Marrakesh

Марракеш

Бу атаманинг бошқа маънолари ҳам мавжуд. Қаранг: Марракеш (маънолари).

Марракеш (Марракиш, бербер. ⴰⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ, Марракеш лаҳжаси Марракаш — арабча مراكش‎) — Марокашнинг тўрт империалистик шаҳарларидан бири. Ҳозир Марракеш вилоятининг маъмурий маркази Сафи бўлиб, у худди шу номдаги префектурани ташкил қилади.

Мамлакатнинг Касабланка, Фес ва Танжердан кейин тўртинчи йирик шаҳри.

Этимология

Марракеш — испанча „Марокаш“ номининг бузилган талаффузи (испанча: Марруэcос). Ўтмишда Марокаш Шарқда „Марракеш“ номи билан машҳур бўлган ва баъзи мусулмон мамлакатларида ҳозиргача шундай деб аталади.

Табиати

Марракеш шаҳри

Шаҳар Атлас тоғлари этагида, Работдан 330 км жануби-шарқда ва Касабланкадан 240 км узоқликда жойлашган. Шаҳарнинг ўртача баландлиги денгиз сатҳидан тахминан 450 м баландликда. Шаҳар атрофидаги энг баланд нуқта Марракешдан жануби-шарқда жойлашган Жбел Тишка тоғи (3240 м) бўлиб, унинг чўққилари йил давомида қор билан қопланган.

Тарихи

Шаҳар тахминан 1060-йилларда Алморавийлар сулоласидан Абу Бакр ибн Умар томонидан асос солинган ва бир аср давомида Алморавийларнинг биринчи пойтахти, 1147-йилдан кейинги Алмоҳадларгача бўлган даврда пойтахт бўлиб хизмат қилган. Марракешнинг олтин даври Кутубия ва Эл-Мансурия масжидларини қурган Ёқуб ал-Мансур (1184-1199) ҳукмронлиги даврига тўғри келади. Кутубиа масжидининг 70 метрлик минораси ҳамон Марракешнинг рамзи ҳисобланади.

1269-йилда Марракеш Маринидлар ҳукмронлиги остига ўтди, улар пойтахтни Фесга кўчирдилар. ХВИ асрда Саъдийлар унга пойтахт вазифаларини қайтардилар. Шаҳарда Ал-Бади саройи ва бу ҳукмдорлар мақбаралари мажмуаси сақланиб қолган.

1912-йилда Марракеш ал-Хиба бошчилигидаги Саҳрои исёнчилар томонидан босиб олинди, аммо шаҳар тез орада франсузлар томонидан қайтариб олинди ва 1956 йилгача Франсиянинг Марокаш протекторати таркибига кирди. Шаҳарнинг ҳақиқий бошқаруви ал-Глави феодал оиласи қўлида эди, уларнинг вакилларидан бири (Тами ал-Глави) 1953-йилда Султон Муҳаммад Вни ағдариш ташаббуси билан чиқди.

Ўз тарихи давомида Марракеш Марокашнинг асосий шаҳри бўлиш ҳуқуқи учун Фес билан рақобатлашди, мамлакат бир неча бор пойтахтлари билан иккита мустақил қисмга бўлинди — шимолда Фес ва жанубдаги Марракеш. Работ шаҳрининг замонавий Марокашнинг пойтахти сифатида танланишини бу икки рақиб шаҳар ўртасидаги муроса сифатида кўриш мумкин.

Диққатга сазовор жойлар

1985-йилда Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган Марракеш шаҳри тахта бинолар ва истеҳкомларнинг қизғиш туслари туфайли „қизил шаҳар“ деб номланади. Мадинанинг марказида Жемаа ал-Фна майдони жойлашган. Бу ерда сиз акробатларни, ҳикоячиларни, сув сотувчиларни, раққосаларни, мусиқачиларни, илон сеҳргарларини кўришингиз мумкин. Мадинада мамлакатнинг энг қадимий масжидларидан бири Ибн Юсуф масжиди, шунингдек, шаҳарнинг энг катта масжиди Ал-Кутубия жойлашган. Сиз шаҳар деворидан ташқарига 19 та дарвозадан бири орқали киришингиз мумкин: улардан бири Баб-Агнау ва бошқалар.

Эски шаҳар орқасида узун палма боғи чўзилган. Марракеш ўзининг боғлари ва хиёбонлари билан машҳур. Улар орасида Менара зайтун боғи, майдони 405 гектар бўлган Агдалнинг ўралган боғлари ва Мажорелле боғини алоҳида таъкидлаш керак.

Маданиятида

• Марракеш Буюк Британия Бош вазири Wинстон Черчиллнинг севимли дам олиш маскани эди. Унда у ўзининг кўплаб манзараларини чизган. Улар орасида Иккинчи Жаҳон уруши даврида Черчилл томонидан яратилган ягона расм бўлган „Ал-Кутубия масжидининг минораси“ картинаси энг катта шуҳрат қозонди.
• „Жуда кўп билган одам“ (1956, режиссёр Алфред Ҳитчкок) жангари филмининг биринчи қисмидаги ҳаракат Марракешда бўлиб ўтади.
• Немис „Гоомбай Данcе“ гуруҳи репертуарига „Марракеш“ қўшиғи киради.
• Немис мусиқачиси ва ДЖ Андре Таннебергернинг (АТБ) иши „Марракеш“ композициясини ҳам ўз ичига олади