Мариэ Ланг (1858-йил 8-мартда туғилган – 1934-йил 14-октябрда вафот этган) – австриялик феминист, теософ ва ношир. 1858-йилда Вена шаҳрида туғилган Ланг либерал, юқори ўрта синф оиласида вояга етган. 1884-йилда биринчи турмушидан ажрашганидан сўнг, Эдмунд Ланг билан оила қурган. 1880-йилларнинг охирида аёллар ҳаракатига қўшилган Ланг тез орада обрўли аёллар ҳуқуқлари фаолларидан бирига айланган. 1893-йилда Аугусте Фиcкерт ва Роса Майредер билан биргаликда Аллгемеинер Öстерреичисчер Фрауэнвереин (Умумий Австрия аёллар уюшмаси)га асос солган. Аёллар ва болаларнинг фуқаролик ҳуқуқларини тартибга солувчи қонунларга ўзгартишлар киритиш ва аёлларнинг сайлов ҳуқуқини қўллаб-қувватлаш учун улар сиёсатчилар ва зиёлилар тармоғидан фойдаланган ҳолда қонунлар билан боғлиқ ўзгаришлар амалга оширилишини талаб қилганлар. 1898-йилда Документе дер Фрауэн (Аёллар ҳужжатлари) аёллар журналига асос солган ва 1902-йилга қадар ушбу журналнинг бош муҳаррири бўлиб фаолият юритган.

Мариэ Ланг
Файл:Мариэ Ланг ин чаир.жпг
Ланг, тахминан 1885–1899-йиллар
Таваллуди
Мариэ Катҳарина Аугусте Фриэдерике Wисгрилл

8-март 1858-йил
Вафоти 14-октябр 1934-йил(1934-10-14)
(76 ёшда)
Алтмüнстер, Австрия федерал давлати
Касби
  • теософ
  • аёллар ҳуқуқлари фаоли
  • ношир
Фаолият йиллари 1880–1920
Болалари 3

1902-йилда Ланг Лондон шаҳрида Халқаро Аболиционистлар Федерацияси конференсиясида иштирок этди ва Пассморе Эдwардс Сеттлементга ташриф буюриб, ижтимоий фаровонлик дастурларининг тарафдорига айланди. 1905-йилда Аёллар сайлов ҳуқуқи комитетига қўшилиб, 30-моддани ўзгартириш ва аёлларга сайлов ҳуқуқларини бериш йўлида фаол ҳаракат қилди. Биринчи жаҳон уруши даврида уруш шифохонасида ишлади ва Швеция массажи терапиясини ўтказди. 1918-йилда унинг эри вафот этди ва орадан икки йил ўтиб, Сеттлемент Соcиэтйдаги фаолиятини тўхтатиб, оиласига вақт ажратишга қарор қилди. Ланг Австриянинг ХХ аср бошидаги аёллар ҳаракати етакчи шахсларидан бири сифатида эсланади. Ланг томонидан асос солинган Сеттлемент Соcиэтй 2003-йилга қадар фаолият кўрсатди ва Австрияда кўплаб ижтимоий хизматлар, жумладан, катталар таълими, болалар ва оналик парвариши, ёзги лагер дастурлари ва туберкулёзни даволаш каби соҳаларда инновацияларни амалга оширди.

Ёшлик йиллари

Портраит оф а стандинг wоман ин Эдwардиан дресс ҳолдинг тҳе арм оф а стандинг беардед ман.
Мариэ ва Тҳеодор Кöчерт, тахминан 1880–1884-йиллар

Мариэ Катҳарина Аугусте Фриэдерике Wисгрилл 1858-йил 8-мартда Австрия империясининг пойтахти Вена шаҳрида Эмилиэ (қизлик фамилияси Счолз) ва Карл Wисгрилл (шунингдек, Cарл Маттҳиас Wиссгрилл номи билан ҳам машҳур) оиласида дунёга келган[1]. Онаси актриса бўлиб, комедиячи Wензел Счолзнинг жияни эди. Отаси эса дурадгор бўлиб[2], фуқаролик эркинликларини қўллаб-қувватлаган ҳамда 1848-йилги инқилобларга ёрдам берган[3]. Wисгрилл уйда маҳаллий гимназия ўқитувчиси томонидан таълим олган[4].

1880-ёки 1881-йилларда Wисгрилл Тҳеодор Кöчертга турмушга чиққан. 1884-йилда эри билан ажралишган, уларнинг Эрих исмли бир ўғли бўлган[1]. Ўша даврнинг қонунларига кўра, эр-хотин ажрашгач, Тҳеодор Кöчерт хотинидан ўглининг васийлигини тортиб олган, бироқ шундай бўлса-да, она ва ўғил муносабатлари яхши сақланиб қолган[5]. Эри билан никоҳда бўлган вақтида яҳудий адвокат[6] Эдмунд Ланг билан учрашди[7]. 1885-йилда уларнинг Ҳеинз исмли ўғли дунёга келди ва улар тез орада оила қуришди[6]. 1886-йилда жуфтликнинг Эрwин исмли иккинчи ўғли[5] туғилган. Эрwин кейинчалик рассом бўлган ва раққоса Грете Wиэсентҳал билан оила қурган[7].

Ўлими

Ланг 1934-йил 14-октябрда Алтмüнстерда[1] вафот этган[8], у ерда катта ўғли Эрич Кöчерт билан Траунсеэ кўли бўйида яшар эди. Ланг Австриянинг ХХ аср бошидаги аёллар ҳаракатининг етакчи намояндаларидан бири сифатида эсга олинади[9].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Броуссард 2006.
  2. ↑ Сантифаллер & Обермаер-Марнач 1993.
  3. ↑ Салзер & Карнер 2009.
  4. ↑ Дегенер 1909.
  5. ↑ 5,0 5,1 Федерал Монуменц Оффиcе 2008.
  6. ↑ 6,0 6,1 Беллер 1989.
  7. ↑ 7,0 7,1 Жаник & Веигл 1998.
  8. ↑ Спарҳолз 1987.
  9. ↑ Биттерманн-Wилле & Ҳофманн-Wеинбергер 2009.