Матрица (филм)
Матрица (инглизча: Тҳе Матрих) — 1999-йилда Wарнер Брос. Пиcтурес томонидан ишлаб чиқарилган Америка илмий фантастика филмдир. Филм „МАТРИХ“ (Матрица) тетралогик оламининг биринчи филмидир, Тҳе Матрих — 1999-йилда чиқарилган илмий-фантастик ва жангари филм. Филмни Лана ва Лиллй Wачоwски ёзган ва режиссёрлик қилган. Асарда инсоният онгини бошқарувчи компютер симуляцияси — Матрих консепти марказда туради. Филм киберпунк эстетикаси, фалсафий ғоялар ва инновацион визуал эффектлари билан танилган.
| Тҳе Матрих | |
|---|---|
|
Файл:Тҳе Матрих филм постер.жпг Филм постери | |
| Режиссёр(лар) | Ака-ука Wачоwскислар |
| Продюсер(лар) | Жоэл Силвер |
| Ссенарий муаллиф(лар)и |
Тҳе Wачоwскис |
| Ролларда | |
| Бастакор(лар) | Дон Давис |
| Оператор(лар) | Билл Попе |
| Монтажёр(лар) | Зач Стаэнберг |
| Студия |
|
| Дистрибютор |
|
| Премера санаси |
|
| Давомийлик | 136 дақиқа[1] |
| Мамлакатлар | |
| Тил | инглизча |
| Бюджет | $63 миллион[3] |
| Даромад | $463,5 миллион[3] |
| Кейинги филм | Тҳе Матрих Релоадед |
Сюжет
Компютер дастурчиси ва яширин хакер Тҳомас Андерсон (Нео) ўз дунёсининг ҳақиқатига шубҳа қилади. У сирли гуруҳ раҳбари Морпҳеус ва жангчи Тринитй билан танишгач, яшаётган олами аслида машиналар яратган глобал симуляция — Матрих эканини билади. Машиналар инсон таналаридан энергия олади, онгларини эса Матрих орқали банд қилади. Нео “танланган киши” сифатида машиналар тизимига қарши курашда ўз кучини кашф этади, айниқса Агент Смитҳ каби тизим агентлари билан тўқнашувларда. Нео ҳақиқатни танлайди, Матрих қоидаларини эгади ва охирида ўзининг янги имкониятларини синаб кўриб, инсониятга умид бахш этади.
Роллар
Кеану Реэвес' — Нео (Тҳомас А. Андерсон) Лауренcе Фишбурне — Морпҳеус Cарриэ-Анне Мосс — Тринитй Ҳуго Wеавинг — Агент Смитҳ Жоэ Пантолиано — Cйпҳер Глориа Фостер — Тҳе Ораcле Марcус Чонг — Танк Антҳонй Рай Паркер — Дозер Матт Доран — Моусе
Ишлаб чиқариш
Wачоwскилар ссенарийни киберпунк адабиёти, ғарбий ва шарқ фалсафаси ҳамда комикс эстетикаси та’сирида яратдилар. Визуал тил учун қора-йўлбарс ранг палитраси, ёмғирли шаҳар манзаралари ва “яшил код” иконографияси қўлланилди. Кўплаб саҳналар Австралияда суратга олинган; жанг кореографияси учун гонконг услубидаги wире-фу ёндашуви ишлатилди. Оператор Билл Попе динамик камералар ва кенг бурчакли кадрлар билан рақамли/реал олам контрастини кучайтирди.
Визуал эффектлар ва “буллет тиме”
Филм “буллет тиме” — вақтни секинлаштириб, камерани атрофий бурчакларда “музлатилган лаҳза”да ҳаракатлантириш техникасини оммалаштирди. Бу усул кўп камерали риг, юқори шатрафот кўрсаткичлари ва кейинги ишлаб чиқаришдаги тикув-таҳрир жараёнларини бирлаштирди. Матрих’нинг рақамли “яшил код” эстетикаси ҳам филмнинг визуал имзосига айланди.
Мусиқа
Композитор Дон Давис оркестр ва электрон элементларни бирлаштириб, Матрих оламидаги ташвиш, кучланиш ва кашфиётни мусиқий жиҳатдан акс эттирди. Саундтрек индустриал роcк, электрон ва бреакбеат йўналишларини ҳам ўз ичига олади, муҳим саҳналарда ритм ва текстура драматик динамикани қўллаб-қувватлайди.
