Matricaria chamomilla

Матриcариа чамомилла (синоними: Матриcариа реcутита), одатда ромашка немис мойчечаги,[1] венгер мойчечаги (камилла), ёввойи ромашка, кўк мойчечак ёки хушбўй майви ўти[2][3] деб аталади. Астераcеаэ оиласига мансуб ўсимлик. Мойчечак асосан ошқозон-ичак касалликлари учун ишлатилиши билан машҳур[4].
Тавсиф

Б. Оқ нурли гуллар
Матриcариа чамомилла — жанубий ва шарқий Европадан келиб чиққан Астераcеаэ оиласининг аъзоси. Бугунги кунда ўсимликни барча қитъаларда топиш мумкин[5]. У шохланган, тик ва силлиқ пояга эга бўлиб, баландлиги 15–60 cм (6–23.5 ин) гача етади. Узун ва тор барглари учбурчакдир. Гуллари рўвак тўпгулларда (капитулада) жойлашган. Гуллари ёзнинг бошидан ўрталарида гуллайди ва кучли, хушбўй ҳидга эга.

Гуллар таркибида кўк рангли эфир мойи мавжуд бўлиб, у ўзига хос ҳидни беради. Ёғ таркибидаги чамазулен билан боғлиқ бўлган бу ранг хусусияти ўсимлик нима учун Мовий ромашка умумий номи билан ҳам танилганлигини тушунтиради. Меваси сарғиш-жигарранг ранга эга[6].
Этимология
Мойчечак сўзи юнонча чамаимēлон (чамаимēлон) сўзидан келиб чиққан бўлиб, „ер-олма“ деган маънони англатади[7][8]. Бу ўсимликнинг олма ҳиди туфайли шундай номланган.
Лотин тилида матрихнинг маъноларидан бири бачадондир. Шунинг учун матриcариа номи бу тургс берилган, чунки Матриcариа чамомилла ҳайз кўриш крамплари ва пременстрüэл синдром билан боғлиқ уйқу бузилиши каби гинекологик шикоятларни даволаш учун кенг қўлланган. Ўсимлик жуда кучли антиспазмодик ва яллиғланишга қарши таркибий қисмларни ўз ичига олганлиги аниқланди[9].

Тарих
Мойчечак ўсимликлари доривор мақсадларда Қадимги Миср ва Антик даврда ишлатилган. Қайси ўсимлик турлари ишлатилганлигини аниқ айтиш қийин.
Плиний Элдер замонавий учта турдаги ромашкани аниқлади Матриcариа чамомила, М. ауреа ва Антҳемис росеа .
Чарлемагне даврида ромашка монастир боғларида ўстирилган.
Фойдаланиш


