Markus Persson
Маркус Алехеж Перссон (1979-йил 1-июнда туғилган), кўпроқ Нотч тахаллуси билан танилган, швед видео ўйин дастурчиси ва дизайнери. У тарихдаги энг кўп сотилган видео ўйин - Минеcрафт яратувчиси. У 2009-йилда видео ўйинлар ишлаб чиқарувчи Можанг Студиос компаниясига асос солган.
| Маркус Перссон | |
|---|---|
 Перссон 2016-йилдаги Гаме Девелоперс Cонференcе тадбирида | |
| Таваллуди |
Маркус Алехеж Перссон 1979-йил 1-июн Стоcкҳолм, Швеция |
| Касби | |
| Фаолият йиллари | 2004–ҳозиргача |
| Бошқа номлари | Нотч |
| Турмуш ўртоғи | Элин Зеттерстранд (2011–2012) |
| Болалари | 1 |
Перссон эрта ёшда видео ўйинларни ишлаб чиқишни бошлади. Унинг тижорий муваффақияти 2009-йилда Минеcрафтнинг дастлабки версиясини нашр этганидан кейин бошланди. 2011-йилда ўйиннинг расмий сотувга чиқишидан олдин у тўрт миллиондан ортиқ нусхада сотилган. Ушбу нуқтадан кейин Перссон бош дизайнер сифатида исте’фога чиқди ва ўзининг ижодий ваколатини Женс Бергенстенга топширди. 2014-йил сентябр ойида Перссон Можангни тарк этиш ниятини э’лон қилди ва ўша йилнинг ноябр ойида компания Миcрософтга 2,5 миллиард долларга сотилди, бу эса уни миллиардерга айлантирди.
Илк ҳаёти
Маркус Алексей Перссон 1979-йил 1-июнда Швециянинг Стокголм шаҳрида фин онаси Ритва ва швед отаси Биргер оиласида туғилган. Унинг бир синглиси бор. У етти ёшга тўлгунга қадар Эдсбйнда ўсган, кейин оиласи Стокголмга кўчиб ўтган. Эдсбинда Перссоннинг отаси темир йўлда ишлар, онаси эса ҳамшира эди. У Эдсбинда кўп вақтини очиқ ҳавода ўтказар, дўстлари билан ўрмонларни ўрганарди.
Перссон тахминан етти ёшга тўлганда, унинг ота-онаси ажрашишди ва у билан синглиси онаси билан яшади. Отаси қишлоқдаги кулбага кўчиб ўтди. Перссон ўз интервюсида ойига бир марта озиқ-овқат етишмовчилигини бошдан кечирганини айтди. Перссон ажрашгандан кейин бир неча йил давомида отаси билан алоқани йўқотди.
Перссоннинг со'зларига ко'ра, унинг отаси депрессия, биполяр бузилиш, алкоголизм ва дори-дармонларни суиисте'мол қилишдан азият чеккан ва ўғирлик учун қамоққа тушган. Перссоннинг ёшлигида отаси бироз тузалиб кетган бо'лса-да, отаси қайтадан бу касалликка чалинган ва бу ажралишга сабаб бо'лган. Унинг синглиси ҳам гиёҳванд моддаларни исте'мол қилиб, уйдан қочиб кетган.
У ёшлигидан видео о'йинларга қизиқиш уйг'отган эди. Унинг отаси "жуда катта ақлли одам" эди, у о'з модемини яратди ва Перссонга оилавий Cоммодоре 128 дан фойдаланишни о'ргатди. Перссон унда боотлег ўйинларини ўйнади ва синглисининг ёрдами билан компютер журналларидан турли хил киритиш дастурларини юклади. У ўз пулига сотиб олган биринчи ўйин "Тҳе Бард’с Тале" эди. У етти ёшида отасининг Cоммодоре 128 уй компютерида дастурлашни бошлаган. У ўзининг биринчи ўйинини саккиз ёшида, матнга асосланган саргузашт ўйинини яратди.
1994-йилга келиб Перссон видео ўйинлар ишлаб чиқувчиси бўлишни хоҳлаётганини билди, аммо ўқитувчилари унга график дизайнни ўрганишни маслаҳат беришди ва у 15 ёшдан 18 ёшгача шуғулланди.
Перссон, гарчи интроверт бўлса-да, тенгдошлари томонидан яхши кўрилган, аммо ўрта мактабга кирганидан кейин у "ёлғиз" эди ва фақат битта дўсти бор эди. У бўш вақтининг кўп қисмини уйда ўйинлар ва дастурлаш билан ўтказарди. У ўрта мактабни тугатмаган, лекин яхши ўқувчи бўлган экан.
