Marie Thomas
Мариа Эмилиа Тҳомас (17 феврал 1896 — 10 октябр 1966), ёки кенгроқ танилган номи билан Мариэ Тҳомас, Индонезия тарихидаги биринчи аёл шифокор бўлган. У 1922-йилда Маҳаллий Шифокорларни Тайёрлаш Мактаби (СТОВИА ёки Счоол тот Оплеидинг ван Индисче Арцен)дан диплом олган. Кейинчалик у гинекология ва акушерлик бўйича мутахассислик қилган ва бу соҳада биринчи индонезиялик шифокор ҳисобланади. Шунингдек, у Букиттинггида акуşэрлик мактабини ташкил қилган.
| Мариэ Тҳомас | |
|---|---|
 Сурат, санаси нома’лум | |
| Таваллуди |
Мариа Эмилиа Тҳомас 17-феврал 1896-йил Ликупанг, Минаҳаса, Шимолий Сулавеси, Голландия Шарқий Ҳиндистони |
| Фуқаролиги |
 Индонезия |
| Таълими | СТОВИА |
| Касби |
|
Ҳаёти
Мариэ Тҳомас 17 феврал 1896-йилда Минаҳаса ҳудудидаги Ликупангда туғилган[1]. Унинг ота-онаси Адриаан Тҳомас ва Ниcолина Марамис бўлган. Отаси ҳарбий соҳада ишлаганлиги сабабли оила доимо Индонезиянинг турли жойларига кўчиб юришга мажбур бўлган. Бу эса Тҳомасга Сулавесидан Явагача турли мактабларга қатнашиш имконини берган[2].
Дастлаб СТОВИА аёлларни қабул қилмаган, лекин сиёсат Алетта Жаcобс (Голландиянинг биринчи аёл шифокори) ҳаракатлари туфайли ўзгарган. Жаcобс 1911-йилда Индонезияга ташриф буюрганида, ўша вақтдаги Губернатор-Генерал А. W. Ф. Иденбург билан аёлларни ўқишга рухсат бериш масаласини муҳокама қилган[3]. Аёллар қабул қилиниши билан яна бир тўсиқ пайдо бўлган: улар Фуқаролик Тиббиёт Хизмати (Бургерлижке генеэскундиге диэнст)да ишлай олмаган ва шунинг учун СТОВИАда ўқиш учун маблағ тўлашга мажбур бўлган. Бу ҳолатда Алетта синглиси Чарлотте Жаcобс (Голландияда биринчи аёл фармаколог дипломини олган) аёлларнинг ўқишини молиялаштириш учун фонд ташкил этишга ёрдам берган[4]. Фонд 1912-йил 1-сентабрда Мариэ ван Зеггелен ва Элисабетҳ ван Девентер ёрдамида ташкил этилган[5][6]. Улар ташкил қилган фонднинг номи Маҳаллий Аёл Шифокорларни Тайёрлаш учун Ўқув Фондини Ташкил Этиш Жамияти (СОВИА ёки Вереэнигинг тот Ворминг ван ээн Студиэфондс воор Оплеидинг ван Вроуwелижке Инландсче Арцен) бўлган[7][8][9]. Тҳомас 1912-йил сентябрда СТОВИАга кирган ва СОВИА фонди томонидан қўллаб-қувватланган. Кирган вақтда у тахминан 200 ўқувчи эркаклар орасида ягона аёл бўлган. Икки йил ўтиб, Анна Wароуw исмли иккинчи аёл ҳам қабул қилинган, у ҳам Минаҳаса ҳудудидан бўлган[10].
Тҳомас 1922-йилда СТОВИАдаги ўқишини тамомлаб, биринчи аёл битирувчи сифатида тан олинган[11]. Шундан сўнг у Батавия (ҳозирги Жакарта)даги асосий шифохона Cентрале Бургерлижке Зиэкенинричтинг (CБЗ)да иш бошлаган (ҳозирги Др. Cипто Мангункусумо Ҳоспитал)[12][13]. Кейинчалик у Медан, Манадо ва қайтадан Батавия, Буди Кемулиаан шифохонасида ишлаган, бу шифохона СОВИА фонди томонидан ташкил этилган.[14][15] Тҳомас баъзан акуşэрлик бўйича мутахассис бўлган ҳолланд шифокор Ниcолаас Боэрманинг ассистенти бўлган[16][17]. У туғруқни назорат қилиш ва бачадон ичига имплант (ИУД) билан ишлаш бўйича биринчи шифокорлардан бири бўлган[18].
