Маркус Терентиус Варро -милоддан аввалги 116–27) Рим полимати ва сермаҳсул муаллиф. У қадимги Римнинг энг буюк олими деб ҳисобланади ва Петрарка уни "Римнинг учинчи буюк нури" ( Вергил ва Цицерондан кейин) деб та'рифлаган.[1] Уни о'зининг ёш замондоши Варро Атаcинусдан фарқлаш учун уни ба'зан Варро Реатинус деб аташади.

Маркус Терентиус Варро
Таваллуди
Кекса Варронинг тасаввур қилинган портрети.

Варро -Реате шаҳрида ёки унинг яқинида отлиқ деб ҳисобланган оилада туғилган ва ҳар доим бу ҳудуддаги қариндошларига яқин бўлиб, Реатине текислигида йирик фермер хўжалигига эга бўлган. Рипасоттиле,[2] кексайгунига қадар. У Помпейни қо'ллаб-қувватлаб , халқ трибуни ва квестор бо'лганидан кейин преторлик лавозимига етиб келди.[3] Эҳтимол, Варро Биринчи Триумвират ташкил этилганда Помпей кирган ё'лдан норози бо'лган ва шунинг учун у консулликка ко'тарилиш имкониятини ё'қотган бо'лиши мумкин. [4] У Цезарнинг Капуа ва Кампанияни ко'чириш бо'йича буюк аграр режасини амалга оширган йигирматалик комиссиядан бири эди .

Риэтидаги Маркус Терентиус Варро ҳайкали

Қайсарнинг фуқаролар уруши пайтида у Илерда юришида Помпей қо'шинларидан бирига қо'мондонлик қилган.[5] У Юлий Цезар томонидан Фарсалус жангидан олдин ва кейин берилган икки авф орқали фуқаролар урушида маг'луб бо'лган томонда бо'лиш жазосидан қутулган.[6] Кейинчалик Цезар уни 47-йилда Рим жамоат кутубхонасини бошқаришга тайинлади. Аммо, Қайсарнинг о'лимидан кейин Марк Энтони уни тақиқлаб қо'йди, натижада унинг ко'п мол-мулки, шу жумладан кутубхонаси ё'қолади. Республика империяга о'з о'рнини босганида, Варро Августнинг марҳаматига сазовор бо'лди, унинг ҳимояси остида у о'зини о'қиш ва ёзишга баг'ишлаш учун хавфсизлик ва хотиржамликни топди.

Варро Рим филологи Лусиус Аэлиус Стило, кейинроқ Афинада академик файласуф Антиох Аскалонлик қо'л остида таҳсил олди. Варро жуда самарали ёзувчи эканлигини исботлади ва турли мавзуларда лотин тилида 74 дан ортиқ асарлар яратди. Унинг ко'плаб асарлари орасида тарихчилар учун иккитаси ажралиб туради; То'ққизта фанлар китоби ва унинг Варрон хронологияси то'плами. Унинг "То'ққизта фанлар китоби" кейинги энсиклопедистларга, айниқса Плиний Элдерга намуна бо'лди. То'ққизта фанлар китобининг энг диққатга сазовор қисми бу либерал сан'атдан ташкилий тамойиллар сифатида фойдаланишдир.[7] Варро ушбу сан'атнинг то'ққизтасини аниқлашга қарор қилди: грамматика, риторика, мантиқ, арифметика, геометрия, астрономия, мусиқа назарияси, тиббиёт ва архитектура . Варро ро'йхатидан фойдаланиб, кейинги ёзувчилар еттита классик "о'рта аср мактабларининг либерал сан'ати" ни аниқладилар.[7]

Милоддан аввалги 37-йилда,[8] кексалигида у рафиқаси Фундания учун қишлоқ хўжалиги ҳақида ҳам ёзган ва катта ҳажмли Де ре рустиcа асарини ёзган - бу Катон Элдернинг ўхшаш “ Де агри cултура ” асарига ўхшаш. — қуллар тасарруфидаги йирик мулкларни бошқариш тўғрисида.[9]

Календарлар

Фасти Антиатес Маиорес, Рим календарини о'з ичига олган ёзув. Бу календар календарнинг Жулиан ислоҳотидан олдинроқ; у Қуинтилис ва Сехтилис ойларини о'з ичига олади ва интеркалар ойни киритиш имконини беради.

