Mowgli (personaj)

Моwгли (талаффузи: Маугли) — инглиз ёзувчиси Рудярд Киплингнинг қаламига мансуб „Жунгли китоби“ ҳикоялар тўпламининг бош қаҳрамони, инсон боласи. Моwгли жунглида Бўрилар тўдаси, айиқ Балоо, пантера Багира ва питон Каа томонидан тарбияланган.

Моwгли
„Жунгли китоби“ образи
Илк бора кўринган	„Ин тҳе Рукҳ“ (1893)
Сўнгги бора кўринган	„Тҳе Спринг Руннинг“ (1895)
Муаллиф(лар)	Рудярд Киплинг
Умумий маълумотлар
Лақаблари	Ман-cуб, Қурбақа
Дини	Анимизм, кейинчалик ҳиндуизм

Тавсифи

Моwгли Ҳиндистонда туғилган. Маугли тўқ ва қора сочли инсон боласи. Ота-онаси йўлбарс Шер Кҳандан қочиш учун уни ўрмонда қолдириб кетишади. Бола мўжизавий тарзда тирик қолади ва бўрилар оиласида тарбияланади. Бўрилар Моwглини ўз тўдасига қабул қилишади.

Шундай қилиб кичкина бола қалин ўрмонда, бўрилар оиласида улғаяди. Унга бўри она Ракша қарайди. У унга „Маугли“ („қурбақа“) деб ном қўйди ва уни ўз ўлжаси деб ҳисоблаган одамхўр йўлбарс Шер Кҳандан ҳимоя қилди. Оила ўрмон қонуни билан тартибга солинадиган тўда бўлиб яшайди — Моwгли ҳайвонлар орасида яшаши ёки Шер Кҳанга ем бўлишини фақат тўда кенгаши ҳал қилиши мумкин. Кенгашда бош қаҳрамон иккинчисининг нутқи давомида акаларининг ҳаракатларини такрорлайди. Бўрилар тўдаси ҳамон ўз қарорида довдираб турганида, қора пантера Багира бола учун тўлов сифатида ҳозиргина ўлдирган буйволни тўлаб, болани қутқарди. Шу тариқа Моwгли тўдага қабул қилинади.

Айиқ Балоо унинг устозига, пантера Багира эса унинг дўсти ва ҳимоячисига айланади.

Бўрилар оиласининг асраб олинган ўғли Моwгли улғайиб, Ҳимолой айиғи Балоонинг „мактаб“ида ўқийди. У тезда етук бўлади ва қобилиятларини намоён қилади. Бу Багерага айниқса ёқади. Моwгли фил боласи Хатани тузоқдан қутқариб қолгач, одам боласи бўрилар тўдасида яшаётганлиги ҳақидаги миш-миш дарахтларда яшовчи маймун қабиласи Бандар-логларга етиб борди. Маймунлар Маwглини ўзларига раҳбар қилишга қарор қилишди. Улар уни ўғирлаб, ўрмондаги ташландиқ шаҳарга олиб борадилар.

Ўрмонда ҳеч ким маймунлар билан аралашишни хоҳламайди. Улар қўрқадиган ягона ҳайвон — бу катта питон Каа. Багира ва Балоо унга ёрдам сўраб келишади. Пантера ва айиқ маймунлар билан уришиб қолади ва уни йўқотади, натижада маймунлар уларни яна фавворага итариб юборишади. Кейинчалик Каа гипноз ёрдамида бандарлогларни тўхтатади ва Моwгли асирликдан чиқиб кетади.

Моwгли катта бўлади. У тўдада ўзининг муносиб ўрнини эгаллаши учун ўзини қуроллантириши керак эди. Каа Моwглига ташландиқ ғорда Темир тишни (оқ кобра томонидан қўриқланадиган қадимги ханжар) топишга ёрдам беради. Багирадан у Қизил гул (ўрмонда олов деб аташади) ҳақида билиб олади. Моwгли одамлар қишлоғида ёнаётган чўғли қозон топади ва уни ўзи билан олиб кетади. Бу ўз вақтида содир бўлди, чунки Моwглининг эски душмани, йўлбарс Шер Кҳан ва унинг ёрдамчиси шоқол Табаки кексайган тўдабоши Акелани ағдариб ташламоқчи бўлиб, тўдада тартибсизликни келтириб чиқарди. Шер Кҳан Акелага қўйган тузоғи натижасида у ов қилишга ярамай қолади.

Акела муваффақияцизлиги учун бошқа бўрилар томонидан ўлдирилиш хавфи остида қолади. Багира ва Балоо биринчи марта Шер Кҳандан қўрқмасликка қарор қилиб, Акелани ҳимоя қилишади. Фақат Моwглининг аралашуви Акелани Шер Кҳаннинг ҳийла-найрангидан қутқарди ва унинг кучини тиклади. Моwгли йўлбарснинг бошига кўмир солинган қозонни омма олдида синдириб ташлайди, сўнгра уни ёнаётган новда билан уриб, Шер Кҳаннинг терисини ёқиб юборади. Акела етакчи бўлиб қолади. Хўрланган ва шарманда бўлган Шер Кҳан Табаки билан бирга шармандали равишда ўрмонга кетишга мажбур бўлади.

Бўри тўдаси ва ўрмонда яшовчи барча тирик мавжудотлар устидан даҳшатли таҳдид пайдо бўлди. Қочиш мумкин бўлмаган қонхўр қизил итлар тўдалари Моwгли учун туғилган жойларга яқинлашмоқда эди. Душман босқинининг хабари шу заҳотиёқ Чил қирғийи орқали тарқалади. Фаунанинг кўплаб вакиллари (тўтиқушлар, маймунлар, филлар, кирпилар) хавфсиз жойларга қочиишга қарор қилишади. Пантера Багира ҳатто болаларини дарё ўртасидаги ёлғиз оролда ўсаётган дарахт ичига яширади. Акела томонидан чақирилган Бўрилар кенгашида улар қизил итларга қарши курашишга қарор қилишади, бу ҳақда шақол Табаки Шер Кҳанга хабар беради. Йўлбарс бу ишнинг муваффақиятли якунига ишонмайди ва Табаки билан шимолга чекинади.

Аммо Каа янада даҳшатли куч — ёввойи асаларилар ёрдамида итларга катта зарар етказиш йўлини топди. Питон Моwглига тоғ дарёси дарасини кўрсатади, у ерда улкан асаларилар тўдалари уялар яратган бўлади. Моwгли душман қўшинини бир муддат кечиктиради ва кейин қуёш ботишини кутиб, жардан дарёга сакраб итларни дарага жалб қилади. Итлар ҳам дарёга тушиб қолади ва дарҳол асаларилар ҳужумига учрайди. Баъзи итларни тез оқим оролга олиб боради ва у ерда уларга Багира томонидан зарба берилади. Итларнинг асосий тўдаси дарё бўйига етганда у ерда улар Акела бошчилигидаги бўрилар тўдаси билан даҳшатли тунги жангга киришадилар.

Жангда итлар билан бирга қирғоққа чиққан айиқ Балоо ва Моwгли ҳам қатнашади. Натижада, Моwгли ва унинг дўстлари катта йўқотишлар эвазига хавфли душманни мағлуб этиб, итлар тўдасининг қолдиқларини ҳайдаб чиқарадилар. Жангдан кейин эрталаб жангда оғир яраланган Акела вафот этади ва ўлимидан олдин Моwглини ўзининг вориси деб эълон қилади.

Моwгли сув бўйида икки қиз билан учрашади ва Багира унга севги нима эканлигини тушунтиради. Ўрмонда қурғоқчилик бошланади. Қирғий Чил бу ҳақда хабар тарқатади. Фил Хати ҳайвонларга сув ичиш вақтида бир-бирига ҳужум қилишни тақиқлаб қўяди. Фаунанинг барча вакиллари, шу жумладан Моwгли ҳам дарё бўйига тушади. Шер Кҳан ҳам чанқоғини қондириш учун шақол Табаки билан қирғоққа келади ва шу билан сулҳни бузади, чунки дарё сувида йўлбарс томонидан ўлдирилган ҳайвоннинг қони топилади. Бу Багира ва Моwглини ғазаблантиради.

Ёмғирли мавсум бошлангандан сўнг, Моwгли ўз биродарларидан душмани дарада дам олаётганини билиб олади ва у эрга икки қисмга бўлинган ёввойи буйвол подаси билан боради. Йўлбарс ўзини икки олов орасида топади, лекин қоя тепасига сакраб ўлимдан қутулади. У ерда ханжар билан қуролланган Моwгли ҳам пайдо бўлади ва жанг пайтида Шер Кҳанни ўлдиради. Душман устидан ғалаба қозонганидан сўнг, уни чидаб бўлмас ташвиш босиб олади ва охир-оқибат у аллақачон вояга етганини, камолотга эришганини ва энди „инсон тўдаси“га — одамлар ёнига қайтиши кераклигини тушунади.