Mariyexamn
Мариэйхамн (швед: Мариэҳамн ёки Маарианхамина, фин: Маарианҳамина) —Аланд оролларининг асосий шаҳри, Финландия таркибидаги автоном ҳудуд. Архипелаг денгизининг асосий портларидан бири.
Мариехамн | |
|---|---|
| шаҳар | |
| Мамлакат |
[[ |
| Провинсия | Аланд ороллари |
| Ҳукумат | |
| • мер | Барбара Хейнонен |
| Асос солинган | 1861-йил |
| Майдон | 11.79 км2 (4.55 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 21 ва 6 м |
| Аҳолиси (2011) |
11 186 киши |
| Зичлиги | 948.77 киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC+2, ёзда УТC+3 |
Архипелаг умумий аҳолисининг ярмидан кўпи ушбу шаҳарда истиқомат қилади — 11 186 киши (2011). Шаҳар, автономиянинг бутун ҳудуди каби, бутунлай швед тилида сўзлашади: швед тили шаҳар аҳолисининг қарийб 91 % учун она тили ҳисобланади.
Этимология
1861-йилда руслар томонидан асос солинган, Россия императори Александр ИИ нинг рафиқаси император Мария Александровна номи билан аталган. ХИХ аср ва ХХ аср бошларида рус тилидаги манбаларда шаҳар номининг шведча варианти Мариехамн; ХХ асрнинг иккинчи ярмида Финландия версияси, Маарианхамин русча меъёрий имло сифатида тасдиқланган бўлиб, у швед ва фин тилларидан „Мария порти“ деб таржима қилинади.
Географик жойлашув
Шаҳар ярим оролда жойлашган ва иккита портга эга — ғарбий ва шарқий қирғоқларда. Ғарбий порт (швед. Вäстерҳамн) катта халқаро аҳамиятга эга, чунки у Швеция ва континентал Финландия йўлида интенсив паром қатновини амалга оширади. Шарқий порт асосан яхта порти бўлиб, Болтиқ денгизидаги энг йирикларидан бири ҳисобланади[1].
Мариехамнда ороллардаги ягона аэропортга жойлашган.
Шаҳарда Вазирлар Маҳкамаси ва Аланд ороллари парламенти — Лагтинг жойлашган.
Шаҳарда Аланд оролларининг иккала газетаси (Åландстиднинген ва Ня Åланд) нашр этилади, бир нечта радиостансиялар ва маҳаллий телеканал (ТВ Åланд) ишлайди.

Тарихи
Маҳаллий ривоятда айтилишича, янги порт очишга интилаётган Аланд ороллари аҳолиси император Александр ИИ га аҳоли пункти мақомини беришга розиликни олиш учун унинг хотини номини беришни таклиф қилишган. Расмий тарихда айтилишича, порт, аксинча, Александр ИИ нинг тўғридан-тўғри буйруғи билан ташкил этилган ва уни қуриш бўйича ишлар меъмор Георг Теодор фон Шевиц раҳбарлигида 1859-йилда иккита кичик қишлоқ — Эвернес (шведча: Öвернäс) ва Ёмала яқинида бошланган ва 1861-йилда (21-феврал) янги аҳоли пункти шаҳар мақомини ва Мариехамн номини олди[2]. Вақт ўтиши билан шаҳар майдони сезиларли даражада ошди ва Ёмала жамоаси ҳудудининг бир қисмини ўз ичига олди.
Диққатга сазовор жойлар
Аланд ороллари юк ташишнинг узоқ тарихига эга. Елканли кема шаклидаги музей Поммерн ғарбий портда лангар ўрнатган. Шарқий бандаргоҳ Скандинавиядаги энг йирик яхта портларидан бири бўлиб, шунингдек, ресторанга айлантирилган Голландиялик Ян Ниэвеэн (шунингдек, ФП вон Кнорринг деб аталади) пароходига эга.
Мариехамнда фин архитектори Ларс Сонк томонидан лойиҳалаштирилган ва Аланд оролларининг меъморий диққатга сазовор жойини ифодаловчи бир нечта бинолар мавжуд: Авлиё Жорж черкови (1927), Аланд денгиз коллежининг бош биноси (1927), шаҳар мунисипиалитети биноси (1939). Шунингдек, Аланд музейи ҳам мавжуд.
2011-йил 2-ноябрда Мариехамнда шаҳар унинг номи билан аталгани шарафига император Мария Александровнанинг ҳайкали очилди[3][4].
Ёзда шаҳарга кўп сонли сайёҳлар ташриф буюришади, улар учун бир нечта меҳмонхоналар ва бошқа турар жой обектлари, жумладан, кемпинглар ишлайди[5]. Россия Федерациясининг консуллиги, Швециянинг бош консуллиги[6], шунингдек, баъзи бошқа мамлакатларнинг консуллик идоралари ҳам мавжуд.
Аҳолиси
Шаҳар аҳолисининг ўсиш динамикаси:
Дўст шаҳарлар
| Мамлакат | Шаҳар | Изоҳлар | |
|---|---|---|---|
| Швеция | Висбю | ||
| Исландия | Копавогур | ||
| Норвегия | Крагерё | ||
| Дания | Слагелсе | ||
| Фарер ороллари | Торсхавн | тегишли | |
| Эстония | Курессааре | ||
| Финландия | Валкеакоски | ||
| Россия | Ломоносов |
Галерея
-
Шарқий порт
-
Тунда Г'арбий порт
-
Муқаддас Георгий черкови (архитектор Ларс Сонк)
-
Мерия
-
Шаҳарнинг 100 йиллигига чиқарилган Финландия маркаси (1961)
-
Поммерн музейи
-
Маҳаллий аэропорт
-
Кутубхона
-
Аланд ороллари денгиз музейи
-
Аланд ороллари музейи
Манбалар
- ↑ „Мариехамн, Восточная гавань вечером при смене погоды — Фотографии на 100 Дорог“. 2015-йил 5-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июл.
- ↑ „На Аландских островах почтили память российской императрицы“. 2013-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июл.
- ↑ „Кичеджи открыл памятник супруге императора Александра ИИ на Аландских островах — Санкт-Петербург, Финляндия — БалтИнфо.ру“. 2014-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июл.
- ↑ „Открытие памятника императрице Марии Александровне“.[сайт ишламайди]
- ↑ „Грöна Удден“.
- ↑ „Мариэҳамн | СwеденАброад“.