Martha Mitchell effekti
Мартҳа Митчелл эффекти деб психиатр, психолог, руҳий саломатлик бўйича клинист ёки бошқа тиббиёт мутахассиси беморнинг реал воқеаларни тўғри идрок этишини нотўғри ташхис қўйиши сабабли содир бўладиган жараёнга айтилади[1][2].
Тавсифи
Белл ва бошқаларнинг сўзларига кўра, „баъзида, эҳтимол бўлмаган ташхислар нотўғри руҳий касалликнинг аломатлари сифатида қабул қилинади (Маҳер, 1998-йил)“, „интуитив жиҳатдан қанчалик имконсиз бўлишидан қатъи назар, воқеалар ҳақиқатан ҳам содир бўлганлигини текширишнинг муваффақияцизлиги ёки қобилияцизлиги сабабли, улар банд бўлган клинисенга учрашлари мумкин“[3].
Бундай ҳолатларга мисоллар:
- Уюшган жиноятчиларнинг таъқиби[3]
- Ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари томонидан кузатувга олиниш[3]
- Турмуш ўртоғининг хиёнати[3]
- Жисмоний муаммолар
Психотерапевт Жозсепҳ Беркедан иқтибос келтирган ҳолда, шифокорлар „ҳатто параноякларнинг ҳам душманлари бор“ деб таъкидлайдилар[3]. Алдашлар „ғайритабиий эътиқодлар“ бўлиб, ғалати (ҳақиқат бўлиши мумкин эмас деб ҳисобланади) ёки ғалати бўлиши мумкин (мумкин, лекин клинисен томонидан эҳтимоли кам деб ҳисобланган). Заҳарланиш, тақибга учраш, никоҳдаги хиёнат ёки иш жойидаги фитна ҳақидаги фаразлар ғалати бўлмаган эътиқодларга мисол бўлиб, уларни алданиш деб ҳисоблаш мумкин[3]. Ҳар қандай беморга клинисенлар нотўғри ташхис қўйиши мумкин, айниқса параноид алданиш тарихига эга бўлган беморлар бу ҳолатда юқори кўрсаткич қайд этади.
Беморларнинг шикоятлари тиббиёт ходимларига ва/ёки соғлиқни сақлаш муассасаларига тегишли бўлса, ҳатто беморда хаёлпарастлик тарихи бўлмаса ҳам, улар хаёлпарастлик ташхисини қўйишлари мумкин. „Бошқа соғлиқни сақлаш мутахассиси томонидан жароҳатланган деб даъво қилган бемор бегуноҳ ҳамкасбининг карерасини бузиши мумкин бўлган ақлдан озган одам сифатида этироф этилди.“[4]
Келиб чиқиши
Психолог Брендан Маҳер бу эффектни Мартҳа Митчелл номи билан атаган[5]. ,артҳа Митчелл Никсон маъмуриятида Қўшма Штатлар Бош прокурори Жон Митчеллнинг рафиқаси эди. У Оқ уй расмийлари ноқонуний фаолият билан шуғулланганлигини даъво қилганида, унинг даъволари руҳий касаллик билан боғлиқ дея баҳоланган. Бироқ, охир-оқибат, Wатергейт можароси фактлари уни оқлади ва унга „Wатергейтнинг Кассандраси“ ёрлиғи берилди.
Гарчи унинг кўплаб даъволари исботланмаган бўлса-да, масалан, эри меҳмонхонадан чиқиб кетишига йўл қўймаслик учун Вашингтонга чақирилганидан кейин Калифорнияга ташрифи чоғида гиёҳванд моддалар истеъмол қилгани ва тақибга учраганлиги ҳақидаги даъвоси ёки ахборот воситаларига телефон қўнғироқларини амалга оширилиши[6] кабилар Жамес МcCорд томонидан 1975-йилда Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасида хабар қилинган воқеаларни ҳақиқат эканлигини тан олди[7].
Мартҳанинг даъволарини тасдиқловчи кўплаб далиллар 2017-йилда Неwсwеэк журналида АҚШ элчиси тайинланиши ҳақидаги мақолада чоп этилган[8]. 2022-йилда Нетфлих "Мартҳа Митчелл эффекти " номли ҳужжатли филмни намойиш этди[9].
Манбалар
- ↑ Cолеман, А. (2015). А Диcтионарй оф Псйчологй. п441.
- ↑ Алехандер, Г. Ж. (1996). Интернатионал Ҳуман Ригҳц Протеcтион Агаинст Псйчиатриc Политиcал Абусес. Санта Cлара Л. Рев., 37, 387.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Белл, Ваугҳан; Ҳаллиган, Петер; Эллис, Ҳадйн Д. (Аугуст 2003). "Белиэфс абоут делусионс". Псйчологист 16: 418–422. ИССН 0952-8229. ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/265280728.
- ↑ „Блаcклистинг Патиэнц“. патиэнт-сафетй.cом. Қаралди: 2020-йил 9-июл.
- ↑ Маҳер, Брендан А. (1988) „Аномалоус Эхпериэнcе анд Делусионал Тҳинкинг: Тҳе Логиc оф Эхпланатионс“. Ин Т. Олтманнс анд Б. Маҳер (эдс) Делусионал Белиэфс. Неw Ёрк: Wилей Интерсcиэнcе
- ↑ Реэвес, Ричард Пресидент Нихон: Алоне ин тҳе Wҳите Ҳоусе, п. 511
- ↑ „МcCорд Деcларес Тҳат Мрс. Митчелл Wас Форcиблй Ҳелд“. www.нйтимес.cом. Қаралди: 2020-йил 19-октябр.
- ↑ Стеин, Жефф. „Оне оф Трумп'с амбассадорс беат анд "киднаппед" а wоман ас парт оф тҳе Wатергате cовер-уп: репорц“ (эн). Неwсwеэк (2017-йил 11-декабр). Қаралди: 2020-йил 19-октябр.
- ↑ Мариэ, Ашлей. „Wатч: Нетфлих релеасес траилер фор 'Тҳе Мартҳа Митчелл Эффеcт'“ (2022-йил 23-май).
 | Тиббиётга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |