Maskin jangi
Маскин жанги (арабча: معركة مسكن), Дайр ал-Жаталиқ жанги (арабча: معركة دير الجثاليق) номи билан ҳам танилган, Иккинчи фитна (680-690 йиллар) даврида ҳал қилувчи жанглардан бири бўлган. 691-йил октабр ойи ўрталарида ҳозирги Бағдод яқинида, Дажла дарёсининг ғарбий соҳилида Умавийлар халифаси Абдулмалик ибн Марвон бошчилигидаги қўшин ҳамда Макка марказида жойлашган рақиб халифа Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрнинг Ироқдаги ноиби Мусъаб ибн аз-Зубайр аскарлари ўртасида бўлиб ўтган.
| Маскин жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Умавийлар халифалиги | Зубайрий халифалиги
| ||||||
Жанг бошланганда Мус’аб қўшинидаги аскарларнинг аксарияти яширинча Абдулмаликка бай’ат қилиб, жанг қилишдан бош тортган. Мус’абнинг етакчи қўмондони Иброҳим ибн ал-Аштар жангда ҳалок бўлган. Орадан кўп ўтмай, Мус’абнинг ўзи ҳам ўлдирилган. Бу эса Умавийларнинг ғалабаси ва Ироқнинг қайта эгаллаб олинишига сабаб бўлган. Натижада, 692-йил охирида Умавийлар учун Ҳижоз (Арабистоннинг ғарбий қисми)ни қайта забт этиш учун йўл очилган.
Жойлашуви
Жанг Дайр ал-Жаталиқ (католикос монастири) яқинида, Маскин атрофида жойлашган несторийлик монастири ҳудудида бўлиб ўтган[1]. Маскин шаҳри Дажла дарёсининг ғарбий соҳилида, собиқ Дужайл канали бўйида жойлашган бўлиб, ҳозирги Бағдод шаҳридан тахминан 50–55 километр (31–34 ми) шимолда ва Сумайка қишлоғидан 3 километр (1,9 мил) жанубда жойлашган эди[1]. Қадимги Маскин шаҳри ҳозирда „Хароиб Маскин“ (яъни „Маскин харобалари“) номи билан танилган[1]. Дайр ал-Жаталиқ эса Сумайка қишлоғидан 6 километр (3,7 мил) жануби-шарқда жойлашган Телл ал-Дайр тепалиги бўлиши мумкин[1].