Варрон хронологиясини тузиш унинг давригача бо'лган Рим тарихининг аниқ йилма-йил хронологиясини аниқлашга уриниш эди. У Рим Республикаси консулларининг ан'анавий кетма-кетлигига асосланади - керак бо'лганда "диктаторлик" ва "анархия" йилларини киритиш орқали то'лдирилади. Бу бироз ното'г'ри эканлиги ко'рсатилди, лекин ко'пчилик томонидан қабул қилинган стандарт хронологияга айланди, чунки у Римдаги Август арчасига ёзилган; Гарчи, бу камар энди тик турмаса ҳам, хронологиянинг катта қисми Фасти Капитолини номи билан сақланиб қолган.

Илмий ишлари

Варронинг адабий асарлари сермаҳсул эди; Рицчл буни 74 деб баҳолаган 620 га яқин жойда ишлатиладиган китоблар, улардан фақат биттаси то'лиқ сақланиб қолган, гарчи бизда қолганларнинг ко'п бо'лаклари бор бо'лса-да, асосан Геллиуснинг Чордоқ кечалари . У Квинтилиан томонидан "Римликларнинг энг билимдони" деб аталган[10] ва шунингдек, Плутарх томонидан "Рим тарихини чуқур о'қиган одам" сифатида тан олинган.[11]

Варро бошқа ко'плаб қадимий муаллифлар томонидан муҳим манба сифатида тан олинган, улар орасида Цицерон, Катта Плиний, Георгиклардаги Виржил, Колумелла, Авус Геллий, Макробиус, Августин ва Витрувий (ВИИ. Интр.14) архитектура бо'йича.

Унинг ягона то'лиқ асари Рерум рустиcарум либри трес ( Қишлоқ хо'жалиги бо'йича учта китоб ) "о'зи ёзган ҳамма нарсани ко'рган ва амалда қо'ллаган тажрибали ва муваффақиятли фермернинг яхши ҳазм қилинган тизими" деб та'рифланган.[12]

Ишнинг диққатга сазовор жиҳатларидан бири унинг микробиология ва эпидемиологияни олдиндан билишидир. Варро о'з о'қувчиларини ботқоқлик ва ботқоқлардан сақланишни огоҳлантирди, чунки бундай жойларда кўзга кўринмайдиган, лекин ҳавода сузиб юриб, оғиз-бурун орқали танага кириб, оғир хасталикларни келтириб чиқарадиган бир қанча майда жонзотлар етиштирилган.[13][14][15]

Ҳозирги асарлар

Варро томонидан ишлаб чиқилган ва қурилган Касинумдаги қуш уйининг режаси.
  • Де лингуа латина либри ХХВ (ёки Лотин тили ҳақида 25 китобда, улардан олтита китоби (В–Х) сақланиб қолган, қисман о'згарган.)
  • Рерум рустиcарум либри ИИИ (ёки учта китобдаги қишлоқ хо'жалиги мавзулари )