Фаолияти
Перссон ўз фаолиятини веб-дизайнер сифатида бошлаган. Кейинчалик у Ўйин федерациясида иш топди ва у ерда Ролф Жанссон билан учрашди. Жуфтлик бўш вақтларида 2006-йилда Wурм Онлине видео ўйинини яратиш учун ишлаган. Ўйин янги "Можанг Спеcифиcатионс АБ" орқали чиқарилган. Перссон 2007-йил охирида лойиҳани тарк этди. Перссон "Можанг" номини қайта ишлатмоқчи бўлгани сабабли, Жанссон компанияни Онетоофреэ АБ деб қайта номлашга рози бўлди.
2004-йилдан 2009-йилгача Перссон Мидасплаер (кейинчалик Кинг номи билан танилган) учун ўйин ишлаб чиқувчи бўлиб ишлаган. У ерда у дастурчи бўлиб ишлаган, асосан Флашда яратилган браузер ўйинларини яратган. Кейинчалик у жАлбум учун дастурчи бўлиб ишлаган.
Минеcрафт ва Можанг
Минеcрафт учун илҳом
Минеcрафтни яратишдан олдин Перссон бир нечта кичик ўйинларни ишлаб чиқди. Шунингдек, у бир қатор ўйин дизайни танловларида қатнашди ва мустақил ўйин ишлаб чиқувчилар учун веб-форум бўлган ТИГСоурcе форумларидаги муҳокамаларда иштирок этди.
Перссоннинг энг кўзга кўринган шахсий лойиҳаларидан бири РубйДунг деб номланган бўлиб, у РоллерCоастер Тйcоон ва Дwарф Фортресс каби изометрик уч ўлчовли база қуриш ўйини эди. РубйДунг устида ишлаётганда, Перссон Дунгеон Кеэпердагига ўхшаш биринчи шахс кўриш режимини синаб кўрди. Бироқ, у графикани жуда пикселли деб ҳисоблади ва бу режимни ташлаб кетди.
2009-йилда Перссон блокларга асосланган очиқ кончилик ўйини Инфиниминерда илҳом топди. Инфиниминер унинг РубйДунг бўйича келажакдаги ишига катта та’сир кўрсатди ва Перссоннинг ўйинга биринчи шахс режимини, "блокли" визуал услубни ва блокларни қуриш асосларини қайтариш учун мулоҳазалари ортида эди.
РубйДунг Перссон томонидан яратилган энг қадимги Минеcрафт прототипидир.
Минеcрафтнинг чиқарилиши ва муваффақияти
2009-йил 17-майда Перссон Минеcрафтнинг асл нашрини (кейинчалик "Классик версия" деб номланган) ТИГСоурcе форумларида чиқарди. У ТИГСоурcе фойдаланувчиларининг фикр-мулоҳазалари асосида ўйинни мунтазам равишда янгилаб борди. Перссон 2009 ва 2010-йиллар давомида Сурвивал Тест, Индев ва Инфдев каби бир нечта ривожланиш босқичларини босиб ўтиб, Минеcрафтнинг бир нечта янги версияларини чиқарди. 2010-йил 30-июнда Перссон ўйиннинг Алпҳа версиясини чиқарди.
Минеcрафтнинг алфа версияси устида ишлаётганда, Перссон жАлбумда ишлашни давом эттирди. 2010-йилда Минеcрафтнинг Алпҳа версияси чиқарилгандан ва кейинчалик муваффақият қозонгандан сўнг, Перссон тўлиқ вақтли ролдан жАлбумда ярим кунлик ролга ўтди. У ўша йилнинг охирида жАлбумни тарк этди.
2010-йил сентябр ойида Перссон Валве корпорациясининг АҚСҲнинг Вашингтон штатидаги Беллевуэ шаҳридаги штаб-квартирасига саёҳат қилди ва у ерда дастурлаш машғулотларида иштирок этди ва Габе Неwелл билан учрашди. Кейинчалик Перссонга Валве-да иш таклиф қилишди, у Минеcрафт устида ишлашни давом эттириш учун рад этди.