Премера ва прокат
Филм 1999-йил март–апрел ойларида АҚШ ва халқаро бозорларида тақдим этилди. Кучли оғзаки тарқатиш, инновацион трейлерлар ва визуал эффектлар маркетинги туфайли прокатда муваффақият қозонди. 63 миллион долларлик буджетга нисбатан глобал кассада қарийб 468 миллион доллар йиғиб, студия учун катта тижорий натижа берди.
Танқидий қабул
Танқидчилар филмни фалсафий қатламлари (ҳақиқат, эркин иродаси, симуляция), киберпунк ҳикояси, жанг саҳналари ва визуал инновациялари учун мақтадилар. Кеану Реэвес’нинг Нео образи ва Ҳуго Wеавинг’нинг Агент Смитҳ талқини алоҳида э’тироф этилди. Ба’зи танқидлар мураккаб концептларни поп-култура кўринишида соддалаштириши ва диалогларининг дидактик моментларига қаратилган бўлса-да, умумий баҳо ижобий бўлди.
Мукофотлар
- Осcар (2000) — 4 та:
- Энг яхши монтаж
- Энг яхши овоз
- Энг яхши визуал эффектлар
- Энг яхши овоз монтажи
- БАФТА ва бошқа халқаро мукофотларда кўплаб номинациялар ва ютуқлар.
Мерос ва та’сир
Тҳе Матрих киберпунк жанрини кенг аудиторияга олиб кирди, “буллет тиме” техникасини оммалаштирди ва 2000-йиллар аксион кино тилига кучли та’сир кўрсатди. Интернет маданияти, мода (қора плашлар, кўзойнаклар), видеоўйинлар ва реклама эстетикаси филмнинг имзосидан илҳом олди. Симуляция, гносеология ва постмодерн идентитет мавзулари поп-маданият муҳокамаларига кириб келди.
Давоми ва франшиза
- Тҳе Матрих Релоадед (2003)
- Тҳе Матрих Револутионс (2003)
- Тҳе Матрих Ресурреcтионс (2021)
Шунингдек, Тҳе Аниматрих номли қисқа метражли антология, комикслар, видеоўйинлар ва кенгайтирилган трансмедиа контент мавжуд.
Ҳикоялар
- Wачоwскилар дастлаб Тҳе Матрих ғоясини комикс ва киберпунк адабиётидан илҳомланиб ёзганлар. Улар Wиллиам Гибсоннинг Неуроманcер романи ва япон аниме филмларидан та’сирланган.
- Кеану Реэвес филм суратга олишдан олдин жанг сан’ати бўйича узоқ машғулотлар ўтказган. У бўйин жароҳати туфайли ба’зи саҳналарда эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилган.
- “Буллет тиме” эффекти учун юзлаб камералар айлана шаклида жойлаштирилиб, бир лаҳзани турли бурчаклардан суратга олишган. Бу техника кейинчалик реклама ва бошқа филмларда кенг қўлланила бошланди.
- Cарриэ-Анне Мосс Тринитй роли учун кўплаб каскадёр машқларини бажарган. У биринчи марта филмда катта жангари рол ижро этганини интервюларида та’кидлаган.
- Ҳуго Wеавинг (Агент Смитҳ) ўзининг совуқ ва роботга ўхшаш талаффузини махсус машқлар орқали яратган. Унинг “Мр. Андерсон” ибораси поп-маданиятда машҳур бўлиб кетди.
- Филм суратга олиш жараёнида Австралия танланган, чунки бу жойда бюджет тежамкор ва техник имкониятлар кенг бўлган.
Изоҳлар
Манбалар
- Wачоwскилар, ссенарий интервюлари ва ишлаб чиқариш материаллари.
- Кино саноати ҳисоботлари ва прокат ма’лумотлари.
- Танқидий шарҳлар ва академик мақолалар (кино назарияси, киберпунк).
Ролларда
- Кеану Реэвес - Тҳомас А. Андерсон / Нео
- Лауренcе Фишбурне - Морпҳеус
- Cарриэ-Анне Мосс - Тринитй
- Ҳуго Wеавинг - Агент Смитҳ
Манбалар
- ↑ „Тҳе Матрих“. Бритиш Боард оф Филм Cлассифиcатион. 6-июн 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-май 2013-йил.
- ↑ 2,0 2,1 „Филм: Тҳе Матрих“. ЛУМИЭРЕ. Қаралди: 21-март 2017-йил.
- ↑ 3,0 3,1 „Тҳе Матрих (1999)“. Бох Оффиcе Можо. Амазон. Қаралди: 24-июн 2009-йил.
Ҳаволалар
- Расмий сайти
- wҳатистҳематрих.cом, биринчи ва оригинал Матрих wебсайти