Martin Seligman

Мартин Селигман (инглизча: Мартин Э. П. Селигман ; 1942-йил 12-август, Олбани, Ню-Ёрк, АҚШ) — америкалик руҳшунос, ижобий психология асосчиси. Пенсилвания университети қошидаги позитив психология маркази директори.

Мартин Селигман
Таваллуди	1942-йил 12-август АҚШ
Касби	Руҳшунос (Психолог)
Мукофотлари	Гуггенхайм стипендияси Жозеф Зубин Манор мукофоти Уилям Жеймс стипендияси Америка Психология ссоциацияси Психологияга қўшган улкан ҳиссаси учун мукофоти

У Принстон университетида таҳсил олган, у ерда аввал фалсафани ўрганган, кейин эса психологияга қизиқиб қолган. 1973-йилда у Пенсилвания университетида психология бўйича илмий даража олди ва кейин 13 йил давомида Пенсилвания университетининг психология бўлимида клиник тадқиқот дастурига раҳбарлик қилди.

Селигман 1998-йилда Америка Психология Ассоциацияси президенти.

2002-йилда эн:Ревиэw оф Генерал Псйчологй журналида чоп этилган сўров натижаларига кўра, Селигман ХХ асрнинг психологлари орасида 31-ўринда.

Ожизликни ўрганиш

Селигман депрессияни қандай даволаш кераклигини тушуниш учун 1967-йилда Пенсилвания университетида биринчи психологик тажрибаларини ўтказди. Махсус тажрибаларда у ва унинг ҳамкасблари енгил электр токи зарбасини олган итлар, агар улар буни барибир қабул қилишларини кўрсалар, қочиб кетишга ҳаракат қилмасликларини аниқладилар. Кейинчалик Селигман одамлар билан шунга ўхшаш тажриба ўтказди, фақат ток ўрнига шовқин ишлатди. Аксарият одамлар худди шундай тезда экспериментатор олдида ожиз бўлиб қолишди ва бирор нарсани ўзгартириш учун ҳеч нарса қилишга уринмадилар.

Кейинчалик маълум бўлишича, итлар ҳам, одамлар ҳам бир вазиятда — ёқимсиз вазиятдан қочиш учун бир нечта муваффақияциз уринишлардан сўнг — ҳатто одам бирор нарсани ўзгартириши мумкин бўлса ҳам, ўзини ночор тутган. Селигман депрессия билан оғриган беморларда худди шундай хатти-ҳаракатни кузатди ва клиник депрессия одамнинг аҳволини яхшилаш учун ҳеч нарса қила олмаслиги билан боғлиқ деб қарор қилди. У бу ҳодисани " ўрганилган ночорлик синдроми " деб атади.

Ижобий психология

Асосан ақлий оғишларни тузатиш билан шуғулланадиган анъанавий психологиядан фарқли ўлароқ, ижобий психология руҳий касалликларга дучор бўлмаган қониқарли, бахтли одамларга хос бўлган характер хусусиятлари ва инсон хатти-ҳаракатларининг хусусиятларини ўрганади.

Авраам Маслоу ва Карл Рожерс каби гуманистик психология вакиллари бир вақтлар шунга ўхшаш психологик назарияни ишлаб чиқдилар, аммо тўлиқ илмий тадқиқотларсиз уларнинг назарияси назариялигича қолди. Мартин Селигман бошчилигидаги психологларнинг янги авлоди тадқиқотлари фаразларга эмас, балки бахт, ижобий фикрлаш, некбинлик ва ҳаётдан қониқиш каби ҳодисаларни яхшироқ тушунишга имкон берувчи илмий тажрибаларга асослана бошлади.

Нашрлари

• „Ёрдамсизлик“ (1975)
• „Оғишлар психологияси“ (1982)
• Оптимизмни қандай ўрганиш керак. Дунёга ва ҳаётингизга қарашингизни ўзгартиринг "(1991)