Masherbrum
Машербрум (инглизча: Машербрум, К1; урдуча: ما شربرم) - Покистоннинг Гилгит-Балтистон минтақасидаги Гҳанче туманида жойлашган тоғ. Баландлиги 7 821 метр (25 659 фут) бўлиб, у дунёдаги 22‑чи энг баланд тоғ ва Покистондаги 9‑чи энг баланд тоғ ҳисобланади. Каракорам тоғ тизмасида биринчи хариталаштирилган чўққи сифатида ажралиб туради ва шунинг учун унга “К1” рақами берилган[2].
| Машербрум | |
|---|---|
 Машербрум, 2004-йил июл | |
| Бошқа номи | К1 |
| Жойлашуви | Гилгит-Балтистон, Покистон |
| Координаталар | 35°38′24″Н 76°18′21″Э / 35.64000°Н 76.30583°Э |
| Чўққиси | Ултра-проминент пеак |
| Баландлиги |
7821[1] У баландлиги бўйича 22-ўринда туради. |
| Илк кўтарилиши | 1960-йилда Георге Белл ва Wилли Унсоэлд томонидан |
| Энг қулай йўл | музлик, қор ва муз орқали |
Этимологияси
“Машербрум” номининг этимологияси баҳсли масала бўлиб, унинг аниқ келиб чиқиши ҳанузгача очиқ қолмоқда ва қўшимча тадқиқотларни талаб қилади. Балти тилида “брум” сўзи “тоғ” деган ма’нони билдириши ма’лум, бироқ “машер” қисмининг келиб чиқиши унчалик равшан эмас[3]. Ба’зи тахминларга кўра, у “машадар” сўзидан келиб чиққан бўлиши мумкин; бу сўз милтиқнинг эски тури — фитилли қурол ма’носини англатади. Бу эса Балторо музлигидан қаралганда чўққининг ўзига хос эгри ёки шаклига ишора қилиши мумкин. Форс тилида “машеҳ” сўзи ҳам фитилли қурол, ҳам тетиқ ма’ноларини билдиради, “дар” эса “эга бўлган” ма’носидаги қўшимча ҳисобланади. Бошқа бир қарашга кўра, “маша” сўзи “аёл” деган ма’нони англатади ва шу боис Машербрум “чўққилар маликаси” деб талқин қилинади.
Қўшни Ҳиндистонда ушбу тоғ чўққиси “Маҳашербарам” номи билан танилган бўлиб, бу ном санскрит тилидаги “Оқ йўлбарс” ма’носини билдирувчи сўздан келиб чиққан.
Географияси
Машербрум Қоракорам тизмасининг кичик тармоғи ҳисобланган Машербрум тоғларидаги энг баланд чўққидир. У йирик ва ниҳоятда ҳайбатли чўққи бўлиб, Қоракорамнинг асосий тизмасида жойлашган 8000 метрлик (26 000 фут) чўққилар — я’ни ўн тўрт мингликлар ичидан тўрттасини ташкил этувчи К2, Гашербрум И, Броуд-Пик ва Гашербрум ИИ сабабли ма’лум даражада сояда қолади.
Машербрум тоғлари Балторо музлигининг жанубида, Қоракорамнинг асосий тизмаси эса Балторо музлигининг шимолида жойлашган. Айнан Балторо йўли Қоракорамдаги 8000 метрлик чўққиларга чиқишда энг кўп фойдаланиладиган маршрут ҳисобланади. Шунга қарамай, Машербрумга чиқишнинг “оддий йўли” чўққидан жанубга оқиб тушадиган Ҳуше водийси орқали ўтади[4].
Адабиёт
- Ж. Нейт. Юқори Осиё: 7000 метрлик чо'ққиларнинг тасвирланган тарихи. 1989 йил.
- Америcан Алпине Жоурнал, 1986, п. 276-277.
Манбалар
- ↑ „Ҳигҳ Асиа И: Тҳе Каракорам, Ҳималая анд Индиа Ҳималая (нортҳ оф Непал)“. Пеаклист.орг. Қаралди: 2014-йил 27-май.
- ↑ Cурран, Жим. К2: Тҳе Сторй оф тҳе Саваге Моунтаин. Моунтаинеэрс, 1995. ИСБН 0898864550.
- ↑ Cартер, Ҳ. Адамс. Балти Плаcе Намес ин тҳе Каракорам, 1975 — 52–57-бет.
- ↑ „Машербрум Басе Cамп (4500м), Каракорам, Пакистан“. Суммит Пост. Қаралди: 2024-йил 26-апрел.