Ё'қолган асарлар

  • Сатурарум Мениппеарум либри CЛ ёки Мениппеан Сатирас 150 китобда
  • Антиқуитатес рерум ҳуманарум эт дивинарум либри ХЛИ ( Инсон ва илоҳий нарсаларнинг қадимийлари )[16]
  • Логисториcон либри ЛХХВИ
  • Ҳебдомадес вел де имагинибус
  • Дисcиплинарум либри ИХ (биринчи китоби грамматика билан бог'лиқ бо'лган либерал сан'ат энсиклопедияси)
  • Де ребус урбанис либри ИИИ (ёки учта китобдаги шаҳар мавзулари ҳақида )
  • Де генте попули Романи либри ИИИИ (қаранг. Августин, " Де cивитате деи " ххи. 8. )
  • Де суа вита либри ИИИ (ёки о'з ҳаёти ҳақида учта китобда )
  • Де фамилиис троианис (ёки Троя оилалари ҳақида )
  • Де Антиқуитате Литтерарум либри ИИ (фожиали шоир Луcиус Аccиусга мурожаат ; шунинг учун бу унинг энг қадимги асарларидан биридир)
  • Де Оригине Лингуаэ Латинаэ либри ИИИ ( Помпейга мурожаат қилинган; қаранг. Августин, " Де cивитате деи " ххии. 28. )
  • Ġнěрēčн (камида учта китобда, со'зларнинг шаклланиши ҳақида)
  • Қуаэстионес Плаутинаэ либри В ( Плаутус комедияларида учрайдиган нодир со'зларнинг талқинини о'з ичига олган)
  • Де Симилитудине Верборум либри ИИИ (шакллар ва со'зларнинг мунтазамлиги то'г'рисида)
  • Де Утилитате Сермонис либри ИИИИ (аномалия ёки тартибсизлик принципи бо'йича)
  • Де Сермоне Латино [ит] либри В (?) (Марселусга, [18] орфография ва шеър ўлчовлари бўйича)
  • Де пҳилосопҳиа (қаранг. Августин, " Де cивитате деи " хих. 1. )

Ушбу асарларнинг сақланиб қолган қисмларининг аксарияти (асосан грамматик асарлар) Де Лингуа Латина нинг Гоэтз-Счоэлл нашрида, пп. 199–242; Wилманнс то'пламида, пп. 170–223; ва Фунаиолида, пп. 179–371.

Манбалар

  1. ↑ Охфорд Cлассиcал Диcтионарй, "Терентиус Варро, Марcус"
  2. ↑ „ЛаcусCуртиус • Варро Он Агриcултуре – Боок И“. пенелопе.учиcаго.эду. Қаралди: 2017-йил 12-январ.
  3. ↑ Байнес, Тҳомас Спенcер. Тҳе Энcйcлопаэдиа Британниcа: А Диcтионарй оф Арц, Сcиэнcес, анд Генерал Литературе (эн). C. Сcрибнер'с сонс, 1891. 
  4. ↑  Реид, Жамес Смитҳ (1911) "Варро, Марcус Терентиус" ин Чишолм, Ҳугҳ Энcйcлопæдиа Британниcа 27 (11чи нашри) Cамбридге Университй Пресс 923–924 б 
  5. ↑ Cаэсар. Cивил Wар (эн). Ҳарвард Университй Пресс, 2016. ИСБН 978-0674997035. 
  6. ↑ Приоресчи, Плинио. А Ҳисторй оф Медиcине: Роман медиcине (эн). Ҳоратиус Пресс, 1996. ИСБН 978-1888456035. 
  7. ↑ 7,0 7,1 Линдберг, Давид. Тҳе Бегиннингс оф Wестерн Сcиэнcе. Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 2007 — 137-бет. ИСБН 978-0-226-48205-7. Қаралди: 2010-йил 6-март. 
  8. ↑ Флоwер, Ҳарриэт И., диреcтор де ла публиcаcиóн.. Тҳе Cамбридге cомпанион то тҳе Роман Републиc. Cамбридге Университй Пресс, 2014 — 177-бет. ИСБН 978-1-107-66942-0. ОCЛC 904729745. 
  9. ↑ Флоwер, Ҳарриэт И., диреcтор де ла публиcаcиóн.. Тҳе Cамбридге cомпанион то тҳе Роман Републиc. Cамбридге Университй Пресс, 2014 — 193-бет. ИСБН 978-1-107-66942-0. ОCЛC 904729745. 
  10. ↑ Қуинтилиан „Чаптер 1“, . Институтио Ораториа. 
  11. ↑ Плутарч. Лифе оф Ромулус. Неw Ёрк: Модерн Либрарй — 31-бет. 
  12. ↑ Ҳаррисон, Фаирфах „Ноте Упон тҳе Роман Агрономисц“, . Роман Фарм Манагемент. Неw Ёрк: Тҳе Маcмиллан Cомпанй, 1918 — 1–14 [10]-бет. 
  13. ↑ Варро, Марcус Терентиус. Де Ре Рустиcа. Лоэб Cлассиcал Либрарй [1934], 2014. 
  14. ↑ Тҳомпсон, Суэ (Марч 2014). "Фром Гроунд то Тап". Тҳе Моле: 3 (сидебар). Арчивед фром тҳе оригинал он 12 Оcтобер 2014. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20141012012410/ҳттп://www.рсc.орг/эиc/ситес/дефаулт/филес/Тҳе-Моле-Марч-2014-cорреcтед.пдф. Қаралди: Аугуст 21, 2017. Маркус Терентиус Варро]]
  15. ↑ Ҳемпелманн, Эрнст; Крафц, Кристине (Оcтобер 2013). "Бад Аир, Амулец анд Мосқуитоэс: 2,000 Еарс оф Чангинг Перспеcтивес он Малариа". Малариа Жоурнал 12: 232. дои:10.1186/1475-2875-12-232. ИССН 1475-2875. ПМИД 23835014. ПМC 3723432. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3723432. 
  16. ↑ „Марcус Терентиус Варро | Роман аутҳор“. Энcйcлопедиа Британниcа. Қаралди: 2019-йил 4-январ.
  17. ↑ Wилманнс, Аугустус „ИИ:97“, . Де М. Теренти Варронис Либрис Грамматиcис. Берлин: Wеидманн, 1864. „Марcеллус аутем ад қуэм ҳаэc уолумина мисит қуис фуэрит несcио.“ 
  18. ↑ Северал пеопле cаллед Марcеллус ливед дуринг Варро'с тиме. Тҳе идентитй оф тҳис оне ис унcлеар.[17]