Анъанавий тиббиёт
Немис ромашкаси анъанавий тиббиётида қўлланади[10][11]. Бу ўсимликдан чой тайёрланиши мумкин.
Фитокимё
Мойчечак гулида 120 дан ортиқ кимёвий моддалар аниқланган, уларнинг аксарияти эфир мойлариди[12]. Эфир мойининг кимёвий таркибий қисмларига қуйидагилар киради: терпенлар бисаболол,[13] фарнесен ва чамазулен, флавоноидлар апигенин, қуэрcетин, патулетин, лутеолин, кумарин[13].
Ножўя таъсирлар
Рагwеэднинг қариндоши бўлган ромашка аллергия аломатларини келтириб чиқариши мумкин. Шунингдек, у кумаринни ҳам ўз ичига олади. Шунинг учун мумкин бўлган дориларнинг ўзаро таъсиридан эҳтиёт бўлиш керак, масалан, қонни суюлтирувчи воситалар билан. Жуда камдан-кам ҳолларда ромашка жуда катта дозаларда кўнгил айниши ва қайт қилишга сабаб бўлади. Ҳатто камдан-кам ҳолларда тошмалар пайдо бўлиши мумкин. [14]. ИВ-тоифа аллергик реаксиялар (яъниконтакт дерматит) тез-тез учрайди ва ромашка чойини ичган 38 ёшли эркакда оғир И турдаги реакция (яъни анафилакси)нинг бир ҳолати қайд этилган[15].
Дистиллаш
Мойчечак гулларини ўстиришнинг муҳим сабаби фармацевтика мақсадларида ишлатиладиган ромашка ёғини олишдир. Бу мой асосан янги гул куртаклари ва гул пояларидан дистиллаш орқали олинади. Мойчечак мойининг муҳим таркибий қисми бисаболол бўлиб, у ёғнинг 33 % ни ташкил қилади[16].
Манбалар
- ↑ „Герман Чамомиле“. Университй оф Марйланд Медиcал Cентер (2011). Қаралди: 2012-йил 14-декабр.
- ↑ Фиттер Р, Фиттер А, Бламей М. 1989.
- ↑ Стаcе, Cливе 1991.
- ↑ „Эчте Камилле“. краэутер-буч.де. Қаралди: 2019-йил 8-ноябр.
- ↑ Сингҳ, Омпал; Кҳанам, Закиа; Мисра, Неэлам; Сривастава, Манож Кумар (2011). "Чамомиле (Матриcариа чамомилла Л.): Ан овервиэw". Пҳармаcогносй Ревиэwс 5 (9): 82–95. дои:10.4103/0973-7847.79103. ИССН 0973-7847. ПМИД 22096322. ПМC 3210003. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3210003.
- ↑ Сингҳ, Омпал; Кҳанам, Закиа; Мисра, Неэлам; Сривастава, Манож Кумар (2011). "Чамомиле (Матриcариа чамомилла Л.): Ан овервиэw". Пҳармаcогносй Ревиэwс 5 (9): 82–95. дои:10.4103/0973-7847.79103. ИССН 0973-7847. ПМИД 22096322. ПМC 3210003. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3210003.
- ↑ %3Аэнтрй%3Д%23113261 χαμαίμηλον, Ҳенрй Георге Лидделл, Роберт Сcотт, А Греэк-Энглиш Лехиcон, он Персеус
- ↑ %3Аэнтрй%3Дмҳ%3Длон2 μήλον, Ҳенрй Георге Лидделл, Роберт Сcотт, А Греэк-Энглиш Лехиcон, он Персеус
- ↑ „Матриcариа Линнаэус“. 2019-йил 20-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Чамомиле“. Натионал Cентер фор Cомплементарй анд Интегративе Ҳеалтҳ, УС Натионал Институтес оф Ҳеалтҳ (2020-йил 1-май). Қаралди: 2022-йил 29-июн.
- ↑ „Роман чамомиле“. МедлинеПлус, УС Натионал Институтес оф Ҳеалтҳ (2019-йил 21-июн). Қаралди: 2022-йил 29-июн.
- ↑ Сингҳ, Омпал; Кҳанам, Закиа; Мисра, Неэлам; Сривастава, Манож Кумар (2011). "Чамомиле (Матриcариа чамомилла Л.): Ан овервиэw". Пҳармаcогносй Ревиэwс 5 (9): 82–95. дои:10.4103/0973-7847.79103. ИССН 0973-7847. ПМИД 22096322. ПМC 3210003. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3210003.Сингҳ, Омпал; Кҳанам, Закиа; Мисра, Неэлам; Сривастава, Манож Кумар (2011).
- ↑ 13,0 13,1 "А ревиэw оф тҳе биоаcтивитй анд потентиал ҳеалтҳ бенефиц оф чамомиле теа (Матриcариа реcутита Л". Пҳйтотҳер Рес 20 (7): 519–530. 2006. дои:10.1002/птр.1900. ПМИД 16628544. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_пҳйтотҳерапй-ресеарч_2006-07_20_7/паге/519.
- ↑ Реадер’с Дигест Ассоcиатион
- ↑ Андрес, CУнреcогнизед wорд "этал" (2009). "Анапҳйлаcтиc реаcтион то cамомиле теа". Аллергол Инт 58 (1): 135–136. дои:10.2332/аллерголинт.c-08-63. ПМИД 19050375.
- ↑ Франке, Р.. Ҳандбуч дес Арнзеи- унд Геwüрзпфланзенанбаус – Банд 4 Арзнеи- унд Геwüрзпфланзен А-К Ҳоппе: . Вереин фüр Арзнеи- унд Геwüрзпфланзен САЛУПЛАНТА э.В. Бернбург, 2012 — 618–648-бет. ИСБН 978-3-935971-62-1.