Mavdud
Мавдуд ибн Аҳмад (арабча: شرف الدولة مودود; 1113-йил 2-октябрда вафот этган) 1109-йилдан 1113-йилгача Мосул отабеги бўлган араб мусулмон ҳарбий қўмондони. Салибчилардан ерларни қайтариб олиш учун бир нечта ҳарбий экспедициялар уюштириб, Ал-Саннабра жангида уларни мағлуб этган.
Биографияси
Мавдуд Муҳаммад И Тапарнинг отабеги бўлиб, исёнчи отабег Жавали Сақавадан Мосулни қайтариб олиш учун юборилган. Шаҳарни босиб олгандан сўнг, Меҳмед унга салибчиларни яқин атрофдаги Антиохия князлиги ва Эдесса графлигидан қувиб чиқариш учун бир нечта ҳарбий ҳаракатларни ишониб топширган. Биринчи уриниш 1110-йилда бошланган. Мардин амири Илғози ва Аҳлат амири Сўкмен ал-Кутбий билан кучларни бирлаштириб, ўша йилнинг апрел ойидан бошлаб Эдессани қамал қила бошладилар, аммо Қуддуслик Болдуин И вазиятга аралашиб, Мавдудни чекинишга мажбур қилди.
Кейинги йили МаВдуд Эдессага юриш қилди, аммо шаҳар деворлари тезда мустаҳкамлангани сабабли, Cоуртенайлик Жосcелин И назоратида бўлган Турбессел шаҳрини қамал қилишни афзал кўрди. Ҳалаблик Ридвон Танcред бошчилигидаги насронийлар Ҳалабни забт этиш арафасида экани ҳақида хабар юборганч, ўша шаҳарга томон йўл олди. Шаҳарга етиб келгач, насронийлар шаҳарни эгаллашга умуман яқин эмаслигини ва Ридвон ҳатто Мавдуд учун шаҳар дарвозаларини очишдан бош тортаётганини аниқлади. Шунингдек, Болдуин И юборган ёрдамчи қўшин шимолга қараб юриш бошлаётгани ҳақида хабар олди. Шу сабабли, Турбессел қамалини тўхтатди. 1111-йилдаги Шайзар жанги ҳеч қайси томонга устунлик бермай, тактик жиҳатдан дуранг билан якунланди.
1112-йилги юриш яна Турбессел қамали билан бошланиб, 15-июн куни Мосул армиясининг бир қисми Жосcелин томонидан тор-мор қилингач, тўхтатилди. Эдессани арман аҳолисининг ёрдамида қўлга олиш учун уринишни ўша пайтдаги Қуддус графи Болдуин ИИ фош этгач, ушбу ишга алоқадор арманлар қирғин қилинди.
1113-йилда Дамашқ ҳокими Тугтегин насроний қўшинларнинг ўз ҳудудларига босқинларидан чарчаб, Қуддус қироллигига ҳужум қилиш учун Мавдуддан ўзига қўшилишни илтимос қилди. Иттифоқчилар Галилеяни талон-тарож қилиб, Тибериасни қамал қилишди, аммо уни қўлга кирита олмадилар. 28-июн куни мусулмонлар Ал-Саннабра жангида Қуддус қироли Болдуин И қўшинини мағлуб этишди. Қўшимча кучлар христиан қўшинларини тўлиқ мағлубиятдан сақлаб қолди. Мусулмон лашкарбошиларининг ғалабадан фойдаланишига йўл қўймай, охир-оқибат озиқ-овқат етишмаслиги туфайли уларни Дамашққа чекинишга мажбур қилди.
Мавдуд Дамашқда Тугтегин меҳмони бўлиб турган вақтда қотиллар томонидан ўлдирилган. Ушбу жиноятда Тугтегин Ридвонни айблаганига қарамай, эҳтимол қотиллик мезбоннинг рухсати билан содир этилган[1]. Мавдуд ва Тугтегин намоздан қайтишаётганда қотил ҳужумчи Мавдудни тўрт марта пичоқлаб, ўлдирган. Яқин атрофдаги қўриқчилар қотилнинг бошини танасидан жудо қилиб, танасини ёқиб юборишган. Мавдудни яқин атрофдаги уйга олиб бориб, овқат таклиф қилишган. Ибн ал-Асирнинг сўзларига кўра, рўзадорлиги учун овқат ейишдан бош тортиб, ўша куни вафот этган. Ўрнига Бағдоддаги вакили Ақсунқур ал-Бурсуқий отабег этиб тайинланган.
Манбалар
- ↑ Маалоуф 1984, с. 87.
Адабиётлар
- Гроуссет, Ренé. Ҳистоире дес cроисадес эт ду рояуме франc де Жéрусалем - И. 1095-1130 Л'анарчиэ мусулмане, 1934.
- Маалоуф, Амин. Тҳе Cрусадес Тҳроугҳ Араб Эес. Неw Ёрк: Счоcкен Боокс, 1984. ИСБН 0-8052-0898-4.
- Рунcиман, Стевен. А Ҳисторй оф тҳе Cрусадес, Волуме И: Тҳе Фирст Cрусаде анд тҳе Фоундатион оф тҳе Кингдом оф Жерусалем. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1951.