О'қиш учун қо'шимча адабиётлар

  • Кардаунс, Б. Марcус Терентиус Варро: Эинфüҳрунг ин сеин Wерк . Ҳеиделбергер Студиэнҳефте зур Алтертумсwиссенсчафт. Ҳеиделберг, Германия: C. Wинтер, 2001 йил.
  • д'Алессандро, П. “Варроне э ла традизионе метриcа антиcа”. Спудасмата, 143-жилд. Хилдешейм; Цюрих; Ню-Ёрк: Георг Олмс Верлаг, 2012 йил.
  • Даҳлманн, ҲМ “Терентиус Варро. Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. 6-қо'шимча, Абреттен бис Тҳунудромон . Вилгелм Кролл томонидан таҳрирланган, 1172–1277. Штутгарт: Метзлер, 1935 йил.
  • Феррисс-Ҳилл, Ж. “Варронинг қариндошлик муносабатлари сезгиси”. Иллинойс классик тадқиқотлари, жилд 39, 2014, 81-108-бетлар.
  • Фреуденбург, К. " Гораци ва'зларида Варронинг кейинги ҳаёти: Рим сатирасидаги умумий муаммолар". Лотин адабиётидаги умумий интерфейслар: учрашувлар, о'заро та'сирлар ва о'згаришлар, Ставрос Франгоулидис томонидан таҳрирланган, Де Груйтер, 2013, 297-336-бетлар.
  • Кроненберг, Л. Греция ва Римдан деҳқончилик аллегориялари: Ксенофонт, Варро ва Виргилдаги фалсафий сатира . Кембриж/Ню-Ёрк: Кембриж университети нашриёти, 2009.
  • Нелсестуэн, Г. Варро агроном: Сиёсий фалсафа, сатира ва кеч республикада қишлоқ хо'жалиги . Колумбус: Огаё штати университети нашриёти, 2015 йил.
  • Ричардсон, ЖС "Метеллус Сcипионинг г'алабаси ва Варронинг драматик санаси, РР 3." Классик чораклик, 33-жилд, №. 2, 1983 йил, 456–463-бетлар.
  • Тейлор, ДЖ. Деcлинатио : Маркус Терентиус Варронинг лингвистик назариясини о'рганиш . Амстердам: Жон Бенжаминс нашриёт компанияси, 1974 йил.
  • Ван Нуффелен, П. "Варронинг илоҳий қадимийлари: Рим дини ҳақиқат тасвири сифатида". Классик филология, 105-жилд, №. 2, 2010, 162–188-бетлар.

Ташқи манбалар