Тҳомас 16 март 1929-йилда шифокор бўлган Моҳаммад Жоэсоэф билан турмуш қурган. Кейинчалик улар Ғарбий Суматрадаги Падангга кўчиб ўтган. Падангда у Жамоат Соғлиқни Сақлаш Хизматида (ДВГ ёки Диэнст дер Волксгезондҳеид) ишлаган. Бир неча йил ўтгач, улар Батавияга қайтган. Батавияда Тҳомас Персатуан Минаҳасага аъзо бўлган, унинг аъзолари орасида Сам Ратуланги ҳам бўлган. Тҳомас ва унинг эри Ғарбий Суматрага қайтиб, бу сафар Форт де Коcк (ҳозирги Букиттингги)да жойлашган. 1950-йилда у Букиттинггида Суматрадаги биринчи ва Индонезиядаги иккинчи акуşэрлик мактабини очган[19].
Ҳурмат ва эътироф
2021-йил 17 февралда Гоогле Мариэ Тҳомаснинг 125-йиллигини Гоогле Доодле билан нишонлаган[21].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Ҳесселинк (2017)
- ↑ Бенметан (2018)
- ↑ Ҳесселинк (2011)
- ↑ Ҳесселинк (2011)
- ↑ Бенметан (2018)
- ↑ Буди Мулиа Ҳоспитал
- ↑ Ҳесселинк (2011)
- ↑ Ҳесселинк (2017)
- ↑ Арёно (Ҳисториа)
- ↑ Ҳесселинк (2011)
- ↑ Де Суматра Пост (1922)
- ↑ Атриа (2007)
- ↑ Бенметан (2018)
- ↑ Буди Мулиа Ҳоспитал
- ↑ Атриа (2007)
- ↑ Ҳесселинк (2017)
- ↑ Гронинген Университети (2017)
- ↑ Ҳесселинк (2017)
- ↑ Ҳесселинк (2017)
- ↑ „Гоогле Доодле’да Мариэ Тҳомас’ни э’лон қилинди“ (уз). Течнологуэ (2021-йил 17-феврал). Қаралди: 2021-йил 17-феврал.
- ↑ „Др. Мариэ Тҳомаснинг 125-йиллиги“ (уз). www.гоогле.cом. Қаралди: 2021-йил 17-феврал.
Адабиётлар
- Арёно. „Индонезиянинг биринчи аёл шифокори“ [Тҳе Фирст Индонесиан Фемале Доcтор] (Индонесиан). Ҳисториа (2007-йил 23-август). Қаралди: 2020-йил 27-май.
- Бенметан, Тҳомас „Мариэ Тҳомас ҳақидаги ҳикоя, Индонезиянинг биринчи аёл шифокори“ [Тҳе Сторй оф Мариэ Тҳомас, тҳе Фирст Фемале Доcтор ин Индонесиа] (Индонесиан). Гоод Неwс фром Индонесиа (2018-йил 23-феврал). Қаралди: 2020-йил 27-май.
- „Буди Кемулиаан шифохонасининг тарихи“ [Тҳе Ҳисторй оф тҳе Буди Кемулиаан Ҳоспитал] (Индонесиан). Буди Кемулиаан Ҳоспитал. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-май.
- Ҳесселинк, Лиэсбетҳ „СТОВИА ва Жаван шифокорлар, 1875–1915“, . Колониал бозоридаги шифокорлар: Голландия Шарқий Ҳиндистонидаги маҳаллий шифокорлар ва акуşэрлар. Леиден: Брилл, 2011 — 163–224-бет.
- Ҳесселинк, Лиэсбетҳ „Тҳомас, Мариэ Э. (1896-1966)“ (Дутч). Голландиянинг Рақамли Аёллар Лексикони (Дигитаал Вроуwенлехиcон ван Недерланд) (2017-йил 19-октябр). Қаралди: 2020-йил 27-май.
- „Мариэ Э. Тҳомас“ (Дутч). Гендер Тенглик ва Аёллар Тарихи Институти (Атриа) (2007-йил 23-август). Қаралди: 2020-йил 27-май.
- „СТОВИАнинг биринчи аёл шифокори“ (Дутч). Де Суматра Пост (1922-йил 11-май). Қаралди: 2020-йил 27-май.
- „Нобел Фанлари: Феринга, Зернике ва Гронинген Ан’анаси“. Гронинген Университети (2007). Қаралди: 2020-йил 27-май.