Матнакаш (арманча: մատնաքաշ) — арман миллий нони[1][2] турли навли буғдой унидан[3][4][5] қалин овал ёки юмалоқ нон шаклида эластик катта тешикли майдаланган ва қаттиқ қобиқли пишириқ.

Тайёрлаш жараёни

Матнакаш хамиртурушли хамирдан тайёрланади. Тайёрлаш жараёнида хамир бир неча марта қуворилади ва бир четга сурилади, шунда унинг ҳажми бир неча мартага ортади. Тайёрлашнинг охирги босқичида хамир юзаси қайноқ сувда пиширилган ун билан суртилади, юмалоқ ёки овал нон олинмагунча чўзилади ва тортнинг ташқи четига параллел равишда бармоқлар билан ёпиқ чизиқ тортилади ва бўйлама. марказда параллел чизиқлар[6] мавжуд. „Матнакаш“ номининг ўзи арманча „мат“ — бармоқ ва „йўтал“ — тортмоқ сўзларидан келиб чиққан бўлиб, уни „бармоқлар билан чўзилган“ деб таржима қилиш мумкин[7].

Матнакаш ҳам тонирларда (Тоғли Қорабоғ, Сюник вилоятида) ва ўчоқ печларида (пур) (Лори вилояти, Тавуш вилоятида) тайёрланади. Узоқ вақт давомида таъмини йўқотмайдиган лавашдан фарқли ўлароқ, матнакаш сақлаш учун мўлжалланмаган, уни бир неча кун сақлаш мумкин[8].

Қўшимча маълумот

Матнакаш таъми 1960-йилларда Арманистонга икки марта ташриф буюрган америкалик рассом Роквелл Кент ҳайратда қолдирган[9]. Кўпинча Россияда арман нонининг бу тури нотўғри "лаваш" сўзи деб аталади, лавашнинг ўзи эса „нозик лаваш“ деб номланади — бу нотўғри ва бу нонни „матнакаш“ сўзи деб аташ тўғри.

Манбалар

  1. ↑ Ирина Петросиан, Давид Ундерwоод „Матнакаш“, . Армениан Фоод: Фаcт, Фиcтион & Фолклоре. Лулу.cом, 2006. ИСБН 978-1-4116-9865-9. 
  2. ↑ Похлёбкин В. В. „Глава 2. Стол. Продукты. Блюда. Часть 1. Хлеб“, . Занимательная кулинария. Советы и рекомендации всемирно известного кулинара. М.: «Центрполиграф», 2003. ИСБН 5-9524-0627-0. 
  3. ↑ „Хлеб из пшеничной муки, изделия булочные и сдобные“ (ру). РуссБреад.ру. Қаралди: 2020-йил 15-апрел.
  4. ↑ „Состав основных сортов хлеба, производимого в России“ (ру). Ҳлеб.Парпҳиа.нет. 2012-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-апрел.
  5. ↑ МаркА. „Национальные сорта хлеба“ (ру). Даная.ру (2010-йил 9-сентябр). Қаралди: 2020-йил 15-апрел.[сайт ишламайди]
  6. ↑ Ирина Петросиан, Давид Ундерwоод. Армениан Фоод: Фаcт, Фиcтион & Фолклоре. Лулу.cом, 2006 — 35-бет. ИСБН 1411698657. 
  7. ↑ Ирина Петросиан, Давид Ундерwоод. Армениан Фоод: Фаcт, Фиcтион & Фолклоре. Лулу.cом, 2006 — 35-бет. ИСБН 1411698657. 
  8. ↑ Сергей Александрович Арутюнов, Т. А. Воронина. Традиционная пища как выражение этнического самосознания. «Наука», 2001. ИСБН 1411698657. 
  9. ↑ Ирина Петросиан, Давид Ундерwоод. Армениан Фоод: Фаcт, Фиcтион & Фолклоре. Лулу.cом, 2006 — 35-бет. ИСБН 1411698657. 

Адабиётлар

  • „Лаваш (лаваш греческий, чурек, армянский хлеб матнакаш)“, Товарный словарь. Том 4. М.: Госторгиздат, 1958. 
  • „Матнакаш“, Армянская кулинария. М.: Госторгиздат, 1960 — 150-бет.