Marichi
Маричи (санскр. मरिि, ИАСТ: марīcи, ҳарфлар. „милтилловчи нур“, „нур нури“) — қадимги ҳинд мифологиясида, ўнта (баъзан олтита)[1] Пражапатиснинг биринчи шахси; Саптаришлардан (етти буюк донишманд) бири. Маричи Браҳманинг энг катта ўғли (унинг руҳи ёки елкасидан) ёки Сваямбҳу[2] ёки Ману Ҳайранягарбҳи[3]. У Индра ва Браҳма[3] учрашувларида ва Аржунанинг туғилишида қатнашган[4]. Шунингдек, у ўқ билан тешилган Бҳишма шаҳрига ташриф буюрди[5].
Бир марта Браҳма одамларни ҳимоя қилиш учун қилич яратди ва уни Рудрага берди, у Вишнуга берди ва у Маричига берди, у эса уни Индрага беришлари учун уни Маҳаршига олиб борди. Кейин охиргиси уни Локапалларга тақдим этди, улардан Мануга ўтди.
Маричининг бир нечта рафиқалари ва болалари бор эди. Маричининг энг машҳур ўғли-Кашяпа, барча мавжудотларнинг авлоди, унинг исмларидан бири Марича отасининг исми. Кашяпа Маричининг Кардама ва Деваҳутининг қизи Калага никоҳидан келган. Маричининг бу никоҳдан иккинчи ўғли Пурниман эди. Маричанинг бошқа рафиқаси Урна (ИАСТ: ūрṇā) эди, у олтита ўғилни дунёга келтирди. Браҳманинг лаънати туфайли улар биринчи бўлиб Хиранякашипу ўғиллари, кейинги туғилишда Васудева ва Деваки болалари сифатида туғилганлар. Булар Кришнанинг катта акалари сифатида туғилган ва дарҳол Камса томонидан ўлдирилган ўша олтита бола.
Маричининг хотинлари Самбхути ва Дармаврата эди. Афсона иккинчиси билан боғлиқ. Бир куни Маричи ўрмондан чарчаган ҳолда қайтиб келди ва Дҳармавратнинг рафиқаси унинг оёқларини уқалашини хоҳлади. У буни бошлаганида, Маричи ухлаб қолди. Ва кейин Браҳма пайдо бўлди. Дҳармаврата қийин аҳволда эди-эри билан қолиш ва шу билан бирга эрининг ўқитувчиси Браҳмани шараф билан қабул қилиш керак эди. У иккинчисини танлади. Маричи уйғонганида ва Дармавратни кўрмаганида, у рафиқасини тошга айлантириши учун лаънатлади. Дҳармаврата, эрига Браҳмага фақат ҳурмат кўрсатганини айтиб, ўзини ёқиш учун уни тарк этди. Кейин Вишну унга келиб, нима истаётганини сўради. Дҳармаврата лаънатни олиб ташлашни сўради, аммо буни амалга ошириш мумкин эмас эди. Аммо бунинг эвазига Вишну у Муқаддас тошга айланишини айтди, у кейинчалик Деваврата ёки Девашила номи билан танилган ва худолар бу муқаддас тошга суянишини айтди. Кейинчалик қаҳрамон Дҳармадева бу тошни Гая жинининг устига ушлаб турди ва бу жой Гая-тиртҳа ёки Гаи[6] тиртҳа деб номланди.
Маричининг болалари Агнишватт, Питар (аждодлар) тоифаларидан бири ҳисобланади[7].
Кришна „Марутлардан мен Маричиман“ деган Маҳабҳарата (ВИ.32.21; Бҳагавад-гита — 10, 21) ибораси асосида Маричи[8] марутлар етакчиси ҳисобланади. Э. Хопкинс буни Марута ва Маричининг исм-шарифлари ўхшашлигининг оддий натижаси деб ҳисоблайди[9].
Ҳиндлар бу юлдузни Буюк Урса юлдуз туркумидан деб аташади.
Манбалар
- ↑ Мифи народов мира / Ред. С. А. Токарев. — М.: Совецкая энсиклопедия, 1991. — Т. 2. — С. 111.
- ↑ Мифи народов мира / Ред. С. А. Токарев. — М.: Совецкая энсиклопедия, 1991. — Т. 2. — С. 111.
- ↑ 3,0 3,1 Закони Ману. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2002. — С. 116. — ИСБН 5-04-008975-9.
- ↑ Махабхарата. Книга первая. Адипарва. / Пер. с санскр. и коммент. В. И. Калянова. — Л.: Наука, 1950. — С. 337.
- ↑ Махабхарата. Книга первая. Адипарва. / Пер. с санскр. и коммент. В. И. Кальянова. — Л.: Наука, 1950. — С. 174, 177.
- ↑ Мани, Веттам. Пураниc Энcйcлопедиа. — Неw Делҳи:Мотилал Банарсидасс, 1975. — П. 487. — ИСБН 0-8426-0822-2
- ↑ Закони Ману. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2002. — С. 117. — ИСБН 5-04-008975-9.
- ↑ Ҳопкинс Э.W. Эпиc мйтҳологй. — Страссбург : К. Ж. Трубнер, 1915. — П. 170. — ИСБН 0-548-71855-5.
- ↑ Ҳопкинс Э.W. Эпиc мйтҳологй. — Страссбург : К. Ж. Трубнер, 1915. — П. 170. — ИСБН 0-548-71855-5.