғил. Фемистоклюс ва Алкид |
| Машғулоти тури: | катта ер эгаси |
Манилов — Николай Василевич Гоголнинг „Ўлик жонлар“ шеъридаги қаҳрамон. Ушбу образ табиатидан шеърдаги энг қизиқарли образларидан бири бўлган „Маниловшина“ учар ибораси асоссиз хаёлпарастликни, ҳақиқатга ҳаддан ташқари хотиржам ва пассив муносабатни билдириш учун шаклланган[1], Манилов номининг ўзи ҳам прецедентга айланди[2]. Манилов нафақат ўз режалари кўлами билан, балки тўлиқ ҳаракацизлик билан (ўхшаш хусусиятлар унинг шериги Тентетниковда ҳам учрайди), балки амалий масалаларга мутлақо эътибор бермаслиги билан ҳам ажралиб туради: Манилов ўз мулкидаги вайронагарчиликни ҳам сезмайди. (Тентетников бу ҳақда қайғуради)[3][4].
Шеърнинг тасвирлари одатда Гоголнинг замонавий жамиятининг ижтимоий турларига сатира сифатида қаралади. Барча ажратилган ер эгалари сингари, Манилов, В. Ф. Переверзева гапларига кўра, „бўш“ ва фойдасизлик унинг табиатининг юмшоқлигига беўхшов ранг беради. Бекорчилик ижобий хусусият — юмшоқликни „хушахлоқ ярамасга“ айлантиради. Бўрттирилган тасвирга қарамай, Маниловнинг ҳаракацизлиги нафақат яхшиликка, балки ёмонликка ҳам хизмат қилади ва шунинг учун Переверзевнинг фикрига кўра, у „ёмон одамдан йироқ“. Н. Чувелеванинг фикрига асосан, замонавий китобхонларнинг Маниловга бўлган субектив муносабати, кўпинча хуш кўришликка асосланган.
Чувелева Маниловнинг „маънавий бўшлиғи“ ни ҳам таъкидлайди. „Муқаддас жой ҳеч қачон бўш қолмайди“ экан, ёруғлик бўлмаган бўшлиқ зулмат билан тўлдирилади. Экранлаштирилган версиясида П.С. Лунгина („Ўлик жонлар“ иши) бу бўшлиқни ёвузлик билан тўлдириш тасвирланган: Манилов, Чичиков ҳақида гапира туриб, худди гипноз таъсири остида, найрангбознинг сўзлари ва хулқ-атворини гавадалантиради. Маниловнинг ўзи яшамайди; бу қаҳрамоннинг статик табиати „ўлгудай зерикарли“ дир. Чувелева нуқтаи назаридан, китобхонларнинг қаҳрамонга нисбатан замонавий илиқ муносабати бугунги жамиятнинг аҳволини тавсифлайди, унда ўлик жонлардан фойда олишга уринишлар рад этилмайди, „ахир, бу ҳақиқий ревизион руҳларга ҳеч қандай зарар етказмайди“.
Манбалар
- ↑ Маниловщина // Словарь Ушакова
- ↑ Нахимова, Елена Анатолевна. Преседентниэ имена, восходящиэ к текстам Н. В. Гоголя, в современной коммуникации // Политическая лингвистика 23 (2007).
- ↑ Кондакова, Ю. В. „Мертвая душеада“: функсионалниэ диади персонажей поэми Н. В. Гоголя // Дергачевскиэ чтения-2008. Т. 1.— Екатеринбург, 2009 9 (2009): 209—215.
- ↑ Кривонос, В. Ш. Фемистоклюс и Алкид в «Мертвых душах» Гоголя (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-01-10 санасида архивланган) // Н. В. Гоголь и русская литература: материалы докладов и сообщений Международной научной конференции ИХ Гоголевские чтения.
Адабиётлар
- Наталья Чувелева. Мертва ли душа Манилова?:(попытка интерпретации образа Манилова в поэме НВ Гоголя «Мертвые души») (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-02-15 санасида архивланган) // НВ Гогол: Бйтí дíла в простору а čасе: (студиэ о žивéм дěдиcтвí) (2015): 95-102.