2010-йил 20-декабрда Минеcрафт ўзининг бета босқичига ўтди ва бошқа платформаларга, шу жумладан мобил платформаларга кенгайишни бошлади. 2011-йил январ ойида Минеcрафт бир миллион рўйхатдан ўтган ҳисобга етди. Олти ой ўтгач, у ўн миллионга етди. Ўйин 2011-йил 7-ноябргача тўрт миллиондан ортиқ нусхада сотилган. Можанг ўзининг тўлиқ чиқарилишини нишонлаш учун 2011-йил 18-19-ноябр кунлари биринчи Минеcонни ўтказди ва кейинчалик уни йиллик тадбирга айлантирди. Шундан сўнг, 2011-йил 11-декабрда Перссон Минеcрафт-ни ижодий назорат қилишни Женс Бергенстенга топширди ва бошқа ўйин номи 0х10c устида ишлай бошлади, гарчи у 2013-йилда лойиҳадан воз кечган.
2013-йилда Можанг 330 миллион доллар даромад ва 129 миллион доллар фойда қайд этди.
Можангдан кетиши
Перссоннинг та’кидлашича, оммавий ахборот воситаларининг кучли э’тибори ва жамоатчилик босими туфайли у Минеcрафт ва Можангни ишга туширишдан чарчаган.
2014-йил сентябр ойидаги блог постида у "мен ўйлагандек мухлисларим билан алоқаси йўқлигини," "рамзга айланганини" ва Можангнинг тобора кенгайиб бораётган фаолияти учун жавобгар бўлишни истамаслигини англаганини айтди.
2014-йил июн ойида Перссон твиттерда "Кимдир менинг Можанг улушимни сотиб олишни хоҳлайди, шунда мен ҳаётимни давом эттира оламан? Тўғри иш қилишга ҳаракат қилганим учун нафратланиш менинг ишим эмас," деб қисман ҳазил тариқасида айтилган. Перссон ўша пайтда Можангнинг 71% улушини назорат қилган. Таклиф Аcтивисион Близзард, ЭА ва Миcрософт томонидан катта қизиқиш уйғотди. Кейинчалик "Форбес" "Миcрософт" солиқ солинадиган ортиқча нақд пулларини бошқа активларга айлантириш учун "солиқдан қочиш" сифатида ўйинни сотиб олмоқчи бўлганини хабар қилди.
2014-йил сентябрида Миcрософт Можангни 2,5 миллиард долларга сотиб олишга рози бўлди ва Перссонни миллиардерга айлантирди. Кейин у ноябр ойида келишув якунланганидан кейин компанияни тарк этди.
Можангдан кейинги фаолияти
Можангни тарк этганидан бери Перссон бир нечта кичик лойиҳалар устида ишлаган. 2014-йил 23-июнда у Порсéр билан Руббербраин АБ номли компанияга асос солган; 60 миллион СЕК сарфлаганига қарамай, компания 2021-йилга келиб ҳеч қандай ўйинга эга эмас эди. Перссон 2020-йилда янги видео ўйинлар студиясини яратиш ва виртуал реаллик ўйинини ишлаб чиқишга қизиқиш билдирди. Ўшандан бери у кўплаб визуал эффектлардан фойдаланган ва бир нечта шаҳарларда ўтказилган ."партй () " деб номланган ҳикояга асосланган бир қатор иммерсив тадбирларни яратди.
2025-йил бошида Перссон Х-да ўтказилган сўровнома натижаларига жавобан Минеcрафтнинг "Минеcрафт 2" деб номланган ма’навий ворисини яратишга қарор қилди. Бироқ, ўз жамоаси билан суҳбатлашгандан сўнг, у тез орада бунга қарши чиқди ва ўзининг Тwиттер сўровномасида бошқа танловни, я’ни Леверс анд Чесц номли рогуэлике-ни ишлаб чиқиш фойдасига қарор қилди.
Ўйинлар
Минеcрафт
Перссоннинг энг машҳур ижоди — омон қолиш ва сандбох жанрларини бирлаштирган Минеcрафт. Ўйин илк бор 2009-йил 17-майда оммага тақдим этилган ва 2011-йил 18-ноябрда тўлиқ чиқарилган.
Cаллер'с Бане
Перссон ва Жакоб Порсéр Сcроллс лойиҳаси ғоясини ишлаб чиққан. Лойиҳа стол ўйинлари ва коллексион карта ўйинлари элементларидан илҳомланган. Кейинчалик Сcроллс номи Cаллер'с Бане деб ўзгартирилган ва ўйин бепул тақдим этилган.
Cлиффҳорсе
Cлиффҳорсе — Перссон томонидан Унитй двигателида қисқа вақт ичида яратилган ҳазиломуз ўйин. У 2014-йилда чиқарилган.
