Marneuli
Марнеули (грузинча: მარნეული [мɑɾнɛули], озарбайжонча: Сарван) — Грузия жанубида жойлашган Квемо Картли вилоятидаги шаҳар. У Марнеули муниципалитетининг маъмурий маркази бўлиб, Озарбайжон ва Арманистон давлатлари билан чегарадош.
Топонимика
Грузия манбаларига кўра, Марнеули номи Грузинчадан келиб чиққан.
Озарбайжонлар бу номни Сарван шаҳрига нисбатан қўллашган[1]. Бу сўз форсча сâребâн[2] сўзидан олинган бўлиб, „туя қўриқчиси“ деган маънони англатади[3].
Аҳолиси
2014-йилги Грузия аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳар аҳолиси 20,211 киши эди. Шаҳарда асосан грузин озарбайжонлари (83,1%) истиқомат қилади[4].
Тарихи
Марнеули — Грузиянинг Марнеули муниципалитети маркази ҳисобланади. Грузия ССРнинг 1947-йил 18-мартдаги қарори билан Борчало қишлоғи Марнеули номига ўзгартирилди. 1964-йилда у расман шаҳар мақомини олди.
1625-йил 1-июлда, Марнеулининг шимолидаги Алгети дарёси яқинида жойлашган Марабда даласида грузин қўшинларининг эрон босқинчиларига қарши йирик жанги бўлиб ўтди. Гиоргий Саакадзе қўмондонлиги остидаги грузин армияси дастлаб Исохоннинг Эрон қўшинини деярли мағлуб этди, аммо кейинчалик улар барибир мағлубиятга учради ва эронликлар Тбилисига киришга муваффақ бўлди.
1918-йил 19-декабрда, Храми дарёси яқинида (вилоят марказидан 8 километр жанубда жойлашган) Грузия-Арман уруши бўлиб ўтди. 1-январда Германия армиясининг минтақада жойлашган жойини эгаллаб олган Британия армиясининг талабига биноан ўрнатилган сулҳ натижасида шаҳар Грузия-Арманистон ҳудудида қолди, кейинчалик у Грузия ССР таркибига киритилди.
1921-йилда Марнеули яна бир бор ҳарбий ҳаракатлар ўчоғига айланди — Совет-Грузия уруши пайтида Совет 11-Армиясининг бўлинмалари Тбилисида у орқали ҳаракатларни амалга оширди.
2008-йил 8-августда Россия-Грузия уруши пайтида рус самолётлари шаҳар аэродромини бомбардимон қилди, натижада 3 киши ҳалок бўлди ва аэродромнинг учиш-қўниш йўлаги вайрон бўлди.
Маданияти
Марнеулида битта университет филиали (Тбилиси давлат университети) ва 2008- йилда очилган университет (Ҳейдар Алиев номидаги Грузия-Озарбайжон гуманитар университети) мавжуд.
Яна қаранг
- Грузиядаги озарбайжонлар
- Марнеули муниципалитети
- Квемо Картли
Манбалар
- ↑ Ҳажили, Асиф. „Яхıн вə узақ Борçалı“ (аз). 525-cи қəзет (2020-йил 17-октябр), с. 20–21. 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-ноябр.
- ↑ Аҳмадов, Башир „Сарван“, . Этимология лüğəти. Баку: Алтун Китаб, 2015 (2021-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган).
- ↑ Деҳкҳода, Али-Акбар „ساربان“, . Деҳкҳода Диcтионарй (фа) Деҳкҳода Диcтионарй Институте: . Теҳран: Университй оф Теҳран Пресс, 1931 (2022-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган).
- ↑ „Статистический отчёт о переписе населении“ (ка). статистиcс.ге (2002). 2009-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган.