Matniyoz Devonbegi madrasasi sahifasining manbasini koʻrish

{{Bino bilgiqutisi
| nomi             = Matniyoz Devonbegi madrasasi
| asl_nomi         = ''Muhammad Niyoz Devonbegi madrasasi''
| tasvir           = 
| izoh             = 
| coordinates      = {{coord|41.37822390549404|N| 60.358276187650375|E|type:landmark_region:UZ-NV|display=inline,title}}
| muqobil_nomlari =
| etmologiya =
| maqom = Meʼmoriy yodgorlik
| boshlangan = 1871-yil
| tugagan = <!-- qurilish tugagan sana -->
| turi = [[Madrasa]]
| manzil = „Ichan-qalʼa“ MFY, Pahlavon Mahmud koʻchasi, 19-uy
| shahar = [[Xiva shahri]]
| mamlakat = [[Oʻzbekiston]]
| egasi = Davlat mulkiga tegishli
| qavatlar_soni = 1 qavat
| binoning_ichki_maydoni = 21X17 m
| havolalar = <mapframe zoom=17 latitude =41.37822390549404 longitude =60.358276187650375 align=center width=250 height=250 text="Matniyoz Devonbegi madrasasi xaritada">{
    "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#000000",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "cemetery"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          60.358276187650375,
          41.37822390549404
        ]
      }
    }
  ]
}</mapframe>
| balandligi = 36,45 m
}}
'''Matniyoz (Muhammad Niyoz) Devonbegi madrasasi''' – [[Xorazm]] viloyatining [[Xiva]] shahridagi [[meʼmorlik|meʼmoriy]] [[yodgorlik]]. Madrasa 1871-yilda qurilgan boʻlib, bugungi kunda Xiva shahridagi „Ichan qalʼa“ mahallasining Pahlavon Mahmud koʻchasida, 19-uyga joylashgan. Tarixiy obyekt „<nowiki/>[[Ichan qalʼa]]<nowiki/>“ davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishlidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/ru/docs/-4543266?ONDATE2=17.06.2021&action=compare |sarlavha=MODDIY MADANIY MEROSNING KO‘CHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY RO‘YXATINI TASDIQLASH TO‘G‘RISIDA |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231013090306/https://lex.uz/ru/docs/-4543266?ONDATE2=17.06.2021&action=compare |arxivsana=2023-10-13 |qaralgan sana=11.10.2023 }}</ref>.

[[Madrasa]] binosini dastlab 1871-yilda oʻzbek hukmdori [[Muhammad Rahimxon II]] davrida uning oliy martabali mulozimi, moliya vaziri – Muhammad Niyoz (shevada Matniyoz) [[devonbegi]] oʻzining mablagʻi hisobidan barpo ettirgan. U Muhammad Rahimxon II madrasasining sharqiy devori oldida joylashgan.

Madrasa Ichan qalʼaning bir qismi sifatida 1990-yilda [[Jahon merosi roʻyxati|UNESCOning Butunjahon merosi obyektlari roʻyxatiga]] kiritilgan. Hozir [[Turizm|turistlarga]] xizmat koʻrsatish va koʻrgazma obyekti boʻlib, unda Xiva turistik majmuasi restorani joylashgan. Obyekt 1979-yildan [[Muhammad Aminxon madrasasi]] bilan birgalikda mahalliy va xorijiy sayyohlarga xizmat koʻrsatishga moslashtirilgan.

== Tuzilishi ==
Matniyoz Devonbegi madrasasi [[xon]] [[devonbegi]]si Matniyoz (Muhammad Niyoz) [[qurilish|qurdirgan]]. Bosh [[tarz]]i [[Muhammad Aminxon madrasasi]]ga qaragan. [[Madrasa]] bir qavatli, [[toʻgʻri toʻrtburchak]] [[tarx]]li (36,45x31,8 m). U dastlab darsxona zallari, qishki masjid va hovlidan iborat boʻlib, atrofi hujralar bilan oʻralgan. Ularning umumiy soni 19 tani (qolgan 2 ta hujra ikkinchi qavatda joylashgan) tashkil etadi. [[Hujra]]lar [[hovli]] (21X17 m) atrofida joylashgan. Bosh tarzi ulkan [[peshtoq]]li, uning yonlariga 3 tadan yoysimon [[ravoq]]lar ishlangan. Burchaklaridagi [[minora]]lar tepasi [[gumbaz]]li [[mezana]]lar bilan yakunlangan. Kiraverishdagi [[yogʻoch oʻymakorligi]]da [[bezash sanʼati|bezatilgan]] eshik orqali [[miyonsaroy]]ga kiriladi. Miyonsaroy gumbazi [[qalqon]]simon [[bagʻal]]larga tayangan. Miyonsaroy yonlarida hovli bilan oʻzaro bogʻlangan [[dars]]xonalar joylashgan. Hovli atrofidagi hujralar oldi ravoqli. Janub tomonidagi [[peshtoq]] gumbazli [[masjid]]dan [[ayvon]] sifatida foydalanilgan. Darsxona va masjid gumbazlari oʻzaro kesishgan [[toqi]]lar ustiga oʻrnatilgan, hujralar [[balxi gumbaz]]li. Bosh tarzi [[Xorazm]] meʼmorligiga xos [[uslub]]da (koʻk, oq va havo [[rang]]li [[koshin]]lar bilan) bezatilgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

Madrasaga kiraverish eshigi tepasida [[nastaʼliq]] yozuvida bagʻishlov misralari bitilgan. Ular xorazmlik tarixchi va shoir [[Ogahiy]] qalamiga mansubdir{{sfn|Архитектурная эпиграфика Узбекистана|2015|p=222—228}}.

Boshqa bir manbada esa eshik tepasidagi marmar toshga [[Arab tili|arab]] yozuvida matn bitilganligi va bu matnni 1871-yil (hijriy 1288-yil)da [[Devoniy]] dastxati ostida Xudaybergan Devon bitganligi keltiriladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://meros.uz/object/matniyoz-devonbegi-madrasasi |sarlavha=Matniyoz Devonbegi madrasasi |qaralgan sana=2023-yil 13-oktyabr}}</ref>:

{{quote|Ilm olishda chegara boʻlmaydi.<br/>Ilm olgan saodatli boʻlur.<br/>Ilmli odamlar orasida hurmatda boʻlur.<br/>Hamma narsani bilish uchun ilm kerak.<br/>Naqshkor Muhammad degan usta oʻz hissasini qoʻshgan.<br/>Ilmli insonni ikki dunyosi obod boʻlur.<br/>Ilmlini nomi oʻchmaydi, tarixda qolib ketadi.}}

== Yana qarang ==

* [[Poyanda maqbarasi]]
* [[Matrasulboy Mirzaboshi madrasasi]]
* [[Shayx Mavlon bobo majmuasi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Xorazm madrasalari]]
[[Turkum:Xorazm]]
[[Turkum:Xiva]]
[[Turkum:Xorazm meʼmoriy yodgorliklari]]