0х10c
0х10c узоқ келажакдаги космик муҳитда кечиши режалаштирилган сандбох ўйини эди. Перссон лойиҳа устида 2012-йилдан ишлаган, бироқ 2013-йилда унинг ишлаб чиқилишини тўхтатган.
Шамблес
2013-йилда Перссон Унитй двигателида Шамблес номли бепул ўйин яратган.
Лудум Даре лойиҳалари
Перссон Лудум Даре мусобақаларида ҳам қатнашган. Унинг лойиҳалари орасида Бреакинг тҳе Тоwер, Метагун, Прелуде оф тҳе Чамберед ва Миниcрафт бор.
Мукофотлари
| Йил | Мукофот | Натижа |
|---|---|---|
| 2011 | Минеcрафт учун Гаме Девелоперс Чоиcе Аwардс мукофотлари | Ғолиб бўлган |
| 2012 | БАФТА Спеcиал Аwард | Ғолиб бўлган |
| 2016 | Гаме Девелоперс Чоиcе Аwардс Пионеэр Аwард | Ғолиб бўлган |
Шахсий ҳаёти
2011-йилда Перссон тўрт йил олдин учрашган Элин Зеттерстрандга уйланди. Зеттерстранд Минеcрафт форумларининг собиқ модератори эди. Уларнинг бирга қизи бор эди, лекин 2012-йил ўрталарига келиб, у уни кам кўра бошлади. 2012-йил 15-августда у рафиқаси билан ажрашиш учун ариза берганини э’лон қилди. Ажралиш ўша йилнинг охирида якунланди.
2011-йил 14-декабрда Перссоннинг отаси кўп ичиб, тўппонча билан ўз жонига қасд қилди. Тҳе Неw Ёркер нашрига берган интервюсида Перссон отаси ҳақида шундай деди:
- Кундалик ишимни ташлаб, ўз ўйинларим устида ишлашга қарор қилганимда, у қароримни қўллаб-қувватлаган ягона одам эди. У мен билан фахрланарди ва бу ҳақда билишимга ишонч ҳосил қилди. Минеcрафт’га махлуқларни қўшганимда, у менга қоронғу ғорлар унга жуда қўрқинчли бўлиб қолганини айтди. Аммо менимча, бу мен ундан эшитган ягона ҳақиқий танқид эди.
Кейинчалик Перссон о'зи ҳам депрессиядан азият чекканини ва кайфиятида турли хил ко'тарилиш ва пасайишларни бошдан кечирганини тан олди.
Перссон йирик о'йин компанияларининг қароқчиликка қарши позициясини танқид қилди. У бир марта "қароқчилик о'г'ирлик эмас" деб айтган ва рухсациз юклаб олишларни келажакдаги потенциал мижозлар сифатида ко'рган.
Перссон 2011-йилда о'зини Швеция қароқчилар партияси а'зоси деб э'лон қилган. У шунингдек, Менса а'зоси.
У ко'плаб хайрия ташкилотларига, жумладан, "Чегара билмас шифокорлар" (Доcторс Wитҳоут Бордерс) ташкилотига хайрия қилган. Унинг раҳбарлиги остида Можанг бир ҳафта давомида Ҳумбле Индиэ Бундле учун Cатаcомб Снатч о'йинини ишлаб чиқди ва хайрия учун 458 248 АҚШ доллари йиг'ди. Шунингдек, у 2012-йилда Электрон чегара жамг'армасига 250 000 доллар хайрия қилди. 2011-йилда у Можанг ходимларига 3 миллион доллар дивиденд қайтариб берди.
Форбес ма’лумотларига кўра, 2023-йилда унинг бойлиги 1,2 миллиард доллар атрофида бўлган. 2014-йилда Перссон Швециядаги энг йирик солиқ тўловчилардан бири эди. Тахминан 2014-йилда у Стокголмнинг Ўстермалм шаҳридаги кўп қаватли пентхаусда яшаган, бу ҳудудни у "бой одамлар яшайдиган" деб та’рифлаган. 2014-йил декабр ойида Перссон АҚСҲнинг Калифорния штатидаги Беверли-Хиллз шаҳридаги Троусдейл Эстатес маҳалласида 70 миллион долларга уй сотиб олди, бу ўша пайтдаги Беверли-Хиллз учун рекорд сотиш нархи эди. Хабар қилинишича, Перссон мулк учун Беёнс ва Жей-Здан устун келган.